Kopzorgen voor Cameron

De Britse premier David Cameron. Beeld AP

Eén ding staat vast: de Britse premier David Cameron komt morgen in de loop van de ochtend in Downing Street met een verklaring over de uitslag van het Brexit-referendum dat vandaag wordt gehouden. Maar wat hij zal zeggen is nog volkomen onduidelijk, aangezien er nog niets over de uitslag te zeggen valt. Met alle scenario's moet rekening worden gehouden.

Zelf heeft de Conservatieve leider altijd gezegd niet op te zullen stappen, mocht hij dit referendum verliezen. Hij kan ook weinig anders; zodra hij zijn eigen politieke lot hieraan zou verbinden, zou deze volksraadpleging ineens over de premier kunnen gaan en niet over het EU-lidmaatschap. Er zijn immers genoeg Labour-stemmers die graag met hem willen afrekenen.

Ook zijn grootste rivalen roepen hem op om niet direct op te stappen. Boris Johnson, belangrijkste gezicht van het Vertrek-kamp, zegt Cameron ook bij een Brexit te blijven steunen als regeringsleider. De vrees bij prominenten uit het Vertrek-kamp is dat een direct opstappen van de premier voor nog meer onzekerheid en instabiliteit zal zorgen. Een vertrek uit de EU zal immers, zeker in de dagen die volgen, de financiële markten en het Britse pond onderuit halen, zo is de verwachting. De beroemde miljardair en belegger George Soros waarschuwde zelfs voor een 'Black Friday'. Als het Vertrek-kamp wint, zullen de markten gigantisch kelderen, verwacht hij. Als op zo'n dag ook nog de premier opstapt, kan de chaos te groot worden.

Dagen geteld
Maar buiten de hoofdrolspeler en zijn grootste tegenstander om, gaan velen ervan uit dat bij een Brexit de dagen van de premier geteld zijn. Hoe lang hij dan nog aan zal blijven, is moeilijk te zeggen. Oud-minister van financiën Ken Clarke zei enkele weken geleden: "Als we uit de EU stappen, is Cameron met 30 seconden verdwenen." Anderen verwachten dat hij in elk geval nog als premier naar de geplande EU-top in Brussel zal gaan komende dinsdag en dat hij daarna bekendmaakt hoe lang hij nog zal aanblijven.

In zo'n geval is Boris Johnson de aangewezen man om hem op te volgen. Het is algemeen bekend dat hij die ambitie koestert en sinds hij zich aansloot bij het Vertrek-kamp en daarmee automatisch de grootste tegenstander van Cameron werd, is duidelijk dat hij de beste papieren heeft om premier te worden als de Britten uit de EU stappen. Hij is mateloos populair onder de Conservatieve leden, die uiteindelijk hun nieuwe leider moeten kiezen.

Kleine marge
Maar zelfs als Cameron het referendum wint, is niet zeker dat hij aan kan blijven als premier. Zeker als de marge van de overwinning klein is. Stel dat het Blijf-kamp 51, of 52 procent van de stemmen haalt, dan zal daarmee de discussie over het EU-lidmaatschap niet verstommen. Het Vertrek-kamp zal druk op hem blijven uitoefenen, met zo'n gigantisch mandaat. Daarnaast is de campagne dusdanig fel geweest, zeker bij Conservatieven onderling, dat het de vraag is hoe die breuk weer gelijmd zal worden na het referendum.

Cameron noemde sommige partijgenoten 'leugenaars', terwijl de premier en de minister van financiën Osborne kwaad bloed zetten bij het Conservatieve Brexit-kamp door in naam van de regering doemscenario's te presenteren over een vertrek uit de EU. Elk huishouden zou er ruim 5000 euro per jaar op achteruit gaan, rekende Osborne voor. Iets wat volkomen uit de lucht was gegrepen volgens Johnson en de zijnen. Verschillende Conservatieve parlementsleden hebben al aangegeven een motie van wantrouwen tegen de premier te willen indienen, ongeacht de uitslag van het referendum.

Alleen bij een duidelijke overwinning kan Cameron hoogstwaarschijnlijk opgelucht ademhalen. Dan kan hij dinsdag met een goed gevoel naar Brussel om de andere 27 regeringsleiders kenbaar te maken dat Groot-Brittannië gewoon lid blijft van de EU. Er is alleen op dit moment geen enkele peiling die een ruime overwinning voor het Blijf-kamp voorspelt.

In het kort
-Velen verwachten dat Cameron opstapt bij een Brexit
-Maar ook als het Blijf-kamp wint, krijgt de premier het moeilijk
-Want ruim zal die overwinning waarschijnlijk niet zijn

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden