Koppig en 'overactief'

Je kon haar gerust de grand old lady van Joods Amsterdam noemen. Bloeme Evers-Emden was een begrip in Joods Nederland. Koppig en onverzettelijk, zo zag ze zichzelf. En dat was ze ook. Een paar jaar geleden gaf Evers-Emden een interview aan Trouw. Een interview, dat vond ze best, maar alleen als zíj de foto mocht uitkiezen. "Anders gaat het hele verhaal niet door", zo bepaalde ze. De foto die bij het artikel verscheen toonde een frêle mevrouw op leeftijd. Een keurige dame die, de handen voor zich op het tafelkleed gevouwen, gedecideerd de camera in keek.

Gisterochtend is Bloeme Evers-Emden na een ziekbed overleden in Israël, waar ze sinds kort woonde nabij Tel Aviv, in een Nederlands bejaardencentrum. In Israël is ze gisteren ook begraven.

Onlangs nog vierde ze haar 90ste verjaardag. Haar hoge leeftijd verhinderde Bloeme Evers-Emden niet om actief te zijn - 'overactief', zei ze zelf. Zo had ze tot voor kort nog een column in het Nieuw Israëlitisch Weekblad, was ze actief in verschillende besturen, gaf ze les over het jodendom en zette ze zich onvermoeibaar in voor vrouwenrechten. Bloeme Evers-Emden was een centrale figuur in Joods Nederland. Geliefd bij orthodox en liberaal.

Verraden

Ze werd in 1926 geboren in Amsterdam, in een arm en rood gezin. Op haar veertiende brak de oorlog uit. In 1943 dook ze onder, net nadat ze de hbs had afgerond. Een jaar later werd ze opgepakt - verraden. Als enige gezinslid overleefde ze het Duitse vernietigingskamp Auschwitz. Haar familie van beide kanten werd uitgemoord. Ondank het 'overstelpende verdriet', zoals ze het vorig jaar in deze krant noemde, bouwde ze na de oorlog een nieuw leven op. "Er is geen psychiater aan te pas gekomen."

Aan energie ontbrak het haar niet. Als moeder van zes kinderen begon ze in 1964 aan een studie psychologie aan de Universiteit van Amsterdam. Ze werd er docent en promoveerde nog op haar 63ste in de ontwikkelingspsychologie. Ook schreef ze meerdere boeken, over kinderen die net als zij moesten onderduiken in oorlog.

Het voortzetten van de Joodse traditie was belangrijk voor haar. Op de boekenkast in Amsterdam-West stonden de foto's van kinderen, klein- en achterkleinkinderen. Door haar kinderen - haar zoon Raphael Evers geldt als boegbeeld van de orthodoxe gemeenschap - verdiepte ze zich in de joodse religie. "Zo religieus als mijn kinderen ben ik nooit geworden. Die slaan geen gebed over", zei ze ooit gekscherend in een interview.

Bloeme Evers-Emden bleef waarschuwen voor het antisemitisme in Nederland. Volgens haar nam dat de laatste jaren weer verontrustend toe, met name onder invloed van moslims. "Dat is geen vraag, dat is een feit", zei ze in Trouw. De pijn van de herinneringen van verschrikkingen uit het kamp mochten dan geleidelijk zijn weggesleten, ze zag scherp dat de oorlog de loop van haar leven had bepaald. "Zou ik zonder de oorlog de persoon geworden zijn die ik nu ben? Zou ik hebben gestudeerd, zou ik zijn gepromoveerd? Ik denk eigenlijk van niet."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden