Koortsdromend in zijn bed

Een mooie en zachtmoedige roman over bezinning en herinnering. Maar niet een die je bij de lurven pakt

Het cliché wil dat voor het sterven het leven als een film aan je voorbijtrekt; begin, midden en einde maar niet noodzakelijk in die volgorde, om regisseur Godard te parafraseren.

De verteller van 'Hotel Linda' bevindt zich ongeveer daar, op de drempel van de dood. "Ik ben er bijna", schrijft schrijver Arjan Visser in de eerste zin van zijn vierde roman 'Hotel Linda'. "Eén poortje verwijderd van de oneindigheid." De 89-jarige Jonah Jacobson is na 65 jaar in Brazilië in een vliegtuig op weg naar zijn geboorteplaats Amsterdam om er in het reine te komen met zijn verleden. Niet veel later, tijdens een wandeltocht door de Pijp, verliest hij het bewustzijn en wordt hij met uitdrogingsverschijnselen in het ziekenhuis opgenomen.

Koortsdromend in zijn ziekenhuisbed denkt Jonah terug aan zijn vooroorlogse Joodse jeugd in Amsterdam, aan zijn moeder en stiefvader die in Auschwitz zijn vermoord, aan de levenslessen die hij kreeg van een boksdocent op de boksschool, aan zijn jaren als diamantair in opleiding in de fabriek van Abraham Ascher, en aan de decennia na de oorlog als diamantzoeker in Brazilië, getrouwd met grote liefde Nana.

Dat is een rijk en vol leven, maar zo op de rand van de dood is het al aan het vervagen. Al voor zijn ziekbed raakt Jonah in de war van het hem nu vreemde Amsterdam: de opengebroken Ferdinand Bol straat, een bejaardentehuis waar vroeger de RAI stond. In het hotel kan hij de weg naar de lift niet vinden. Namen ontglippen hem, details uit het verleden dringen zich juist op: de grootspraak van Abraham Ascher die de grootste diamant ooit (de Cullinan) in zijn binnenzak op de pont naar Nederland bracht. De plannen die Jonah met zijn boksvriendjes smeedt om net als Herschek Grynszpan (wiens moord op een Duitse diplomaat leidde tot de Kristallnacht) een nazi te vermoorden.

Als lezer dein je mee in die dwaaltocht, met even weinig houvast als de verteller zelf. Dat houd je ook op afstand. Waar gaat dit naartoe? Boksschool? Diamantfabriek? Een leven kent veel zijpaden en voorbijgangers en de auteur brengt aanvankelijk weinig hiërarchie aan tussen de figuren die in dit lange leven de revue passeerden. De doden verschijnen aan Jonahs voeteneinde, net als de levenden (hotelmedewerkers, verpleegsters, artsen); maar onhelder, fragmentarisch. Mooi is wel hoe bij momenten in het midden blijft wat echt gebeurt en wat niet. Verlaat Jonah nu wel of niet midden in de nacht het ziekenhuis in pyjama? In Jonahs hoofd dwalen we van Brazilië naar vooroorlogs Amsterdam, richting Pyreneeën, van grote liefde Nana naar werkster Vicky, naar aartsvijand Delmonte, verzetstrijdster Linda. Deze Linda lijkt het doel van zijn reis. Bij zijn ontsnapping tijdens de oorlog is er iets gebeurd wat Jonah nu berouwt. Is die wroeging terecht? Zal er een louterende ontmoeting plaats vinden?

Voor zijn 'Tien Geboden' serie sprak Arjan Visser in 2010 met de honderd jaar oude schrijver Hans Keilson, schrijver van 'In de ban van de tegenstander', toen net herontdekt door de New York Times. Keilson vertelt in dat interview hoe hij tijdens de oorlog zijn in Auschwitz vermoorde ouders een beetje vergeten was, maar hoe hij nu duizenden keren per dag aan ze denkt, zijn hoofd vol vragen en vol wroeging.

In 'Hotel Linda' schrijft de schrijver toe naar de onthulling van dat alles beslissende moment van toen, om de wroeging vervolgens mee te laten vervagen. Het maakt van 'Hotel Linda' een realistische bezinning op het stervensproces, op onmacht en berouw, de kracht van liefde en vergetelheid, maar ook een zachtmoedige roman die zelf een beetje wegsterft, die de lezer nergens bij de lurven grijpt.

Arjan Visser: Hotel Linda. Arbeiderspers, Amsterdam; 232 blz. € 17,95

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden