Koninklijk, zelfs in vodden

Ingrid Bergman kreeg een Oscar voor haar glansrijke rol van Anastasia. (Trouw)

Het Filmmuseum Amsterdam zet deze zomer de Zweedse actrice Ingrid Bergman in de schijnwerpers. De koele schoonheid is in 28 klassiekers te bewonderen. Trouw belicht enkele van deze films. Aflevering 4: ’Anastasia’.

Donkerrood, fluweelachtig staat zij daar met haar prachtige grootbloemige bladeren: de roos ’Ingrid Bergman’ ooit aangeschaft bij een rozenkwekerij. Het is verreweg de mooiste roos in de tuin. Ze heeft statuur. Geen andere roos, geel, roze of anders rood kan haar evenaren.

Bij het bekijken van de Zweedse actrice Ingrid Bergman, spelend in de Hollywoodkraker ’Anastasia’ uit 1956 van Anatole Litvak, dringt het beeld van deze jaarlijks terugkerende bloem in de verder zo rommelige tuin zich op. Tussen het onkruid houdt zij zich altijd fier staande. Wat afstandelijk, met haar uiterlijk en haar doornen, maar o zo mooi.

Bij de eerste beelden van ’Anastasia’ doemt in Parijs een zwerfster op, alleen haar rug en met sjaal bedekte hoofd zijn te zien. Ook in verfrommelde kledij is ze uit duizenden te herkennen, koninklijk in haar vodden: Ingrid Bergman, geknipt voor deze rol van de vermeende tsarendochter, de Romanov-prinses die in 1918 volgens hardnekkige geruchten aan de executie van de tsarenfamilie in Jekaterinenburg door de bolsjewieken ontkomen zou zijn.

’Anastasia’ betekende Bergmans comeback in de VS. Bijna acht jaar had zij haar gezicht niet meer vertoond in Hollywood, verguisd als ze toen werd door het grote publiek. Ze deed volgens de Amerikanen afbreuk aan haar status van Hollywood-ster door haar huwelijk met de Italiaanse schuinsmarcheerder Roberto Rossellini met wie zij volgens Amerikaanse maatstaven abominabele films maakte.

De vertolking van Anastasia, de dolende en verwarde tsarendochter, leverde Ingrid Bergman een Oscar op. Ineens werd de Zweedse weer volop geprezen. ’Anastasia’ is om meerdere redenen nog steeds de moeite waard. Ingrid Bergman geeft de rol van Anastasia zoveel extra glans dat de film daarom alleen al niet weg te denken is uit het Bergman-retrospectief.

Daarnaast doet het verhaal over de tsarendochter weer oude tijden herleven. Tot in de jaren negentig van de vorige eeuw brachten kranten en tijdschriften met enige regelmaat berichten over mogelijke overlevenden van de tsarenfamilie en vooral over Anastasia die nog in Duitsland als ’Anna Anderson’ zou leven.

Meer dan zestig jaar lang heeft deze Anna Anderson zich uitgegeven voor Anastasia, de dochter van Ruslands laatste tsaar Nicolaas II. In 1920 sprong zij als jonge vrouw van een brug in Berlijn. Ze werd uit het water gehaald. Ze had geen papieren bij zich en weigerde ook maar iets over haar eigen identiteit te zeggen. Ze werd opgenomen in een gesticht. Daar begon zij na enkele maanden te praten, in het Russisch zowaar. Aan een verpleegster vertelde ze dat ze grootvorstin Anastasia was. Tot aan de dood van Anderson in 1984 bleef deze legende standhouden. Pas in 1994 wees DNA-onderzoek uit dat de hele tsarenfamilie in 1918 ter dood was gebracht.

De film van Anatole Litvak is losjes gebaseerd op het verhaal van Anna Anderson en gaat over een verwarde vrouw in Frankrijk die wordt ontdekt door een groep in Parijs levende Russische monarchisten onder leiding van generaal Bounin (Yul Brynner). Zij proberen de buitenwereld ervan te overtuigen dat dit daadwerkelijk Anastasia is, in de wetenschap dat dit een erfenis van tien miljoen Britse pond kan opleveren. Zij stellen haar in Kopenhagen voor aan douairière Maria Feodorovna, de echtgenote van tsaar Alexander III en dus de grootmoeder van Anastasia.

’Anastasia’ is een heerlijk ouderwets Hollywood-melodrama met superieur acteerwerk van Bergman. Als er ooit een cursus zou bestaan ’Hoe dient een prinses (of koningin) zich te gedragen en te bewegen’ dan zou Ingrid Bergman, als rolmodel kunnen dienen. Statig, afstandelijk, beminnelijk, respectvol.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden