Koningin der kunsten stevent op failliet af

Groot succes voor 'Falstaff' deze dagen bij De Nationale Opera. Humor, levenswijsheid, muzikale perfectie en een cast om te zoenen reiken elkaar harmonieus de hand in een fijnzinnige en gedetailleerde enscenering van Robert Carsen. Verdi's meesterlijke noten worden fenomenaal in de watten gelegd door het Koninklijk Concertgebouworkest onder leiding van maestro Daniele Gatti.

Genoeg redenen voor euforie dus. Maar dit grote succes heeft een donkere, verontrustende kant. 'Falstaff' is een co-productie van De Nationale Opera, de Scala in Milaan, het Royal Opera House Covent Garden in Londen en de Metropolitan Opera in New York. In die wereldsteden was de enscenering al eerder te zien - Amsterdam was als laatste aan de beurt. Co-productie is tegenwoordig hét toverwoord voor operahuizen. Om de 'koningin der kunsten' nog enigszins betaalbaar te houden is internationale samenwerking geboden, omdat gedeelde kosten een soort van halve kosten zijn.

Het fenomeen doet wel de vraag rijzen of er daardoor geen soort van eenheidsoperaworst ontstaat. Waar blijft de eigenheid van ieder afzonderlijk operahuis in deze artistieke globalisering?

In Amsterdam kostte het duurste kaartje voor 'Falstaff' 165 euro. In New York moest voor dezelfde productie maximaal 330 euro worden betaald - het dubbele dus. Hoeveel een gemiddeld koorlid van De Nationale Opera verdient, weet ik niet, maar in New York is het jaarsalaris voor een koorzanger 200.000 dollar (zo'n 150.000 euro).

Dat bedrag kwam bovendrijven in een vraaggesprek met Peter Gelb, de Metropolitan-directeur, vorige week in The Guardian. Gelb werd een paar dagen later ook geïnterviewd door BBC Radio3. De eigenzinnige directeur heeft de programmering in New York nogal opgeschud. Bovendien zit hij achter de succesvolle live-uitzendingen van zijn opera's in bioscopen over de hele wereld. Maar hij had geen aangenaam verhaal te vertellen. Als er niks verandert, was zijn boodschap, dan is het huis over twee à drie jaar failliet.

Met hun buren op het Lincoln Plaza - de New York City Opera - is het inderdaad zo gegaan. Bankroet. En in San Diego is het operahuis op het nippertje van de ondergang gered. Voorlopig. Het ziet er niet goed uit. Gelb, die geen enkele overheidssteun krijgt, sprak vooral over de vele vakbonden waarmee hij te maken heeft. Allemaal stellen ze hun eisen en allemaal dreigen ze met stakingen.

Maar hij noemde ook heel eerlijk de teruglopende bezoekersaantallen. De bioscoop-opera's hebben niet voor een nieuw en jonger publiek gezorgd, zoals verwacht was. En al helemaal niet voor publiek dat de bioscoop ook eens verruilt voor de 'echte' opera. Gelbs boodschap was kraakhelder. Er moet iets veranderen om de leegloop het hoofd te bieden. Bij de zwaar gesubsidieerde co-producent in Amsterdam is het probleem minder, maar ook daar is zorg. Wie of wat redt de koningin?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden