Kopers voor sloopflat als bindmiddel voor de buurt

Creatieve klussers moeten Kleiburg tweede leven geven

Een paar balustrades zijn helder geel, rood en blauw geschilderd. De rest van de flat oogt grijs. Ruiten zijn ingegooid, de ingangen dichtgetimmerd. Ergens in een hoekje ligt een vergeten vuilniszak.

Maar aan het andere eind van de flat, 400 meter verderop, klinkt de muziek van een strijkje. De flat staat leeg, maar hier lopen mensen in en uit. Dit is de open dag van Kleiburg, de laatste oorspronkelijke honingraatflat in de Amsterdamse Bijlmer. De flat is vervallen, maar de eigenaar, woningcorporatie Rochdale, heeft geen geld voor een opknapbeurt. Lang leek het erop dat de flat gesloopt zou worden. Tot zich een groepje vastgoedondernemers meldde, verenigd in consortium De Flat. Dat neemt heel Kleiburg over voor 1 euro en gaat de appartementen doorverkopen. Onder één voorwaarde: er gaan nu honderd appartementen in de verkoop en daarvan moeten er op 1 juli zeventig verkocht zijn, anders wordt de flat alsnog gesloopt.

"Als het lukt, woon je in iets heel karakteristieks", zegt Jasper de Haan (33), die met zijn vriend is komen kijken op de open dag. De flats worden door het consortium casco opgeleverd, als een zogeheten klusflat, en dat lijkt hen leuk. Want wie zo'n flat koopt, moet er veel aan doen, maar heeft ook alle vrijheid: muren kunnen doorgebroken worden, de indeling kan veranderen, flats boven of naast elkaar kunnen samengevoegd worden. En zo'n klusflat is goedkoop, vanaf 65.000 euro voor zestig vierkante meter.

Voor de open dag is er een modelwoning ingericht, en die oogt riant. Andere appartementen zien er nog troosteloos uit. "We mikken op allerlei soorten kopers: eenpersoonshuishoudens, jonge gezinnen, ouders die iets kopen voor hun studerende kinderen", legt Elies Koot van consortium De Flat uit. "Wat ze gemeen hebben: het zijn creatieve, ondernemende mensen."

En dat is precies waarop we hopen, zegt stadsdeelwethouder Emile Jaensch, binnen Amsterdam-Zuidoost verantwoordelijk voor de vernieuwing van de buurt. "Sommigen vinden het belangrijk dat deze flat blijft bestaan, omdat veel andere oorspronkelijke Bijlmerflats al zijn gesloopt", zegt hij. "Maar voor het stadsdeel is het minstens zo belangrijk dat we hiermee het soort mensen trekken dat nu ondervertegenwoordigd is: de creatieve klasse."

Wie z'n eigen woning kan opknappen, wordt straks misschien ook lid van het schoolbestuur, legt Jaensch uit, of gaat een sportclub runnen. "Er is hier veel nieuw gebouwd en gerenoveerd, maar achter de voordeur kom je vaak armoede tegen. Daarom hebben we die creatieve klasse hier hard nodig. Dat soort mensen is het bindmiddel voor een buurt."

Deze open dag is 'van levensbelang', zegt Jaensch. Want als de eerste honderd appartementen verkocht worden, volgen de andere vierhonderd waarschijnlijk ook. Lukt dat niet, dan moet driekwart van Kleiburg toch tegen de vlakte en blijft maar één deel overeind staan. "Dat zou een stedenbouwkundige rariteit zijn."

Zo ver komt het misschien niet. Aan het eind van de open dag zet een eerste koper zijn handtekening, Bas van der Tang. "Een mooie buurt, middenin het groen." Zoon Eyja (10) is ook enthousiast. "Vlakbij het Ajax-stadion!", tettert hij.

Herwaardering voor verguisde flats
Als het lukt Kleiburg weer bewoond te krijgen, is dat het slot van de vernieuwing van de Bijlmer, die zo'n twintig jaar heeft geduurd. In de jaren zestig werd de wijk ontworpen voor mensen die weg moesten uit de negentiende-eeuwse buurten van de stad. Die konden hier een plek vinden met veel groen, grotendeels autovrij.

Maar het liep anders. De bedoelde bewoners trokken niet naar de Bijlmer, maar naar Almere en Purmerend. De Bijlmer liep vol met sociaal zwakkeren, en later met rijksgenoten uit Suriname. Ook al omdat er geen geld was voor goed beheer, kregen drugs en criminaliteit een kans. De Bijlmer kreeg een rampzalig slecht imago.

Tijdens de vernieuwingsoperatie zijn veel karakteristieke Bijlmerflats, met hun honingraatachtige plattegrond, gesloopt. Zij maakten plaats voor nieuwe flats, maar vooral eengezinswoningen, keurig met een tuintje voor en achter.

Van de oorspronkelijke Bijlmerflats staan er nog maar een paar overeind, en Kleiburg is de laatste daarvan die nog niet opgeknapt is. Die flats - ooit ontworpen vanuit hooggestemde idealen en later juist verguisd - krijgen nu opnieuw waardering. "De oude Bijlmermeer was een stedenbouwkundig hoogstandje op wereldniveau", schreven buurtbewoners die zich verzetten tegen sloop. Kleiburg is dus 'cultureel erfgoed'.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden