Kosjere mannen

De bio-industrie gaat over lijken, niet alleen van dieren, ook van mensen. Dat mag ampel duidelijk zijn na het rapport van de Engelse onderzoekscommissie over de gekke-koeienziekte. Robert Long heeft gewoon gelijk. De nieuwe voorzitter van Varkens in Nood heeft de bio-industrie vergeleken met de concentratiekampen. ,,Varkens zijn de Joden van de vleesindustrie.'' LTO, de vertegenwoordiger van de varkensboeren, heeft Long en Varkens in Nood aangeklaagd.

Gelukkig heeft Long ook talloze adhesiebetuigingen gekregen, zelfs van Richard Stein, vroeger vaak in het nieuws als voorzitter van Stiba, de Stichting tot Bestrijding van Antisemitisme.

Fijngevoelig is Longs vergelijking niet. Maar waarom zou Long fijngevoelig moeten zijn? De gedachte achter zijn vergelijking is immers niet vergezocht. De nazi's zagen Joden als ongedierte dat in de vernietigingskampen met industriële massavernietigingswijzen snel en 'efficiënt' moest worden 'vernietigd'. De dieren in de bio-industrie worden door hun fokkers beslist niet als ongedierte gezien, maar ze staan wel bloot aan industriële technieken die zo op 'efficiëncy' en 'nut' zijn gericht dat het hun leven degradeert. Op een wijze die doet denken aan de manier waarop gevangenen werden gedehumaniseerd in de vernietigings- en concentratiekampen.

Tijdens de BSE-crisis -toen gezonde kalveren massaal werden gedood omdat de klant het vertrouwen in kalfsvlees had verloren, zonder dat naar een alternatief werd gezocht- kon ook ik de vergelijking tussen de stapels mensenlijken in de nazi-kampen en de stapels kalverenlijken die per grijper naar de destructor werden gebracht niet onderdrukken. Maar onderkennen dat Robert Long zijn vergelijking maakte uit eerbied voor het leven, ook dat van dieren, en uit afschuw voor het onmenselijke lijden van dieren in de bio-industrie, kan dan wel voor mij niet moeilijk zijn, het is waarschijnlijk te veel gevraagd van getraumatiseerden. Hoe gemakkelijk kunnen zij niet de verkeerde conclusie trekken dat Long alsnog hun vermoorde familieleden en vrienden gelijkstelt met dieren/ongedierte en ze zo dehumaniseert.

Long moet met de aanklagers spreken. Dat is beter dan dat een officier van justitie nalaat de klacht te seponeren. Want als hij niet seponeert wordt de vrijheid van meningsuiting weer verder ondermijnd.

De vrijheid van meningsuiting, die bijna heilig moet zijn (bijna, want ze geldt niet voor valse getuigenissen), staat ook onder druk door het gedonder rond een schilderij van Ronald Ophuis. Hij maakte een schilderij met de titel 'Birkenau I', waarin hij een concentratiekampgevange een andere concentratiekampgevangene laat verkrachten. Het getuigt van slechte smaak, lijkt me. Of is het meer dan slechte smaak, is het een uiting van antisemitisme? Groene-columnist Kees 't Hart meent van wel. De twee galeriehouders die door 't Hart voor 'rattengaleristen' zijn uitgemaakt, zijn ook naar de rechter gestapt. Ook hier doet de officier van justitie er beter aan te seponeren. De galeriehouders ken ik niet, waarom zouden het geen kosjere mannen zijn? Maar de consequentie van hun aanklacht is dat er niets meer bij de naam genoemd mag worden, dus ook niet de echte antisemieten en neo-nazi's, racisten en ander tuig.

Is Ophuis een antisemiet of is zijn schilderij antisemitisch? Het is aanstootgevend, maar maakt het dat antisemitisch? Hoe moet je dat beoordelen als er geen taal of symbolen worden gebruikt waarmee Joden worden gedemoniseerd?

Een fanaticus heeft het schilderij vernield. Ophuis heeft aangifte gedaan. Niet seponeren, vind ik. Het vernielen van kunst ontneemt de mens de mogelijkheid tot (zelf)reflectie en gesprek. Het maakt ons minder mens. En daar moet iedereen tegen zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden