analyse

Koolmees' prestige staat op het spel in het pensioenoverleg

Minister Wouter Koolmees van sociale zaken en werkgelegenheid (D66) tijdens het vragenuurtje in de Tweede Kamer.  Beeld ANP
Minister Wouter Koolmees van sociale zaken en werkgelegenheid (D66) tijdens het vragenuurtje in de Tweede Kamer.Beeld ANP

De deadline is verstreken, maar minister Koolmees verwacht nog altijd dat er een pensioenakkoord komt. De vakbonden zijn huiverig.

Minister Wouter Koolmees van sociale zaken hoopte begin dit jaar een akkoord te hebben met werkgevers en werknemers over de toekomst van de pensioenen. Maar de deadline van 1 april verstreek deze week. Koolmees schrijft aan de Tweede Kamer dat hij nog alle vertrouwen heeft dat de sociale partners het 'op korte termijn' eens worden.

Voor de minister staat er prestige op het spel. Het kabinet heeft zich voorgenomen op het terrein van werk veel te veranderen. Behalve een nieuw pensioenstelsel moeten er nieuwe regels komen voor tijdelijke arbeidskrachten en is de positie van zelfstandig ondernemers (zzp'ers), onder meer voor de belasting en sociale zekerheid, nog steeds niet geregeld.

Over veel onderwerpen kan het kabinet maatregelen nemen zonder medewerking van de vakbonden en werkgevers. Maar als het gaat om de pensioenen kan Koolmees nauwelijks om werkgevers en werknemers heen. Hij schrijft zelf deze week in zijn brief: "Het aanvullend pensioen is in de eerste plaats een arbeidsvoorwaarde." Met andere woorden: werkgevers en werknemers vullen de pensioenpot en mogen erover beslissen.

Het kabinet, werkgevers en de vakbonden willen allemaal een nieuw pensioenstelsel, dat meer duidelijkheid biedt. Terwijl gepensioneerden dachten dat hun pensioen gegarandeerd was, werden uitkeringen de laatste jaren niet geïndexeerd en soms zelfs gekort. Het kabinet wil meer persoonlijke spaarpotjes voor ouderen. Het geld in die potjes zou wel gezamenlijk moeten worden belegd en ook het 'risico' dat de een langer leeft dan de ander wordt collectief gedeeld. De vraag voor de politiek en de vakbeweging is of in zo'n stelsel voldoende solidariteit zit.

Drie kwesties

In de zomer van vorig jaar lag er een blauwdruk voor een pensioenakkoord. Toch durfde de vakcentrale FNV het toen niet aan. Drie kwesties waren nog niet opgelost. Jongeren betalen meer premie dan oudere werknemers en het is onduidelijk wie de kosten moet dragen van een herverdeling.

Verder ligt er een wens van de FNV om zelfstandig ondernemers te laten meebetalen aan pensioenen, want als meer mensen meedoen zijn de kosten en risico's lager. Een derde probleem is de stijgende AOW-leeftijd. Laat die niet verder oplopen, zegt de FNV. Houd het gewoon op 66 jaar (huidige leeftijd) en laat mensen met zware beroepen eerder met pensioen gaan.

Vurig oneens

Naast deze kwesties zitten de vakbonden met een strategisch probleem. De pensioenen is het enige onderwerp waarbij zij echt een vinger in de pap hebben. Wat gebeurt er met alle andere plannen die Rutte III voor de arbeidsmarkt in petto heeft en waarmee de vakbonden het vurig oneens zijn? De werkgevers daarentegen leunen geduldig achterover; zij kijken met veel vertrouwen naar de verrichtingen van de centrum-rechtse ministersploeg.

De vraag is wat Koolmees de vakbonden kan bieden om een andere premieverdeling tussen de generaties te verzachten of voor verandering van de AOW-leeftijd. De financiële ruimte is beperkt. Het extra geld dat het kabinet heeft gaat vooral naar de zorg, defensie en het Groningse gas. Toch ligt de pensioenleeftijd voor zware beroepen ook bij een aantal coalitiepartijen zwaar op de maag. De kans is groot dat Koolmees in ieder geval met een AOW-voorstel moet komen om werkgevers en werknemers te verleiden.

Lees ook:
Vakbonden en werkgevers hebben niet alleen moeite met pensioenen. Het overleg over ontslagrecht, de hordes onverzekerde zelfstandige ondernemers en de overdaad aan flexibele contracten lag in februari al bijna een half jaar stil.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden