Koolstofkoningin die ver over grenzen keek

Van kansarm Amerikaans meisje groeide Mildred Dresselhaus uit tot Queen of Carbon, koolstofkoningin van de wetenschap. Maar ze was zoveel meer dan de bevlogen autoriteit op het gebied van carbon en nanostructuren. Ze beschouwde het als missie om de wetenschap dienend te maken voor de samenleving. Ook was ze vooraanstaand pleitbezorger voor gelijke kansen voor vrouwen.


Toen op de middelbare school Millie's briljante kwaliteiten op het gebied van natuur- en wiskunde werden onderkend, wilde de dochter van Poolse immigranten onderwijzeres worden. Daarmee zou ze het milieu ontstijgen waarin ze opgroeide.


Dat was in New York, in een arme buitenwijk van de Bronx. Op haar zesde kreeg ze net als haar broer, een muzikaal wonderkind, een muziekbeurs. Daarvoor moest ze naar Greenwich Village, een reis van ruim drie uur retour. In wankel evenwicht met haar vioolkoffer en schoolboeken viel de alleen reizende peuter regelmatig van de metrotrappen. 's Avonds wachtten haar angstigste momenten, lopend van station naar huis door een gevaarlijke wijk.


Ze had alle tijd om zich muzikaal te ontwikkelen, buiten haar instrument was er geen speelgoed. En als haar vader Meyer Spiewak geen werk had, soms ook geen eten. Haar enige set kleren werd elke avond door moeder Ethel gewassen.


Dankzij haar muziekbeurs had ze contact met de middenklasse en besefte ze dat het belabberde onderwijs in de Bronx haar niet verder zou helpen. Ze slaagde voor het toelatingsexamen voor een goede middelbare school, waarna ze alle 'toevallige kansen' aangreep.


Een vrouw in de wetenschap was in de jaren vijftig en zestig een zeldzaamheid. Toen ze zich in 1960 verbond aan de prestigieuze technische universiteit Massachusetts Institute of Technology (MIT), waarvoor ze tot haar dood zou werken, was slechts 4 procent van de studenten vrouw.


Mede dankzij haar inspanningen ligt dat percentage nu boven de 40. In 1971 stichtte zij het MIT Vrouwenforum, dat vrouwen stimuleerde hun carrières net zoals mannen uit te bouwen. Ze streefde er ook naar het imago van wetenschap en technologie als positieve kracht in de maatschappij te verbeteren, en te populariseren onder de jeugd.


Wetenschap moet, net als politiek, volgens haar de mensheid dienen, niet omgekeerd. Haar collega's zover krijgen dat ze over de grenzen van hun vakgebied kijken, beschouwde ze als voorzitter van de American Physical Society als haar moeilijkste uitdaging.


"Fysica staat niet op zichzelf, daar moeten we ons van bewust zijn. Veel grote ontdekkingen in de toekomst zullen door samenwerking in de grensgebieden worden gedaan." Van haar bevindingen wordt door de consument ten volle geprofiteerd, van veiligheid in hun auto's tot micro-elektronica in televisies en smartphones.


Voor vrouwen was ze een rolmodel. Ze begon als jonge moeder van vier kinderen bewust met vraagstukken die niet populair waren, op het 'moeilijk en oninteressant geachte' terrein van koolstof. "Als ik thuis moest blijven als een van mijn kinderen ziek was, zou dat niet het einde van de wereld betekenen."


Haar ontdekkingen waren het begin van een nieuwe technologische wereld. Ze was trots toen een van haar kleindochters onderzoekswerk deed naar koolstof nanobuizen. Op dat gebied plaveide ze met haar pionierswerk de weg voor een aantal Nobelprijswinnaars.


In 2012 kreeg ze de met een miljoen dollar gedoteerde Kavli-prijs voor nanowetenschap. Als eerste vrouwelijke winnaar, zoals ze ook als eerste vrouw de nationale medaille voor wetenschap en techniek kreeg. In 2014 ontving ze van de toenmalige Amerikaanse president Barack Obama de Presidential Medal of Freedom, de hoogste burgerlijke onderscheiding in de Verenigde Staten.


Deze maand werd ze als een celebrity geëerd in een tv-commercial van General Electric, waarin wordt opgeroepen meer vrouwen aan te nemen. Jonge meisjes spelen erin met Millie Dresselhaus poppen. Iets dat ze zelf als kind niet kon.


Mildred Spiewak Dresselhaus werd op 11 november 1930 geboren in New York en overleed op 20 februari 2017 in Boston.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden