Koning van Wall Street, maar niet voor lang

Het leek of hij een dreigend verlies kon ruiken en dat bracht hem succes. Tot het klatergoud hem afleidde.

Toen zijn vrouw hem verlaten had en hij op zijn 52ste hertrouwde met een zeventien jaar jongere voormalige stewardess, gingen alle remmen los. Hij verbijsterde de mede-eigenaren van zijn effectenkantoor door het onderhands verkopen, waarbij hij zelf tientallen miljoenen opstreek. En hij brak met zijn reputatie als zuinige, behoedzame financier en begaf zich op avontuurlijker paden. Vier jaar later gaf het blad Business Week hem de bijnaam 'koning van Wall Street'.

Ook in de populaire pers dook John Gutfreund op: een gezette, kalende man met een uilebril aan de zijde van zijn zorgvuldig gestileerde vrouw Susan. Zij vulde haar dagen met de inrichting van almaar indrukwekkender onderkomens. Ze lette op elk detail en er kwam zelfs een koelkast in de badkamer voor haar parfums. Ook de organisatie van partijen vergde veel van haar. De uitnodigingen voor die gelegenheden gingen vergezeld van een gele roos en werden persoonlijk bezorgd door hun chauffeur.

John mat zich een Brits accent aan en ook Susan koketteerde met een hang naar Europa. Ze leerde Frans en instrueerde haar butler om de telefoon te beantwoorden met zinnetjes als 'Mevrouw is in de fumoir'. Om Johns 60ste verjaardag te vieren, huurde ze het Parijse museum Carnavalet af en reserveerde ze twee plaatsen op de supersonische Concorde om de verjaardagstaart samen met de banketbakker te laten overkomen uit New York.

Ook Wall Street kende weinig grenzen meer, na de opruiming van wetten en regels. De Gutfreunds belichaamden in de jaren tachtig het nieuwe klatergoud van de financiële wereld.

Hoe anders was het geweest toen John daar begon. Hij was de zoon van een slager die fortuin had gemaakt als groothandelaar in vlees. John studeerde Engels en dacht dat hij leraar zou worden. Maar zijn vader was op de golfbaan bevriend geraakt met een telg van de familie Salomon die een effectenkantoor bestierde. John kon daar als 24-jarige komen werken als leerling op de statistische afdeling.

De financiële wereld was destijds geen sector die tot de verbeelding sprak, de geldhandel leek vooral saai. Maar John gedijde er goed en klom er snel op. De familie Salomon maakte hem na tien jaar partner in de onderneming. Bij zijn ondergeschikten was hij gevreesd. Ondanks zijn sigaarwolken leek hij een dreigend verlies te kunnen ruiken. Dan kafferde hij de verantwoordelijke handelaar ongenadig uit. Een medewerker die een klant duur uit eten had genomen op kosten van de zaak, kon ook rekenen op misprijzen.

Toen topman Billy Salomon in 1978 terugtrad, vertrouwde hij de leiding toe aan Gutfreund. Daar kreeg hij enkele jaren later grote spijt van toen Gutfreund de zaak verkocht aan de grondstoffenhandel PhiBro. Die onderneming had geprofiteerd van stijgende olieprijzen en hij wilde daarvan gebruik maken om Salomon Brothers, als financiële tak van het het bedrijf, spectaculair te laten groeien.

Deregulering van de financiële sector maakte nieuwe activiteiten mogelijk. Zo kocht hij woninghypotheken op om die gebundeld tot pakketten door te verkopen, een handel die veel later uit de hand zou lopen naar de crisis van 2008. Maar in Gutfreunds tijd was er geen vuiltje aan de lucht. Salomon Brothers groeide van tweeduizend naar zesduizend werknemers, opende wereldwijd filialen en overvleugelde zelfs het moederbedrijf.

Opnieuw beraamde Gutfreund een coup. Hij wist de topman weg te krijgen en nam zelf de leiding over. Enkele jaren later verwijderde hij zelfs de naam PhiBro. Het was nu allemaal Salomon Inc.

Terwijl Susan zich bekommerde om de inrichting van hun huizen en feesten, maakte John plannen voor een nieuw hoofdkantoor. Maar in 1987 verraste 'Zwarte Maandag' hem; het enorme verlies op de beurs had hij niet tijdig geroken.

Er dreigde een vijandige overname. Gutfreund wist die op 't nippertje te voorkomen door in zee te gaan met de toen al legendarische investeerder Warren Buffett, die zelf ook in de leiding kwam. Buffett had een naam als fatsoenlijk zakenman hoog te houden en dat brak Gutfreund in 1991 op.

Een van zijn handelaren had de regels met staatsobligaties overtreden. Gutfreund zei van niets te weten, maar Buffett dwong hem tot vertrek. Bovendien kreeg hij een fikse boete en een verbod ooit nog in effecten te handelen.

Gutfreund liet het er niet bij zitten. Jarenlang procedeerde hij om een ontslagvergoeding van 30 miljoen dollar te krijgen, maar uiteindelijk kreeg hij helemaal niets.

John Gutfreund wist weer emplooi te vinden als financieel adviseur, maar het duurde lang voordat hij en Susan weer feestelijk in de bladen stonden.

John Halle Gutfreund werd geboren op 14 september 1929 in Manhattan, New York City. Daar stierf hij op 9 maart 2016.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden