Koning Willem III blonk niet uit in tact aan het sterfbed van zijn zoons

Koning Willem III overleefde alle drie zijn zonen. Van harmonieuze gezinsverhoudingen zoals bij de huidige Oranjes was geen sprake. Met nare gevolgen voor de laatste uren en uitvaarten.

De zesjarige prins Maurits werd in 1850 ziek. Hersenvliesontsteking luidde de diagnose. Zijn moeder, koningin Sophie, wilde naast de lijfarts van de familie een andere dokter aan het ziekbed vragen. Zijn vader, koning Willem III, verbood het. Maurits overleed op 4 juni. Zes dagen later werd het prinsje bijgezet in de grafkelder van de Oranjes in de Nieuwe Kerk in Delft.

Het huwelijk van Willem en Sophie liep nu nog meer averij op. Verwijten vlogen over en weer. De koningin schreef aan een vriendin: "Onafgebroken heb ik het spitse gezichtje van mijn stervende kind voor ogen, hoe hij me smeekte hem te helpen, terwijl er geen enkele hulp mogelijk was".

Erg fijnzinnig lijkt het optreden van koning Willem III aan het sterfbed niet te zijn geweest. Ook bij later onheil in de familie blonk hij niet uit in tact.

In 1850 was de monarch 33 jaar. Hij had roerige jaren achter de rug. Zijn vader stemde in 1848 onverwacht in met een grondwetswijziging. Zelf vluchtte hij uit woede naar Engeland, maar hij moest terugkomen toen zijn vader in 1849 plotseling overleed. Met tegenzin aanvaardde hij de troon. Een jaar eerder had Willem III al zijn altijd al wat zwakke broer Alexander (29) verloren. Zelfs het zachte klimaat van het eiland Madeira kon hem niet redden van een vroege dood. Alexander stierf op 20 februari. Willem, geboren op 19 februari, wilde na dit overlijden jarenlang zijn verjaardag niet vieren.

Bij al dat drama kwam dus nog Willems vechthuwelijk met zijn vrouw Sophie. Samen hadden ze nog één zoon over, hun oudste, de in 1840 geboren Willem. Op 25 augustus 1851 was er ondanks alles toch weer heuglijk nieuws met de geboorte van een nieuw prinsje. De eerste berichten meldden dat "de doorluchtige kraamvrouwe en de jeugdige vorstelijke telg" het naar omstandigheden goed maakten.

Het huwelijk was echter niet meer te redden. In 1855 kwam het tot een scheiding van tafel en bed. Willem en Alexander groeiden op in een gespleten gezin.

Dat kroonprins Willem van zijn ouders geen toestemming kreeg voor een huwelijk met Mathilde gravin van Limburg Stirum maakte het er allemaal niet beter op. Nadat ook echtverbintenissen met een Britse en een Russische vorstendochter afketsten, ging de jonge Oranje een steeds liederlijker leven leiden.

Zijn moeder had nog enige vat op hem. Maar zij stierf in 1877. De relatie met zijn vader werd daarna nog slechter. Toen die trouwde met de Duitse prinses Emma (41 jaar jonger dan Willem III en 18 jaar jonger dan diens oudste zoon), liet de kroonprins demonstratief alle luiken van zijn paleis op de Haagse Kneuterdijk sluiten en vertrok. Op 11 juni 1879 overleed hij in Parijs aan de gevolgen van een combinatie van tyfus, een leverziekte en uitputting. Willem III en Emma kwamen niet naar het paleis van de overledene om persoonlijk afscheid te nemen. Toen Alexander bij de uitvaart in Delft voor het afdalen in de grafkelder de kist van zijn broer kuste, was de koning al vertrokken.

De introverte en nerveuze Alexander overleed vijf jaar later in Den Haag aan tyfus. Zijn vader, zijn stiefmoeder Emma en zijn halfzusje Wilhelmina kuurden in Duitsland. Het lichaam van Alexander stond nog bijna een maand boven de grond, voordat zij terugkeerden voor de uitvaart in Delft. De dienst duurde een half uur. De koning ging wederom niet mee de grafkelder in en vertrok voortijdig. Zijn gedrag, het niet dragen van rouwkleding en het afwijzen van Alexanders erfenis maakten vele tongen los. Niettemin rustte de toekomst van de Nederlandse monarchie op de schouders van deze 67-jarige koning, zijn 25-jarige Duitse echtgenote en hun bijna vierjarige dochter.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden