Koninklijke Tichelaar vindt zichzelf opnieuw uit

Samenwerking met architecten levert familiebedrijf werk op Sieraardewerk verdwijnt naar achtergrond

Een handbeschilderde wandtegel, een haringschaaltje of een tulpenvaasje bestellen kan nog steeds. En winnaars van toekomstige Elfstedentochten krijgen gegarandeerd nog een bord van Makkumer aardewerk cadeau. Maar de Koninklijke Tichelaar in Makkum stopt met het in serie produceren van sieraardewerk. Het eeuwenoude Friese bedrijf gaat zich vooral richten op tegels en stenen voor moderne architectuur.

Toen Jan Tichelaar in 1990 directeur werd van het familiebedrijf werd tachtig procent van de omzet gehaald met aardewerk en siertegeltjes. De Koninklijke Tichelaar had catalogi met honderden artikelen liggen bij 180 dealers in Nederland en bij 100 in het buitenland. Maar toen al viel de verkoop tegen, zegt Tichelaar. De ene na de andere glas-, porselein- en aardewerkwinkel in het land sloot de deuren, omdat de klanten de spullen te tuttig en bovenal te duur vonden.

De directeur ging op zoek naar nieuwe wegen en vond die in de samenwerking met ontwerpers en architecten. Met ontwerpers als Hella Jongerius, Alexander van Slobbe en Studio Job werd een collectie designartikelen gemaakt.

Kralen, lampjes en klokken bijvoorbeeld, van aardewerk, maar ontdaan van het folkloristische jasje. Voor architecten ging de Koninklijke Tichelaar geglazuurde tegels en stenen maken, als eerste een partij van 800.000 stenen voor de gevel van het Kenniscentrum van de TU Eindhoven, ontworpen door Koen van Velsen. Het bleek een schot in de roos. Tichelaar: "In vijf jaar tijd verdubbelde de omzet in dat segment. Vorig jaar verdienden we met tegels en stenen 2,3 miljoen, op een jaaromzet die nu gemiddeld op 4,5 miljoen ligt."

In Makkum is net een opdracht binnengekomen voor geglazuurde steenstrips voor een studentenflat in Utrecht. "Een jaar werk voor zes man." Nog eens acht man zijn tot 2014 onder de pannen met tienduizend gevelstukken voor een kantoorpand in het financiële hart van Londen. De 70.000 tegels waarmee de fiets- en voetgangerstunnel onder Amsterdam Centraal Station wordt bekleed zijn ook van Tichelaar. Of de geglazuurde gevelbekleding van het Museum of Arts & Design in New York.

Tichelaar is blij dat hij voor de ambachtelijke kennis en ervaring uit Makkum nieuwe markten heeft gevonden. Een porseleinmaker als Wedgewood, zegt hij, verlaagde zich tot de verkoop van producten bij Albert Heijn en in tankstations. "Dat liep niet en nu bestaat Wedgewood niet meer."

Van crisis in de bouw merkt Tichelaar niks. "We zijn maar een piepkleine speler. En we zitten niet in de huizenbouw. Ons vind je niet in een vinexwijk. Wij richten ons op het hoge segment." Toch moet het ook in Makkum ietsje minder. Vijf van de 52 mensen verliezen hun baan.

Het bedrijf blijft nog wel de rietvorst maken, een nokpan voor huizen met rieten daken, goed voor jaarlijks twintig procent van de omzet. Daarnaast wordt gewerkt aan een meer standaard gevelbekledingssysteem. De kunstobjecten blijven, alleen gaat Tichelaar de distributie uitbesteden aan Thomas Eyk in het Friese Oosternijkerk. "Daar zijn we zelf niet goed in."

Op Hemelvaartsdag is de winkel aan de Turfmarkt in Makkum open. Dan gaat de laatste voorraad klassiek sieraardewerk met hoge kortingen over de toonbank.

Mogelijk oudste bedrijf van het land
Sinds 1572 is aan de Turfmarkt in Makkum onafgebroken keramiek gemaakt en verkocht. Directeur Jan Tichelaar (50), de twaalfde generatie Tichelaar aan het roer van de firma, liet het uitzoeken en stuitte op een Spaanse atlas in de bibliotheek van Dresden, met daarin een militaire kaart waarop op de Makkumer Turfmarkt een steenfabriekje staat. Mogelijk is Tichelaar zelfs het oudste bedrijf van Nederland. Nu het sieraardewerk wordt afgestoten, vertrekt de onderneming uit het Rijksmonument aan de Turfmarkt. Dat komt te koop. Tichelaar houdt alleen nog de fabriekslocatie buiten het dorp over.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden