Koortsachtig overleg Den Haag na sneuvelen zorgwet

Minister Schippers tijdens het crisisberaad in het Torentje.Beeld ANP

Premier Mark Rutte vindt dat er snel een oplossing moet komen voor het probleem dat is ontstaan, nu het zorgplan van het kabinet in de Senaat is weggestemd. Hij zei dat vannacht na crisisberaad tussen de top van VVD en PvdA. Drie PvdA-senatoren stemden gisteren in de Eerste Kamer onverwacht tegen het zorgplan van minister Schippers van volksgezondheid, waardoor het sneuvelde.

Rutte vindt het in de politiek "ontzettend belangrijk dat afspraken worden nagekomen". "Op dat punt is duidelijk vandaag iets heel erg misgegaan", aldus Rutte, die verder weinig kwijt wilde. "Betrokkenen werken nu aan een oplossing en het is belangrijk dat die er komt.''

De PvdA-fractie in de Eerste Kamer heeft wel gezegd bereid te zijn met Schippers te praten over een oplossing. Welke dat zou kunnen zijn is niet duidelijk. Als het voorstel zou worden aangepast kan het niet meteen opnieuw in stemming worden gebracht in de Eerste Kamer, maar moet het eerst weer naar de Tweede Kamer.

De top van de VVD en de top van coalitiegenoot PvdA hebben gisteren de hele avond koortsachtig en deels apart van elkaar overlegd. De liberalen waren eerst apart bijeen in het Torentje van Rutte. Daar waren ook minister Edith Schippers van volksgezondheid en VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra. De sociaaldemocraten, onder wie PvdA-leider Diederik Samsom en vicepremier Lodewijk Asscher, overlegden op het ministerie van sociale zaken.

Na dat gesprek keerde Samsom terug naar het Torentje om daar opnieuw te overleggen met de top van coalitiegenoot VVD. Samson zei niet wat de oplossing kan zijn, maar zei dat hij positief gestemd was, "zoals altijd". De fractieleiders van de drie 'bevriende' oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP schoven ook nog even aan bij het overleg om te worden bijgepraat over de ontstane situatie.

Goedkoper zorg inkopen
In de Eerste Kamer werd dinsdagmiddag gestemd over het kabinetsplan om zorgverzekeraars een polis te laten aanbieden waarin zij alleen behandelingen vergoeden door specialisten met wie zij een contract hebben. In dat geval zou de vrije artsenkeuze worden beperkt en zouden de verzekeraars zorg goedkoper kunnen inkopen. Het plan zou op termijn een besparing van 1 miljard euro moeten opleveren en is een belangrijk onderdeel van de bezuinigingen die het kabinet wil doorvoeren.

Maar een meerderheid van de Eerste Kamer bleek tegen (38 stemmen tegen, 33 voor), doordat drie senatoren van de PvdA tegen stemden. Die uitkomst is verrassend, want eerder dit jaar verzekerde Schippers zich van de steun van de oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP.

Deze partijen gingen akkoord nadat op hun verzoek de bezuinigingen op de langdurige zorg voor ouderen en gehandicapten met ruim 300 miljoen euro waren verzacht. De combinatie VVD, PvdA, D66, ChristenUnie en SGP zou in de Eerste Kamer goed moeten zijn voor 38 van de 75 zetels, een nipte meerderheid.

Zorgplan in duigen
Door de tegenstemmen van de PvdA'ers Guusje ter Horst, Adrie Duivesteijn en Marijke Linthorst verdween de meerderheid en vielen alle plannen in duigen. Jannette Beuving, woordvoerder voor de PvdA, gaf in een stemverklaring aan dat een grote meerderheid van de PvdA voor het voorstel is en een kleine minderheid tegen.

Tegenstanders van de nieuwe polis vinden het een slecht plan omdat mensen niet meer vrij zijn zelf een arts te kiezen. Voorstanders stellen dat er voor wie dat wil juist een goedkopere polisvorm bij komt. Voorwaarde is wel dat consumenten voordat ze een polis kiezen, kunnen zien met welke artsen en ziekenhuizen een verzekeraar een contract heeft. Een polis met vrije artsenkeuze blijft in het plan overigens bestaan, maar die zijn duurder.

Het Torentje van premier Rutte in Den Haag.Beeld anp

Inhoudelijke redenen
Tegenstemmer van de PvdA Guusje ter Horst zegt om inhoudelijke redenen tegen het wetsvoorstel over de vrije artsenkeuze te hebben gestemd. Dat was volgens haar een moeilijke afweging, zei ze. Volgens haar is de positie van de zorgverzekeraars al heel stevig en heeft die geen extra versterking nodig.

"Een senator die tegen het eigen geweten instemt om politieke druk, is geen knip voor de neus waard", aldus Ter Horst. Ze voelt zich niet verantwoordelijk voor de politieke gevolgen nu het plan is gesneuveld.

Schippers sprak na de uitslag over "een heel grote teleurstelling". Ze wees erop dat er afspraken waren gemaakt met de zorgsector, de coalitiepartijen en de drie ondersteunende partijen en ze had gedacht dat iedereen zich aan de afspraken zou houden. "De grote vraag is nu wat ons nu te doen staat."

Zij bespreekt dat met haar collega's op het Torentje, de werkkamer van premier Mark Rutte. Behalve Schippers en Rutte zijn ook PvdA-leider Diederik Samsom en VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra aanwezig. Naar verluidt is vicepremier en minister Lodewijk Asscher van sociale zaken er ook bij.

"Het is duidelijk dat er een probleem ligt", zei VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra bij het verlaten van het Torentje. "We gaan kijken hoe het opgelost kan worden." PvdA-leider Diederik Samsom zei dat "de Eerste Kamer altijd haar eigen afweging maakt". We gaan kijken hoe we dit oplossen, aldus Samsom.

Ook de organisatie Zorgverzekeraars Nederland (ZN) is 'teleurgesteld' dat het voorstel is getorpedeerd. "We moeten ons nu gaan beraden op de toekomst en kijken wat dit wil zeggen voor afspraken die al gemaakt zijn. Het idee achter de nieuwe zorgpolis was om de zorg betaalbaar en toegankelijk te houden. Het is jammer dat de Eerste Kamer hier tegen heeft gestemd", aldus een verklaring.

Huisarten 'altijd al tegen'
De Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) daarentegen is positief. "De LHV heeft zich altijd sterk verzet tegen deze wetswijziging. Er was veel onduidelijkheid voor patiënten over waar ze wel of niet zorg kunnen krijgen. Wij zijn verheugd dat de vrije artsenkeuze behouden blijft. Het is goed dat de kwaliteit en niet de prijs doorslaggevend zijn. Een groot goed voor patiënt en arts'', aldus LHV-bestuurslid Paulus Lips.

De Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie, vindt dat er geen enkele reden is om gerustgesteld achterover te leunen. "Onze zorgen blijven. De NPCF maakt zich grote zorgen om het gebrek aan keuze-informatie. Daar hebben we nu mee te maken en dat zou ook zo blijven als de wet wel was aangenomen", zegt NPCF-voorzitter Wilna Wind. "Je kiest als patiënt in feite uit tien zwarte dozen waarvan je niet weet wat er in zit. Dat moet veranderen en daar moeten we het over hebben."

Het sneuvelen van het wetsvoorstel heeft niet direct gevolgen voor de begroting van volgend jaar, maar wel voor die van 2016.

PvdA-fractievoorzitter Marleen Barth (L) in gesprek met Minister Edith Schippers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport tijdens de stemming in de Eerste Kamer over de komst van een nieuwe zorgpolis in 2016.Beeld anp
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden