Koninklijke ark van Noach openbaar

Behang | Door de renovatie van Huis ten Bosch is het bonte behang van Willem V nu voor het publiek te zien in het Dordrechts Museum.

Het is een bonte stoet van exotische dieren. Vreedzaam kruipen, fladderen en zitten ze bij elkaar in een Hollands landschap. Alsof de ark van Noach is leeggestroomd. Meer dan honderd uitheemse beesten, waaronder veel kleurrijke vogels, kijken de bezoeker aan vanaf vijf grote doeken in het Dordrechts Museum. Het zijn portretten van de 'menagerie' (de voorloper van de moderne dierentuin) van prins Willem V van Oranje bij Voorburg. Die gaf de schilder Aert Schouman (1710-1792) opdracht ze te portretteren op kamerbrede 'behangsels'. Van 1786 tot 1788 werkte Schouman aan het 'Vogelkabinet' in het Nieuwe Stadhouderlijk Kwartier (het huidige Binnenhof) in Den Haag. Nog nooit waren deze koninklijke behangels te zien voor het publiek.


Het museum heeft exact de stadhouderlijke kamer nagebouwd waarvoor de doeken ooit zijn gemaakt. Schouman was de beste vogelschilder van zijn tijd. Daarom kreeg hij deze eervolle opdracht. De uitheemse dieren werden op handelsschepen meegenomen uit de koloniale gebieden in Afrika, Azië en Zuid-Amerika. Vaak overleefden ze de reis niet of gingen ze na aankomst snel dood, omdat men geen idee had hoe ze moesten worden verzorgd. Dat gaf directeur Arnout Vosmaer van de dierentuin, die ook verzamelaar en kenner was van het dierenrijk, de kans om de dode dieren te onderzoeken en op te zetten voor het koninklijke 'naturaliënkabinet'.


Hij beschreef de dieren ook en verzon namen voor ze als 'bosch-hond' en 'Oostindische krokodillendooder'. Tal van anekdotes zijn dankzij Vosmaers registraties bewaard gebleven. Zo dronk de orang-oetan uit Indië bij voorkeur madeira en keek de secretarisvogel graag mee over de schouder van Schouman, als hij de dieren zat te portretteren.


Na de inval van de Fransen in 1795 trok Lodewijk Napoleon in het paleis. Veel dieren werden als oorlogsbuit naar Parijs gevoerd, waaronder olifant Hans en zijn wijfje Parkie. De behangsels van Schouman moesten in 1806 ook weg, toen het gebouw een andere bestemming kreeg. Ze werden opgeslagen in Paleis Huis ten Bosch, waar ze pas in 1975 werden teruggevonden. Na een restauratie zijn ze in dat paleis ingebouwd. Door de huidige renovatie van Huis ten Bosch - de toekomstige woning van koning Willem-Alexander - moesten de behangsels tijdelijk weg. Voor het Dordrechts Museum was dat dé kans om ze tentoon te stellen, als hoogtepunt van de expositie over Aert Schouman (19 februari t/m 17 september). Voor de eerste keer zijn ze nu voor het publiek te zien, en waarschijnlijk is dat ook meteen de laatste keer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden