Koortsachtige chauvinist

Een Frans opinieblad voorzag een maand geleden zijn einde als minister. ,,Negenenveertig jaar oud is 'Villepin de Koortsachtige' de zieke man van de regering geworden', schreef L'Express. Hij had zich vergaloppeerd in de aanpak van de crisis in Ivoorkust. ,,Wie toegeeflijk is, vindt hem een opgewonden standje, wie streng is vindt hem een gek en voor de overigen is hij verontrustend', luidde de vernietigende karakterbeschrijving.

Het kan verkeren. Tien dagen later oogste Dominique Galouzeau de Villepin een zeer ongebruikelijk applaus in de hoogste arena van de internationale diplomatie, de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. In een 'zinderend optreden' (de Britse omroep BBC) hield hij de Verenigde Staten voor dat 'oorlog altijd de bekrachtiging van een nederlaag is'. Een Amerikaanse krant vond hem glibberig, maar in Europa heette hij energiek en welsprekend. In de Assemblée Nationale zei premier Raffarin trots dat hij Frankrijk weer op het internationale toneel had gezet.

Vandaag, als de Veiligheidsraad opnieuw over Irak vergadert, doet de 'minister van buitenlandse zaken, samenwerking en de francofonie' zijn best om Frankrijk daar te houden. Hij zal dat met overtuiging doen. DDV, zoals de Fransen hem met hun liefde voor afkortingen noemen, staat in de gaullistische traditie, die Frankrijk een vooraanstaande rol in de wereld toedicht.

Bij zijn geboorte was bij wijze van spreken al duidelijk dat hij diplomaat zou worden. Zijn wieg stond in Marokko, hij ging naar school in Venezuela (en Toulouse) en volgde daarna zoals alle Franse topambtenaren de eliteopleiding van de Ecole Nationale d'Administration. Zijn vader is senator en een van 's lands belangrijkste buitenlandexperts, zijn grootvader en overgrootvader waren militairen.

In 1980 begon hij zijn carrière op Quai d'Orsay, het adres in Parijs van wat nu zijn departement is, op de afdeling Afrikaanse en Malagassische zaken. Hij legde er de kiem voor een van de interesses die hij deelt met Chirac: zijn fascinatie voor het 'zwarte continent'.

De president en zijn minister van buitenlandse zaken kunnen met elkaar lezen en schrijven. De Villepin spurtte op de ladder van het departement omhoog. In 1995, toen Chi rac (als burgemeester van Parijs) premier Balladur de kandidatuur voor het presidentschap in het rechtse kamp betwistte, koos De Villepin de kant van Chirac. Elke avond na het journaal van acht uur hing hij bij de toekomstige president aan de lijn om te bespreken hoe ze het hun geestverwanten de volgende dag weer flink moeilijk konden maken. Eenmaal president, maakte Chirac hem secretaris-generaal op het Elysée, zijn belangrijkste adviseur.

Na zijn herverkiezing vorig jaar promoveerde Chirac hem tot minister van buitenlandse zaken. Zijn invloed op de president is onverminderd groot. Zelfs de binnenlandse zaken neemt de president nog altijd met hem door.

'Minister Airmiles' heet hij bij zijn collega's, vanwege het moordende tempo waarin hij over de wereld vliegt. Franse parlementariërs klagen over zijn arrogantie. Bescheiden is hij in ieder geval niet. Vier dichtbundels heeft hij op zijn naam staan, een boek over Napoleon, en een essay ('De Schreeuw van de Waterspuwer') over de teloorgang van de Franse cultuur. Hij is belezen en wil dat maar wat graag weten. Bernard, Montaigne, Villon, Byron, Rimbaud, Hölderlin, Dante, Hamlet, Faust, Char, Celan, Primo Levi, Semprun, Kertesz, Garcia Lorca, Dietrich Bonhoeffer, Hugo, Mazzini en zelfs de van origine Libanese dichter Salah Stetie: hij haalde ze allemaal aan in een en dezelfde toespraak over Europa, begin december in Marseille.

Maar zijn temperament is zijn echte zwakke punt. Hij is iemand 'voor wie handelen en praten hetzelfde is', sneerde L'Express. De Villepin was de man achter 'de ontbinding van 1997': de beslissing van Chirac, twee jaar na zijn aantreden, om tussentijdse verkiezingen uit te schrijven teneinde de meerderheid van rechts in de Assemblée te vergroten en zijn vijanden in het rechtse kamp op te ruimen ,,We gaan korte metten maken met die oude lullen', verkondigde De Villepin in kleine kring. Het pakte anders uit; links won en Chirac werd tot vijf jaar cohabitation - 'samenwonen' - met de linkse Jospin veroordeeld.

Zijn critici vrezen dat dat temperament Frankrijk op gaat breken. Zijn aanpak van de crisis in Ivoorkust, de eerste die hij als minister op zijn weg vond, geldt als het bewijs. De behoedzame manier van opereren van de vorige regering ten opzichte van de voormalige kolonie werd verlaten. Frankrijk stortte zich tussen de strijdende partijen, dwong een vredesconferentie in Parijs af, en zit nu tot over zijn oren in een conflict dat nog lang niet voorbij is.

En waar brengt de Koortsachtige Frankrijk in de kwestie-Irak? ,,Twee oorlogen voeren, de ene in Afghanistan en de andere in Irak, dat is als twee vrouwen hebben, dat is totaal onwerkbaar!', zei hij een half jaar geleden tegen zijn opponent in de Veiligheidsraad, de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Powell. Die wist toen nog niet of hij moest lachen of verontrust moest zijn. Ironisch genoeg begon de De Villepin direct na zijn benoeming als minister in mei vorig jaar aan een charmeoffensief richting Verenigde Staten. Hij werkte tussen 1984 en 1989 op de Franse ambassade in Washington, onder meer als woordvoerder, en wilde de betrekkingen verbeteren. Dat is alvast mislukt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden