Koreaanse kaskrakers

De Koreaanse steractrice Kim Hye-ja (68) schittert als de moeder die als een tijgerin voor haar kind vecht. (Trouw)

Het Filmfestival van Rotterdam, dat vanavond van start gaat, biedt ruim baan aan de florerende filmcultuur van Zuid-Korea.

Bong Joon-ho (40) is een van de succesvolste Aziatische regisseurs van dit moment. Met de kostelijke monsterfilm ’The Host’ trok hij in thuisland Zuid-Korea een recordaantal van dertien miljoen bezoekers. Zijn prachtige nieuwe film ’Mother’ ging afgelopen jaar reeds in Cannes in première en doet nu het 39ste Filmfestival van Rotterdam aan.

]]>

Kunst en commercie zijn in de florerende filmcultuur van Zuid-Korea niet per se tegenpolen. Films over monsters en moeders worden naar eigen hand gezet. Misdaad en melodrama vormen een oud verbond.

Na het monster, is er de moeder. Dat wil zeggen: in de nieuwe misdaadfilm van Bong Joon-ho gaat een alleenstaande vrouw op pad om de onschuld van haar zoon te bewijzen, die verdacht wordt van moord. Maar ’Mother’ is meer. Onderweg leren we de schaduwzijden van de stad kennen, en het verleden van de vrouw. ’Mother’ is ook een reis door de ziel van de moeder, en een aangrijpend verhaal over schuld, verdriet en pijn, over eenzaamheid en gerechtigheid.

„Het maken van een genrefilm is voor mij iets heel natuurlijks”, vertelt Bong, „het zit in mijn hoofd en mijn hart. En ik breek niet met opzet conventies van genrefilms, het is meer iets wat onderweg gebeurt. Het verhaal, het karakter en het onderwerp leiden in een bepaalde richting. Wat de moeder betreft: ik kreeg het idee rond 2004, en ik wist meteen dat ik met Kim Hye-ja wilde werken, de Koreaanse tv-legende die talloze moederrollen speelde, maar altijd vastzat aan bepaalde huiselijke clichés van wat een moeder was, of zou moeten zijn. Ik wist dat ik de film alleen met haar wilde maken, met de Koreaanse oermoeder.”

Kim Hye-ja (68) speelt een overtuigende rol als de vrouw die voor haar ’gekke’ zoon door het vuur gaat, en zelf tekenen van ’gekte’ begint te vertonen. In ’The Host’ zagen we een schitterend monster opstijgen uit de Han-river in Seoul, en volgden we al nagelbijtend het lot van een gegijzeld schoolmeisje en de familieleden die in actie kwamen om haar te redden – met gevaar voor eigen leven.

Bong: „Ik denk dat de scheidslijn tussen liefde en gekte heel dun is. Mijn film is een onderzoek naar de moederfiguur. Ik ben niet prekerig. Ik bied geen antwoorden. Maar ik zou willen dat je je eigen moeder herinnert. Hoe ver ging ze? Denk je dat je in dezelfde situatie in staat zou zijn om ook zo ver te gaan?”

Bong, die sociologie studeerde en daarna naar de filmacademie ging, slaagt erin zijn wonderlijke verhalen steeds in te bedden in een rauwe en opmerkelijk dynamische realiteit, doorspekt met zwarte humor, en vreemde wendingen.

Voor zijn geweldige politiefilm ’Memories of Murder’ putte hij uit de recente geschiedenis van zijn land. Hij verdiepte zich in de periode 1986-1991, waarin Zuid-Korea werd geteisterd door zijn eerste seriemoordenaar, en schiep een overdonderende genrefilm, stevig verankerd in de realiteit van een land dat zijn jarenlange militaire dictatuur aan het uitzweten is. Met de opbloei van de Argentijnse, Roemeense én Zuid-Koreaanse cinema, zou je ook kunnen denken dat de interessantste filmculturen momenteel voortkomen uit opgedoekte dictaturen.

„Veel personages in mijn films zijn volslagen gek”, lacht Bong, „en ik heb mezelf wel eens afgevraagd waarom ik me zo aangetrokken voel tot deze mensen. Ik ben erachter gekomen dat ze tijdens het schrijven steeds weer opduiken, en dat komt denk ik omdat ze meer drama hebben dan ’gewone mensen’. Ik ben erg in de ban geweest van de foto’s van Diane Arbus, de Amerikaanse fotografe die portretten maakte van ’freaks’, van reuzen, dwergen, mensen met afwijkend gedrag of uiterlijk, bizarre mensen. Ik vond dat ze een bepaalde triestheid uitstraalden. En het is niet alleen compassie. Ik heb meer gemengde gevoelens, en dit is een beetje privé, maar ik heb dit soort mensen ook in mijn omgeving. Het gaat om zwakke mensen, zonder macht. Die beeld ik graag uit, en ja, dat ketst ook af op de Koreaanse maatschappij en het verleden, waarin deze mensen werden weggestopt.”

In de internationale filmwereld wordt ondertussen met groot respect naar Zuid-Korea gekeken. Het land herbergt met Pusan al een tijdje het belangrijkste filmfestival in Azië, en had lange tijd een van de beste ’screen quota’-regelingen. Het betekent dat de Koreaanse film volop ruimte kreeg in de Koreaanse bioscopen. De filmindustrie kon rekenen op bescherming en stimulans. Het was ooit een 50 procentregeling, maar in een nieuw verdrag met Amerika, dat de hegemonie van Hollywood meer en meer zag slinken, werd het enkele jaren geleden teruggebracht naar een 25 procentregeling. Nog steeds niet slecht.

Een detectivefilm als ’Running Turtle’, die ook in het programma van Rotterdam opduikt, groeide vorige zomer met een paar miljoen bezoekers uit tot een nieuwe kaskraker. Ondertussen winnen Koreaanse films belangrijke prijzen in Cannes, Venetië en Berlijn, zoals het fascinerende ’Thirst’ van Park Chan-wook, over een vampiristische priester, een film die helaas ontbreekt in het programma van Rotterdam.

„Ik ben nu een scenario aan het schrijven op basis van de Franse graphic novel ’Le Transpergeneige’ ofwel ’Snow Piercer’. Het speelt in de volgende ijstijd, na de vernietiging van de wereld. Mijn collega Park Chan-wook, van ’Thirst’, gaat de film produceren. En het is waar, we werken samen, we delen acteurs en technici, we lijken soms wel een groep of een gemeenschap, maar de kracht is denk ik dat we – ondanks alle banden – allemaal ons eigen filmische universum hebben. Park brengt geweld vaak met veel bloed, en dat heeft bij hem een soort grafische schoonheid. Ik houd van het mixen van genres, politieke satire en fysieke komedie, en het mengen van emoties, dat je niet weet of je moet lachen of huilen.”

Seo Woo speelt de jaloerse studente Eunmo in 'Paju' van Park Chan-ok. (Trouw)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden