Koreaanse crisis zaait twijfel over werking van IMF-medicijn

AMSTERDAM - Meer personeel dan klanten bevolken dezer dagen de Zuid-Koreaanse warenhuizen. Lichtjes, houten rendieren en kerstbomen genoeg, maar de stemming is door de economische malaise bedrukt. “Ik weet niet wat IMF betekent, maar sinds ik dat woord voor het eerst hoorde, is het allemaal bergafwaarts gegaan”, zei de winkeleigenaar Shim Jae-kook in het centrum van de hoofdstad Seoul gisteren tegen het persbureau AP.

Shim bevindt zich met zijn twijfels over het Internationaal Monetair Fonds in geleerd gezelschap. Economen en financiële commentatoren hebben de afgelopen weken grote vraagtekens gezet bij het reddingsprogramma voor Zuid-Korea. Mensen als de winkeleigenaar krijgen nog veel meer voor hun kiezen, waarschuwen ze, omdat het IMF Zuid-Korea onnodig ver de recessie in drijft.

Nu al zijn de bestedingen van Koreaanse consumenten ingezakt. In vergelijking met vorig jaar december ligt de binnenlandse verkoop 30 procent lager. Met de kerst gaan minder mensen op vakantie. Het aantal vertrekkers is eenderde minder dan normaal. Zo bleven vliegtuigen naar Brussel gisteren aan de grond bij gebrek aan passagiers.

De strenge eisen die het IMF stelt aan zijn hulpprogramma maken de Koreanen ook in de nabije toekomst voorzichtig. Grotere aankopen en reizen worden uitgesteld omdat ze rekenen op hogere werkloosheid, hogere belastingen en een verdere teruggang van de economie.

Die consumenten hebben helaas gelijk met hun aarzeling, stellen de critici van het IMF.

- Vervolg op pagina 7

Top-econoom: IMF duwt Korea naar recessie VERVOLG VAN PAGINA 1

Het fonds kan het niet laten de grootste steunoperatie onder zijn leiding aller tijden - krap 120 miljard gulden - te vergezellen van het gebruikelijke IMF-recept. Dat luidt grofweg: drastische overheidsbezuinigingen en een hoge rente. Voor landen waar de overheidsfinanciën een puinhoop zijn en de inflatie de pan uit rijst werkt dat misschien. Maar Zuid-Korea heeft het overheidsbudget op orde, een lage inflatie en flinke besparingen. Zwakke punt is de financiële sector. Banken hebben vooral te kampen met leningen die niet afgelost kunnen worden. Daarom doen de IMF-voorwaarden meer kwaad dan goed, betoogde een commentator van de Financial Times onlangs. Recent voorspelde hij: 'Bedrijven en banken in Zuid-Korea zijn misschien ziek, ze zullen snel nog zieker zijn.' Gisteren kreeg hij alle gelijk van de wereld. De beurs van Seoul beleefde de grootste inzinking in zijn geschiedenis; de koersen daalden 7,5 procent. Ook de Koreaanse munt zakte verder weg.

Het vertrouwen, nodig voor investeringen van het bedrijfsleven om de economie op gang te houden, is ver te zoeken. Gevolg is dat investeerders massaal hun korte-termijnleningen - veelvuldig afgesloten - afstoten, waardoor banken en bedrijven verder in de problemen komen.

Het verbaast de Amerikaanse econoom Jeffrey Sachs - bekend van zijn rigoureuze hervormingsplan voor de Poolse economie - niks dat het IMF de markten niet rustig heeft kunnen krijgen. “De overkill aan maatregelen slaat nergens op voor een economie die in de basis gezond is”, stelt Sachs. En dus denkt ook Sachs dat Korea dankzij het fonds recht op een recessie afstevent. De econoom, directeur van het internationale instituut van de Universiteit van Harvard, erkent dat in Zuid-Korea en andere Aziatische landen de gesloten financiële instellingen wel aan hervormingen toe zijn. “Maar dat is onvoldoende reden voor de paniek die nu ontstaat.”

Critici verwijten het IMF dat het de Aziatische crisis niet heeft zien aankomen en daarom geen andere mogelijkheid zag dan hard in te grijpen. Nog geen drie maanden geleden schreef het fonds nog lovend over de 'indrukwekkende' Koreaanse economie. Als het fonds beter had opgelet, had het in de zomer, toen de financiële crisis begon, de centrale banken en de grote banken kunnen aanmoedigen zich van korte-termijnschulden en slechte leningen te ontdoen. Dat was minder pijnlijk geweest.

In plaats daarvan menen de 1000 economen in het IMF-gebouw in Washington ver van de brandhaarden maatregelen te moeten nemen die het leven van miljoenen mensen elders in de wereld sterk raken, constateert Sachs. Dat is wel erg veel macht voor een organisatie die niet aan democratische controle is onderworpen.

Winkeleigenaar Shim zal ook dat niet begrijpen. Binnenkort doet hij zijn winkeltjes waar hij aanstekers, scheermessen en kleine huishoudelijke apparaten verkoopt van de hand. Hij verdient niet genoeg om de huur nog te kunnen betalen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden