Koning van emotie-tv heeft nu eindelijk eigen proeftuin

John de Mol's tv-zender Tien is vanaf augustus op de buis. Met sterren als Jack Spijkerman en Barend en Van Dorp hoopt De Mol op meer succes dan bij Sport 7 -zijn vorige avontuur. ' ,,De Mol is meer een creatieve geest dan geboren manager. Hij wil nieuwe programmaconcepten bedenken.''

Voor iemand die het onbekende niet schuwt, bewandelt John de Mol op weg naar de première van zijn eigen televisiestation 'Tien' verrassend veel klassieke paden. Ook de beoogde nieuwste aanwinst, Jack Spijkerman, past in een even vertrouwd als veilig concept: voetbal en grote sterren.

Youp van 't Hek schreef onlangs over 'kliekjes-tv'. ,,Omdat ik bij dat Talpa-gedoe zo'n gevoel van opgewarmde hapjes heb.'' Hij doelt op Linda de Mol, Beau van Erven Dorens, Frits Barend, Henk van Dorp, waarschijnlijk Ivo Niehe en Jack Spijkerman. Ook de geplande programma's, 'Expeditie Robinson' en 'Big Brother', lijken echo's uit een verleden. Is dit nou de televisie van de toekomst? Is dit vernieuwend?

Volgens Peter Bazalgette, creatief directeur van Endemol International, neemt De Mol graag risico's. ,,Dat vindt hij het allerleukst.'' Laat dat een waarschuwing zijn. ,,De golf aan publiciteit die wij veroorzaken, heeft één nadeel'', weet De Mols woordvoerder Thomas Notermans. ,,Er ontstaat snel een verkeerd beeld. Wij maken geen nieuwe Tros of een kopie van RTL 4. Het woord 'familiezender' willen wij niet gebruiken. We creeëren een moderne zender, met als enige overeenkomst dat we op een groot publiek mikken.''

Volgens televisiewetenschapper Maarten Reesink is de ogenschijnlijk tegenstrijdige strategie van Talpa, het bedrijf van De Mol, logisch te verklaren. ,,De Mol schijnt te hebben geleerd van zijn Sport 7-debacle, in die zin dat hij nu vertrouwde namen aantrekt en daaromheen de zender bouwt. Bij Sport 7 koppelde hij een totaal nieuwe programmering aan te veel frisse, maar onbekende gezichten. Dat was zijn fout.''

De Mol houdt zich nu keurig in. Het zal een stilte voor de experimentele storm blijken, denkt de docent media en cultuur aan de Universiteit van Amsterdam. ,,Ik heb De Mol altijd meer gezien als een creatieve geest dan als een geboren manager. Hij wil nieuwe programmaconcepten bedenken. Gezien die ambitie is het heel handig om een eigen zender te hebben. Met 'Big Brother' heeft hij twee jaar moeten leuren. Dat was zijn frustratie; ik heb een briljant plan maar niemand wil het uitzenden. Nu heeft hij een ideaal platform om zijn ideeën te lanceren.''

Tien als proeftuin; dat is inderdaad de gedachte, beaamt De Mols woordvoerder Notermans. ,,Het is een van onze strategieeën. Als je het programmavolume van de mensen die wij inmiddels binnen hebben bij elkaar optelt, zie je dat er nog veel zendtijd overblijft. Het is een ruwe rekensom die iedereen kan maken. Die tijd zal gevuld worden door verbindende en vernieuwende programma's.'' Tien zendt vanaf augustus in de avonduren uit op het kanaal van Nickelodeon. De belofte van De Mol. Zijn het prikkelende verkooppraatjes van vertrouweling Notermans of profetische woorden? Feit is dat er in januari een 'ontwikkelafdeling' is opgezet, waar 'nu nog' een man of tien zich alleen bezighoudt met het bedenken van nieuwe concepten.

Maar belangrijker nog bij het beantwoorden van die vraag zijn de lessen die de geschiedenis van De Mol meegeeft. Immers, wie het verleden kent, ziet de toekomst. Er is wat dat betreft een interessant boek verschenen, waar de gesloten De Mol zelf aan meewerkte: 'Het Miljarden Spel. Hoe John de Mol de internationale televisiewereld veranderde.' Auteur is de eerder aangehaalde Peter Bazalgette. Hij werd voor het naar Engeland halen van 'Big Brother' door The Daily Mail gekozen tot een van de tien ergste Britten.

Op zijn pagina's komt De Mol tot leven als een kettingrokende zakenman, die een aan monomanie grenzende vastberadenheid tentoonspreidt. ,,John kreeg er zin in de bekrompen opvattingen in Nederland aan de kaak te stellen.'' In 'Medisch Centrum West', zijn doorbraak, zorgt een intrige over euthanasie voor tumult. 'All you need is love' laat mannen voor de camera huilen en twee verliefde fans van Frans Bauer vechten. Smakeloos? Bij de start van 'Love Letters' steekt opnieuw een storm van protest op. Was het wel juist dat het instituut huwelijk werd gebruikt als basis voor tv-amusement?

Met 'Big Brother' zou volgens de ontelbare critici het behoud van de menselijke waardigheid helemaal op het spel staan. Zelfs een naaste medewerker van De Mol reageerde verontrust: ,,Dat kunnen we niet maken. We kunnen geen mensen opsluiten. Ik wil niet meewerken aan iets waarbij we ons voor maanden de levens van anderen toe-eigenen. Zoiets doe je niet.'' Dus wel.

,,Het is een misvatting dat De Mols handelsmerk makkelijk scoren is'', stelt Reesink. ,,'All you need is love' bijvoorbeeld werd in Engeland al na één uitzending van het scherm gehaald. De Mol had de formule verkocht en de producenten daar vonden het mooi om de persoon die naar de videoboodschap van een bewonderaar kijkt, met z'n profiel in beeld te brengen. Daardoor zag de kijker thuis z'n ogen niet meer. Een essentieel gemis. De show flopte genadeloos, hetgeen illustreert hoe nauw alle details luisteren.''

,,Ik protesteer dan ook wanneer mensen de programma's van De Mol denigrerend platte tv noemen. Zijn formats laten precies zien waar televisie goed in is: emotie.''

De Mol heeft aan de basis gestaan van de inmiddels invloedrijke genres: emo-tv, emotainment en reality-televisie. Wereldwijd kent men hem, of vreest men hem. Salman Rushdie over 'Big Brother': ,,Het televisietoestel dat ooit zo idealistisch werd gezien als een venster op de wereld, is een spiegel in een goedkope winkel geworden.''

De Mol zelf heeft zich volgens Bazalgette nooit zo druk gemaakt om het analyseren van zijn handelswaar. Hij wilde vooral weten waar hij het nog meer kon verkopen.

Ook nu is Notermans duidelijk in zijn antwoord op de vraag wat het doel van Tien is. ,,We willen een groot publiek trekken zodat we die mensen op den duur ook andere dingen kunnen aanbieden dan alleen tv-programma's. Te denken valt aan digitale betaalkanalen, content voor mobiele telefoons of toepassingen voor internet. Daarvoor hebben we een laagdrempelige zender nodig.''

De Mol blijft een zakenman, maar hij is ook een liefhebber. Bazalgette: ,,John is vastbesloten om de wereld en zichzelf te bewijzen dat het niet ophoudt bij 'Big Brother'. Hij wil opnieuw zo'n format bedenken dat wereldwijd succes heeft, gewoon om te laten zien dat het echt kan. Hij is uitzonderlijk rijk. Hij zou het rustig aan kunnen gaan doen. Maar ja, wat is daar de aardigheid van?''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden