Koning legt krans op de Dam

Koning Willem-Alexander en koningin Maxima op de Dam tijdens de nationale herdenking. Het is het eerste publieke optreden van het nieuwe koningspaar.Beeld anp

Met 2 minuten stilte heeft Nederland zaterdag om klokslag 20.00 uur de oorlogsslachtoffers herdacht die sinds het begin van de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen. Op de Dam in Amsterdam woonden koning Willem-Alexander en koningin Máxima de nationale dodenherdenking bij.

Het was hun eerste publieke optreden sinds Willem-Alexander dinsdag is ingehuldigd. Prinses Beatrix was niet bij de herdenking aanwezig. Het koninklijk paar legde voorafgaand aan de 2 minuten stilte een krans bij het monument.

De 16-jarige Roos Reinartz droeg dit jaar een gedicht voor. Ze was de winnares van de jaarlijkse poëziewedstrijd voor jongeren, Dichter bij 4 mei.

Toespraak Van Uhm
Vervolgens nam voormalig commandant der strijdkrachten, Peter van Uhm, het woord. Zijn vader vocht als militair tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zijn verhalen maakten diepe indruk, waarop hij besloot het leger in te gaan. Omdat ik geloof dat in dienen de sleutel ligt. Wie dient, denkt niet alleen aan 'ik'. Wie dient, denkt niet alleen aan 'zij'. Wie dient, denkt ook in 'wij'.'

Ook Van Uhms zoon Dennis maakte deze keuze. 'Wat was ik trots.' Maar hij kwam om bij de vredesoperatie in Afghanistan. 'Hij sneuvelde. Voor een ander volk. In een ander land. Vijf jaar en 16 dagen geleden. Het waren duistere dagen.'

Twee weken na zijn dood stond Van Uhm op 4 mei ook op de Dam. 'Een moeilijk, confronterend moment. Maar ook een bewuste keuze. Dit monument, gewijd aan de nagedachtenis van alle Nederlandse oorlogsslachtoffers, maar ook de saamhorigheid op de Dam en in het land, het hielp mij.' Hij riep op het 'wij-gevoel' terug te vinden. 'Want niet vanuit 'ik' en 'zij', maar vanuit 'wij', ontstaan de goede dingen.' Op de Dam klonk na zijn woorden een applaus. Lees hier de toespraak van Van Uhm terug.

Defilé
Behalve de koning en koningin legden onder anderen de voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer, commandant der strijdkrachten Tom Middendorp en burgemeester Eberhard van der Laan van Amsterdam een krans. De herdenking, die rechtstreeks op televisie te zien was, eindigde met een defilé.

Vanwege de sjabbat waren enkele joodse genodigden niet aanwezig, zei hoofdkrijgsmachtaalmoezenier Jules Post in De Nieuwe Kerk, voorafgaand aan de nationale herdenking op de Dam.

Politie: waardig verlopen
De nationale dodenherdenking op de Dam in Amsterdam is zaterdagavond 'veilig, waardig en ongestoord' verlopen. Ook in de regio rond Amsterdam verliepen de herdenkingen goed. Dat heeft de politie laten weten.

Drie mensen werden in de aanloop naar de 2 minuten stilte opgepakt. Ze maakten zich schuldig aan openbare dronkenschap en verstoring van de orde. Een verwarde man werd overgedragen aan de GGD. Hun misdragingen stonden los van de dodenherdenking, aldus de politie.

Publiek op de Dam tijdens de nationale dodenherdenking.Beeld anp
Overzicht van de herdenking op de Dam.Beeld anp
De bloemenkransen worden de Dam op gedragen, voorafgaand aan de nationale herdenking.Beeld anp
Beeld epa

De Nieuwe Kerk
Ongeveer 1700 overlevenden, nabestaanden en andere betrokkenen hebben zaterdag, voorafgaand aan de Nationale Dodenherdenking, in De Nieuwe Kerk in Amsterdam de slachtoffers herdacht die sinds het begin van de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen. Koning Willem-Alexander en koningin Máxima waren hierbij aanwezig, evenals premier Mark Rutte.

Journaliste Pauline Broekema, verslaggever voor het NOS Journaal, hield de jaarlijkse 4 meivoordracht tijdens de bijeenkomst. Ze deed onderzoek naar de Tweede Wereldoorlog en haar oom zat in het verzet. Hij werd in november 1944 gefusilleerd. Als 8-jarig meisje ging ze vanuit het noorden van het land met haar moeder naar de dodenherdenking op de Dam. 'Ik zie mezelf weer staan, die avond, met dat bosje fresia's. Klein meisje met een moeder die zwijgt. Na alles wat ik las en hoorde, begrijp ik zoveel beter het waarom. Er speelde van alles door mijn moeders hoofd. Verdriet om een dappere broer, maar ook om de grote risico's die hij nam.'

Broekema vertelde ook over een joods gezin uit het dorp, dat tijdens de oorlog werd gedeporteerd. Als eerste vader Benjamin Broekema (geen familie) en enkele maanden later moesten ook zijn vrouw Sara en hun twee dochters Reina en Lineke eraan geloven. Ze belandden in een concentratiekamp en overleefden de oorlog niet. De journaliste sprak de tweelingdochters van de buren van het gezin, inmiddels 81, onlangs nog. 'Als ze elkaar spreken gaat het vaak over de oorlog. Al hun joodse dorpsgenoten, 22 mannen, vrouwen en kinderen, vermoord in Mauthausen, Sobibor en Auschwitz.'

Tijdens de bijeenkomst klonk verder muziek van het Nationaal Kinderkoor. Ook werd het zesde couplet van het Wilhelmus gezongen. Aansluitend aan de dienst vindt de jaarlijkse herdenking bij het monument op de Dam plaats.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden