Korthals herzag zijn mening over de Twee van Breda vanwege zorg in cel

Frits Korthals Altes signeert zijn boek 'Zeven politieke levens' voor voormalig VVD-fractievoorzitter Hans Wiegel in de Eerste Kamer.  Beeld ANP
Frits Korthals Altes signeert zijn boek 'Zeven politieke levens' voor voormalig VVD-fractievoorzitter Hans Wiegel in de Eerste Kamer.Beeld ANP

Frits Korthals Altes beschrijft in zijn memoires hoe hij ertoe kwam in te stemmen met gratie voor de oorlogsmisdadigers.

Frits Korthals Altes was, ook als minister van justitie in het tweede kabinet-Lubbers tegen de vrijlating van de, toen inmiddels nog maar, Twee van Breda. Hij veranderde van mening toen hij zich realiseerde dat de gezondheid van de Duitse oorlogsmisdadigers inmiddels zo slecht was, en dat ze in detentie zeer intensieve individuele zorg kregen die weleens levensverlengend zou kunnen werken.

Korthals Altes schrijft dat in zijn gisteren verschenen memoires. Hij heeft het argument nooit publiekelijk willen gebruiken, maar noemt het nu van doorslaggevend belang. In het hoofdstuk over de discussie over de Twee van Breda constateert hij ook dat de twee, Franz Fischer en Ferdinand aus der Fünten, nog in 1989, het jaar van hun vrijlating, overleden. Aanvankelijk stond hij, zoals velen, op het standpunt dat vrijlating te veel oude wonden bij oorlogsslachtoffers zou openrijten.

De Vier, later Drie (Joseph Kotälla was al eerder wegens gezondheidsproblemen vervoegd vrijgelaten en Willy Lages overleed in gevangenschap) en uiteindelijk Twee van Breda hebben de Nederlandse publieke opinie lang in hun greep gehouden. De Duitsers kregen na de oorlog de doodstraf wegens hun aandeel in de jodenvervolging in Den Haag en Amsterdam, maar die werd omgezet in levenslang. Sindsdien laaide op gezette tijden de discussie op of ze niet vervroegd moesten worden vrijgelaten.

‘Zeven politieke levens’

Korthals Altes was als minister van justitie in de twee kabinetten-Lubbers uiteindelijk degene die aan de slepende zaak een einde maakte. Vanwege zijn conclusie over levensverlengende verzorging, maar ook, omdat prominente leden van het verzet in de zogeheten ‘brief van negentien’ van standpunt waren -veranderd en voor vrijlating pleitten. Korthals gaat in zijn memoires onder de titel ‘Zeven politieke levens’ uitgebreid op de zaak in. Net als op de aanslagen van RaRa tijdens zijn ministerschap en diverse ontvoeringen, zoals die van Freddy Heineken en zijn chauffeur en die van Gerrit-Jan Heijn.

De advocaat Frits Korthals Altes (86) heeft een veelkleurige politieke loopbaan achter de rug. Hij was minister van justitie in de eerste twee kabinetten-Lubbers en Kamerlid voor de VVD. In de jaren negentig was Korthals voorzitter van de Eerste Kamer.

Gratieverlening en dus ook het besluit om een levenslang veroordeelde vervroegd vrij te laten is normaal geen zaak voor de Tweede Kamer. In 1972, na een zeer emotioneel debat met de toenmalige minister van justitie Dries van Agt over zijn voornemen de (toen) Drie van Breda vrij te laten, dwong de Kamer de belofte af dat de Kamer zou worden gehoord, als een dergelijk voornemen ooit weer zou opkomen. Uiteindelijk vond daar in januari 1989 een bewogen debat over plaats. De Kamer bleek opnieuw zwaar verdeeld, al was er, anders dan in 1972, een meerderheid voor vrijlating.

Aus der Fünten overleed nog geen drie maanden na zijn vrijlating, Fischer een krap half jaar daarna.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden