Koopsubsidie op huis voor lagere inkomens is fiasco

AMSTERDAM - De koopsubsidie, een maandelijkse bijdrage die mensen met lagere inkomens in staat moet stellen een huis te kopen, blijkt een fiasco. Slechts 321 huishoudens maken van deze wettelijke regeling gebruik, terwijl bij de invoering op jaarlijks 20000 aanvragers werd gehoopt.

Al voor de regeling in 2001 van kracht werd, voorspelden woningmarktonderzoekers dat de subsidie voor een handjevol mensen interessant zou zijn. Het aanbod van goedkope koopwoningen zou te laag zijn en de voordelen van kopen zouden slechts voor een fractie van de doelgroep aantrekkelijk genoeg zijn.

Inderdaad erkende het ministerie vorig jaar al dat de resultaten 'ver beneden' de verwachtingen bleven: slechts 118 aanvragers, van wie er 66 aan de voorwaarden voldeden. Een jaar later zijn de getallen nog bedroevend laag. Van de 522 aanvragers kregen 321 een 'ja', 114 een 'nee' -de rest is nog in behandeling.

PvdA-kamerlid Adri Duive steijn, initiatiefnemer van deze wet, geeft toe dat de resultaten tegenvallen, maar is ervan overtuigd dat het goed komt. ,,We willen de voorwaarden verruimen en vooral de macht van de corporaties doorbreken. Zij moeten meer huizen verkopen.''

De wet bevordering eigen woningbezit (WBE) kreeg in 1999 na lange onderhandelingen steun van PvdA, VVD, D66 en CDA. De wet bepaalt dat mensen die in aanmerking voor huursubsidie komen, ook met subsidie kunnen kopen. De subsidie bedraagt maximaal 152,47 euro per maand, het huis mag niet meer dan 117892,10 euro kosten en het hypotheekbedrag mag de 94295,53 niet overstijgen. Wanneer de koper overdrachtsbelasting moet betalen, kan hij daarvoor nog extra toeslag krijgen.

De maximale koopprijs van zo'n 118000 euro wordt alom als één van de belangrijkste factoren voor de mislukking genoemd. De koepel van woningcorporaties Aedes, de Woonbond, de vereniging Eigen Huis en woningmarktonderzoekers zijn het er roerend over eens dat woningen tegen deze prijs nog niet met een lampje zijn te vinden. Recente cijfers van het kadaster illustreren dit: in maart ging een eengezinswoning voor gemiddeld 216000 euro van de hand.

,,Het werkt bijna psychologisch'', verklaart P. Boerenveen van corporatiekoepel Aedes. ,,Als je nu 300 euro huur betaalt en voor datzelfde huis zou de hypotheek 700 euro bedragen -om die verhoudingen gaat het in de Randstad- dan kies je niet voor koop. Bij koop wil je erop vooruitgaan, dat gebeurt niet als je dezelfde woning en buurman houdt.''

Boerenveen ontkent dat corporaties te weinig huurhuizen in de verkoop doen, zoals Duivesteijn en staatssecretaris Remkes (volkshuisvesting) vaak beweren. Het zou wel helpen, zegt Boerenveen, als ook tussenvormen tussen huur en koop onder de koopsubsidie-wet zouden mogen vallen. Een voorbeeld is de constructie waarbij de corporatie het huis tegen 70 procent van de marktwaarde verkoopt, onder de voorwaarde dat corporatie en eigenaar de winst delen als de woning weer wordt verkocht.

Politiek ligt deze optie moeilijk, omdat de corporaties daarmee te veel voordeel zouden behalen. ,,De corporaties kunnen ook zonder die tussenvormen veel meer huizen verkopen'', stelt Duivesteijn. ,,Van de 3,4 miljoen huurhuizen zijn er 1,2 miljoen die nu al binnen het bereik van de koopsubsidiewet vallen. Dat zijn vooral appartementen.''

P. Boelhouwer van het onderzoeksinstituut OTB kiest eerder de kant van de corporaties. Het argument dat zij hun huurhuizen nu al met dertig procent korting mogen aanbieden, snijdt in zijn ogen weinig hout. ,,Je kunt wel zeggen 'ga voor Sinterklaas spelen', maar corporaties kunnen hun geld maar één keer uitgeven. De herstructurering van de steden kost hen miljoenen.''

Duivesteijn verwacht veel meer aanvragen als de voorwaarden van de wet (hogere inkomensgrenzen, verhoging van de maximale huizenprijs tot 218000 euro) worden verruimd. Woningmarktonderzoekers geloven hier niets van. Volgens M. Stoffers van het Centraal Planbureau, die in 20000 negatief over de wet adviseerde, kent de woningmarkt daarvoor teveel knelpunten. ,,Als je één of twee knelpunten opheft, komt een derde of vierde in beeld. Een groot deel van de doelgroep bestaat uit ouderen met weinig geld, die kopen sowieso niet graag een huis.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden