Koortsige berichten uit de rauwe oorlog

Als de Amerikaanse oorlog in Vietnam jaren later weer eens in het nieuws kwam, dan rinkelde bij hem de telefoon. Altijd was er wel een nieuwsmedium dat zijn commentaar wilde horen. Daar had hij schoon genoeg van. Hij vond het gênant om beroemd te zijn over de ruggen van de ontelbare slachtoffers van de oorlog.

Die roem was gebaseerd op een bescheiden boekje van 278 pagina's, 'Dispatches' (vertaald als 'Verslagen uit Vietnam'). Het verscheen in 1977, twee jaar nadat de Verenigde Staten zich hadden ontworsteld aan een uitzichtloze oorlog die Vietnam en buurlanden hadden verscheurd. Eigenlijk wilden de Amerikanen er niets meer over horen, maar Dispatches trof een gevoelige zenuw.

Michael Herr was in 1967 op zijn 27ste naar Vietnam gestuurd als correspondent van Esquire, een luxe maandblad voor mannen. Niemand nam hem erg serieus.

Hij was een van de zes- of zevenhonderd verslaggevers die geacht werden iets over de oorlog te melden; van kranten tot universiteitsbladen, van hobbyblaMicden voor wapenliefhebbers tot religieuze publicaties. Als Herr zich meldde als journalist van Esquire dachten sommige militairen dat hij over hun kleding zou schrijven of dat hij iets humoristisch zocht. Maar hij ging mee de jungle in, nauwelijks te onderscheiden van militairen. Hij leefde en leed met hun mee.

Hij had het zich anders voorgesteld. Als gesjeesde student, zoon van een keurige Joodse juwelier, had hij zijn literaire held Ernest Hemingway willen navolgen. Met drank en drugs de wereld rond, dat leek hem mooi om over te schrijven. Hij zag veel films, die hij recenseerde voor een links blad dat hem al gauw aan de dijk zette omdat hij de verkeerde films goed vond. Hij haalde de hoofdredacteur van Esquire over om voor hem een persvisum voor Vietnam te regelen. De hoofdredacteur, die wel vaker risico's nam met nieuw talent, gaf hem 500 dollar mee maar rekende nergens op.

Micheal Herr stuurde maar weinig artikelen naar de redactie in New York.

Pas jaren later kwam het er allemaal uit in zijn boek, een koortsige brij van geweld, angst, chaos, drugs en cynisme. "Ik ging om de oorlog te verslaan en de oorlog versloeg mij", schreef hij.

Aan journalistieke normen had hij lak. Als hij meeging op patrouille droeg hij soms een wapen. Twee keer heeft hij geschoten, erkende hij later. Hij was vaak wekenlang op pad en als hij terugkwam in de Zuid-Vietnamese hoofdstad Saigon ging hij elke avond bedwelmd door drugs naar bed.

Het onderscheid tussen feit en fictie is bij hem wazig. In zijn geval bleek de fictie de rauwe werkelijkheid beter weer te geven dan de feitelijke verslagen van persconferenties met vertrouwenwekkende generaals. Een hele generatie jongeren die dienst hadden gedaan in Vietnam, herkende zich in zijn beschrijving, ook al ontbraken controleerbare namen en rugnummers.

Na terugkeer in Amerika in 1969 schreef hij jarenlang niets, totdat hij begon te werken aan Dispatches. Dat werd een nachtmerrie. Hij belandde in een lichamelijke en geestelijke depressie, ging zijn vrouw een jaar lang uit de weg,

"Echte wanhoop, drie of vier jaar lang", zei hij. "Ik wilde niemand zien, omdat ik niet wilde dat iemand mij zag."

De roem die het boek hem bracht, de uitnodigingen voor feesten en partijen, de bewonderende aanspraak van wildvreemden, dat stond hem allemaal tegen. Hij verhuisde naar Engeland voor zijn rust.

Wel was hij blij met de opdracht om bij te dragen aan de Vietnamfilm 'Apocalypse Now' (1979) van Francis Ford Coppola. Daarvoor schreef hij het commentaar dat buiten beeld wordt gegeven. Ook werkte hij mee aan Stanley Kubricks 'Full Metal Jacket' (1987).

Verder liet hij de oorlog met rust. Hij sloeg een lucratief aanbod af om met tv-camera's in zijn kielzog terug te keren naar Vietnam. Interviews gaf hij zelden en de laatste jaren wijdde hij zich aan boeddhisme, opgelucht dat hij weer anoniem was.

Michael David Herr

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden