Koreanen zijn dol op Kuyper

Tientallen Zuid-Koreanen komen ieder jaar naar Nederland om zich te verdiepen in de gereformeerde theologie. Hun aantal neemt alleen maar toe. 'Apeldoorn en Kampen zijn vertrouwenwekkende namen in Zuid-Korea.'

GERRIT-JAN KLEINJAN

In de boekenkast van hoogleraar Haemoo Yoo prijkt het werk van Abraham Kuyper en Herman Bavinck. Verderop staat een foto met de beeltenis van Klaas Schilder, de man die in 1944 de grondlegger werd van de vrijgemaakt-gereformeerde kerken. En op zijn bureau heeft een blik Wilhelminapepermunt een tweede leven als pennenbak.

Dit lijkt wel het interieur van een oer-Hollandse pastorie. Maar dit is Zuid-Korea. Haemoo Yoo (57) is hoogleraar systematische theologie is op een christelijke academische instelling in de stad Cheonan. Hij is een groot kenner van de Nederlandse theologen Abraham Kuyper en Herman Bavinck. Met zijn voorkeur voor orthodox-protestantse theologie is Yoo zeker geen uitzondering in Zuid-Korea. Ieder jaar voltooien aan zijn universiteit honderd tot honderdtwintig studenten een predikantsopleiding. Yoo staat op het instituut bekend als een van de voorlieden van de gereformeerde orthodoxie.

In de Nederlandse theologische wereld mogen de namen Kuyper en Bavinck bijna vergeten zijn, in de universiteitsbibliotheek van Cheonan staan alle vijf delen van de 'Gereformeerde Dogmatiek' (het handboek verscheen oorspronkelijk in de jaren 1906 tot 1911) van Herman Bavinck vrijwel stukgelezen in de kast. In Nederland is het werk enkel nog antiquarisch verkrijgbaar. In Zuid-Korea beleeft een nieuwe vertaling uit 2011 herdruk op herdruk. En het werk van Kuyper natuurlijk.

"Ik zie Kuyper als mijn voorganger als theoloog", zegt Yoo over de man die eind negentiende eeuw de grondlegger was van de gereformeerde kerken in Nederland. Yoo woonde in de jaren tachtig in Kampen. Hij leerde zelfs Nederlands om zijn voorbeeld te bestuderen aan de vrijgemaakt-gereformeerde universiteit in die plaats. In vloeiend Nederlands legt Yoo uit wat hem aanspreekt in Kuyper. "Hij wist iets heel specifieks Nederlands naar voren te brengen in zijn theologie. Een eigen identiteit is belangrijk. Ook in de theologie. Daaraan hebben we ook iets in mijn land."

Zo'n negen miljoen van de vijftig miljoen Zuid-Koreanen is lid van een van de vele protestantse kerken in het land, becijfert het Koreaanse Centraal Bureau voor Statistiek. Protestanten zijn daarmee een forse minderheid. Ter vergelijking: bijna een kwart van de bevolking is boeddhist, de helft hangt geen religie aan. Wat protestantse verdeeldheid betreft spant Zuid-Korea de kroon. Er zijn meer dan honderd verschillende denominaties. Wie 's avonds door een gemiddelde Koreaanse stad loopt, ziet een woud van rode neonkruizen oplichten. Elk kruis markeert een kerk.

Een deel van de protestanten, enkele honderdduizenden gelovigen, haalt de inspiratie uit Nederland. Ieder jaar verblijven er tientallen studenten in Nederland om hier te studeren in Apeldoorn, Kampen en Amsterdam, de steden waar enkele orthodox-protestantse kerken een opleidingsinstituut hebben.

Een van hen is Si Hun Kim. De 40-jarige theoloog promoveerde onlangs aan de Theologische Universiteit in Apeldoorn, het opleidingsinstituut van de christelijke gereformeerde kerken. "We zien ons als kinderen van Calvijn", zegt Kim over de protestanten in zijn land. Om die reden is het logisch, zo vindt hij, dat Koreanen juist in Europa op zoek gaan naar de wortels van hun geloof. "In Europa zijn alle bronnen. Daar is het allemaal gebeurd." Kim woont in het Duitse Münster, anderhalf uur rijden van Apeldoorn. Om zijn promotie te bekostigen is hij daar predikant van de Koreaanse protestantse gemeenschap.

Kim verdiepte zich in Apeldoorn in het denken van Franciscus Gomarus. De Nederlandse theoloog uit de zestiende eeuw geldt als een van de aartsvaders van het calvinisme. Gomarus geloofde er heilig in dat God al ver voor de schepping van de wereld heeft besloten wie er naar de hemel gaat en wie naar de hel. Deze zogeheten 'uitverkiezingsleer' is bij Koreaanse calvinisten onverminderd populair, vertelt Kim. "In Europa is het op de achtergrond geraakt, maar bij ons is het voor veel protestanten nog steeds de belangrijkste leer."

Vooral na de Tweede Wereldoorlog maakte het christendom een enorme groeispurt door in Zuid-Korea. Het geloof was er in de negentiende eeuw al gebracht door Amerikaanse zendelingen, maar tijdens de periode van stormachtige economische ontwikkeling, de jaren zestig tot en met negentig, waren de protestantse kerken aantrekkelijk voor de groeiende middenklasse, met een geloof dat de nadruk legt op eigen verantwoordelijkheid en de zegeningen die het gevolg zijn van het geloof.

Het merendeel van de Koreaanse protestanten is zich blijven richten op Amerika. Maar een deel is in Nederland gaan kijken. Iets dat bevorderd werd doordat gereformeerde kerken in Nederland banden zijn aangegaan met hun broeders en zusters in Zuid-Korea. In hun denkbeelden bleken ze op dezelfde lijn te zitten. Dat maakte de Nederlandse theologie speciaal geliefd bij sommige Koreaanse christenen. Met een stroom ijverige studenten tot gevolg. "Inmiddels zijn we er in onze kerken aan toe om te kijken wat er écht in de bronnen staat", zegt Kim in zijn tijdelijke woonplaats in Duitsland.

De onderwerpen en theologen waarin de Koreanen zich verdiepen - specialistische kwesties van soms wel honderden jaren oud - worden in Nederland dikwijls met enige verwondering bekeken. Dat ondervond ook Haemoo Yoo. Hij studeerde begin jaren tachtig aan de Theologische Universiteit in Kampen, het opleidingsinstituut van de vrijgemaakt-gereformeerde kerk. Sprak hij met studiegenoten over de theologie van Abraham Kuyper, dan begreep niet iedereen zijn passie, vertelt Yoo in zijn studeerkamer met uitzicht op de heuvels van Cheonan. "Toen ik in Nederland studeerde was Kuyper al vergeten. Sommigen in Nederland vonden het schokkend dat ik was gekomen om deze gereformeerde theoloog te bestuderen." Hij zucht: "Triest hoor."

Na zijn terugkeer in Zuid-Korea werd Haemoo Yoo hoogleraar. Het is een carrière waarvan menig student uit Zuid-Korea in Nederland droomt. Zo ook Si Hun Kim. In zijn woning in Münster heeft Kim zijn koffers al heeft gepakt voor de terugtocht naar Zuid-Korea. Omdat hij in Nederland is gepromoveerd, denkt hij in zijn thuisland de kansen op een baan als predikant aanzienlijk te vergroten. "'Apeldoorn' en 'Kampen' zijn vertrouwenwekkende namen in mijn Zuid-Koreaanse kerk", zegt hij. "Een theologiestudie in Nederland wordt hoger aangeslagen dan dezelfde studie bij ons in Zuid-Korea. Er zijn bij ons heel veel predikanten. Het is daarom best lastig om een baan te krijgen. Mijn promotie in Nederland zal me helpen bij het vinden van een baan. Wie weet word ik zelfs professor op een theologische faculteit."

Theologiestudenten uit Korea stromen toe
Het aantal theologiestudenten uit Zuid-Korea neemt de komende jaren toe, zeggen Herman Selderhuis van de Theologische Universiteit Apeldoorn en Wim van Vlastuin van het seminarium van de Hersteld Hervormde Kerk aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Selderhuis: "Veel Koreaanse kerken zijn vijftig jaar geleden gesticht. Je merkt dat na een halve eeuw behoefte is aan steviger voedsel, aan wetenschappelijke theologie. Men ziet nu ook daar: vroomheid zonder wetenschap brengt je niet verder." Selderhuis en Van Vlastuin bespeuren in Zuid-Koreanen vooral grote belangstelling voor gereformeerde orthodoxie. Selderhuis noemt als voorbeeld de geschiedenis van de Synode van Dordrecht uit de jaren 1618 en 1619. Op deze reeks belangrijke kerkelijke vergaderingen werd onder meer getwist over de vraag of de mens een vrije wil heeft. "Je merkt nu in de aanloop naar het 400-jarig jubileum van de synode dat de belangstelling toeneemt."

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden