Koop een huis op de veiling – als je durft

(ANP) Beeld
(ANP)

Particulieren kwamen er nooit aan te pas bij de executieverkoop van huizen. Internet moet die markt openbreken. Maar het blijft een riskante zaak.

Het afvoerputje van de woningmarkt, worden executieveilingen ook wel genoemd. Deze gedwongen veiling van huizen, meestal omdat de eigenaar de hypotheek niet meer kan betalen, is een laatste oplossing voor schuldeisers om hun geld te krijgen. Voordelig is het voor bijna niemand. De huizen leveren gemiddeld veertig procent minder op dan ze waard zijn en consumenten hebben praktisch geen toegang tot deze koopjes: de panden gaan bijna allemaal naar vastgoedhandelaren.

Minister Opstelten van Justitie wil daar verandering in brengen, bleek afgelopen week. Door bieden via internet mogelijk te maken en door meer informatie over de panden te verstrekken, moeten de veilingen ook voor de consument aantrekkelijk worden.

Roeland Kimman, van de Nederlandse vereniging voor Makelaars (NVM), is blij met het wetsvoorstel van Opstelten. „Het opent de veiling voor de consument. Natuurlijk kunnen zij ook nu naar de biedingen gaan, maar prettig een huis kopen is anders. Het probleem met het huidige systeem is namelijk dat vastgoedhandelaren de markt kunnen afschermen. Van te voren bepalen ze wie welke huizen krijgt en zo houden ze de prijzen laag. Na een opknapbeurt kan het pand dan met flinke winst worden doorverkocht aan een particulier.” Consumenten zijn daarom alles behalve welkom. „We kennen verhalen van mensen die de veiling bezochten en een dwingende hand op de schouder voelden met de boodschap: ’Nu is het genoeg. Jij biedt niet verder’.” Internet lost dat probleem op. „De consument is dan anoniem.”

Dirk Brounen, hoogleraar vastgoed aan de universiteit van Tilburg en expert op het gebied van executieverkopen, kent de verhalen over intimidatie. „Natuurlijk zijn niet alle onroerend goedhandelaren slecht. Sterker nog, de prijsafspraken blijven een vermoeden. In de jaren dat ik onderzoek deed heb ik er nooit de vinger achter kunnen krijgen. Maar bedenk dat deze mensen elkaar jaar in jaar uit drie tot vier keer per week zien. Het is niet moeilijk om je voor te stellen dat ze dan wel eens over huizen en prijzen spreken.”

Brounen is dan ook positief over het wetsvoorstel. „De situatie is nu echt dramatisch. Nederland is het enige land dat ik ken waar executieverkopen zo slecht zijn geregeld. Het is ondoorzichtig, ontoegankelijk en het imago is slechter dan nodig: veel mensen denken bijvoorbeeld dat al deze panden half vernielde drugswoningen zijn, terwijl dat in veel gevallen helemaal niet klopt. Het pand kan ook van een gezin zijn dat in een scheiding belandde en zich daardoor in de hypotheek verslikte.”

De hoogleraar weet wel hoe het idee gecreëerd wordt dat alle executiepanden een puinhoop zijn. „Een veilingmeester legde me ooit uit dat het een strategie kan zijn van vastgoedhandelaren. Ze plaatsen dan een handlanger in het publiek die bezorgd vragen stelt over de staat van het huis. Dat kan de consument afschrikken omdat het vaak niet mogelijk is om het huis van te voren te bekijken.” Op de veiling zelf is weinig informatie over het pand. „Het gebeurt meer dan eens dat de enige beschikbare informatie een postcode en een korrelige foto is. Als consument kun je die gok niet nemen. Want als je erachter komt dat er voor tienduizenden euro’s moet worden verbouwd, kan de koop een financieel drama worden.”

Bieden via internet lost ook dit probleem op, denkt Brounen. „De informatie over de woning kan van te voren op internet worden gezet, inclusief foto’s van de binnenkant. Zo kan iedereen zien in welke staat het huis verkeert en voorkom je onzekerheid.”

Op die manier kan het wetsvoorstel de executieveilingen inderdaad aantrekkelijker maken voor particulieren, denkt Brounen. Maar, dat betekent ook dat de prijzen zullen stijgen. „Dat lijkt negatief, maar is het niet. Consumenten zitten aan de koop- en verkoopkant. De verkoper krijgt met het wetsvoorstel een hoger, realistischer bedrag voor zijn huis, en de koper zal nog altijd minder betalen dan de marktwaarde.” Het bewijs daarvoor ziet hij in Amsterdam. „Daar is de woningnood zo hoog, dat particulieren in veel grotere getale dan elders naar de veiling gaan. Dat maakt prijsafspraken en intimidatie door handelaren onmogelijk en dat zie je terug in de prijs. Normaal levert een huis op de veiling gemiddeld veertig procent minder op, in Amsterdam ligt dat gemiddelde rond de twintig.”

Dat betekent niet dat alle problemen zijn opgelost met die nieuwe maatregel, benadrukt een woordvoerder van Vereniging Eigen Huis. „Het blijft een moeilijke transactie voor een particulier omdat de bedenktijd zeer gering is. Daarbij moet het gehele aankoopbedrag in een keer op tafel komen, waardoor er geen tijd is om een hypotheek af te sluiten. Er zijn maar weinig mensen die dat geld hebben. Wij raden kopers daarom niet aan dit te doen, tenzij ze heel goed weten waar ze mee bezig zijn.”

Kimmen van de NVM vult hem aan. „Belangrijk is dat de consument hulp zoekt bij het kopen van een dergelijk huis. Het nieuwe wetsvoorstel maakt ook bezichtigingen gemakkelijker. Maak daar gebruik van. Stap van te voren op een makelaar af en bekijk het pand samen. Zo is goed vast te stellen wat het huis waard is en wat een goed bod zou zijn. Op die manier voorkom je financiële problemen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden