Konijn keert terug in de duinen

De beheerder van de Amsterdamse waterleidingduinen meldt dit voorjaar een spectaculair herstel van de konijnenstand. Ook elders in Nederland lijken konijnen de virusziekte VHS te boven.

In de jaren zeventig en tachtig gingen veel konijnen dood aan myxomatose, een ziekte die gepaard gaat met ontstekingen en blindheid. Vanaf de jaren negentig kwam daar VHS overheen, nog veel besmettelijker dan myxomatose. Het virus heeft heel veel konijnen de kop gekost. Op plekken in Drenthe werd 90 procent van de populatie weggevaagd.

Ooit golden konijnen als plaag, vooral in de duinen, omdat ze de zeewering om zeep zouden helpen. Inmiddels staan ze goed aangeschreven. Hun gegraas en gegraaf houdt duinen open en zanderig.

Vogels als tapuit en bergeend vinden daardoor een broedplaats en de zandhagedis kan eieren leggen. Het kalkrijke zand dat de konijnen naar boven halen is bovendien goed voor plantjes als het duinviooltje en daar komen weer zeldzame vlinders op af. Dan zijn konijnen zelf nog een belangrijke prooi voor roofvogels.

Gezien hun belang voor de natuur, koesteren duinbeheerders hun konijnen. Koeien en paarden worden ingezet om de ergste verruiging tegen te gaan, zodat er voor de konijnen die virussen overleven nog kort gras overblijft. Sinds 1985 worden de konijnen geroutineerd geteld.

In voor- en najaar rijden bos- en duinwachters een paar avonden achter elkaar een vaste route. Ze noteren hoeveel konijnen in het licht van hun koplamp verschijnen. De laatste tien jaar zijn er ook gegevens van vogelaars. Terwijl zij broedparen tellen voor vogelstichting Sovon, inventariseren ze meteen de konijnen die ze tegenkomen.

Op basis van deze cijfers constateert het CBS dat het na een dieptepunt in 2003 weer redelijk gaat met het konijn, vooral in de door runderen en paarden begraasde duinen. Een mogelijke verklaring is dat hier ooit grote populaties leefden. De ziekte kon zich daar makkelijk verspreiden en harder toeslaan, maar de weerstand groeide ook sneller. Op de hogere zandgronden is alleen nog maar sprake van stabilisatie. In de overige Nederlandse natuur varieert het aantal konijnen per regio.

Vilmar Dijkstra van de Vereniging voor Zoogdierkunde en -bescherming blijft dan ook voorzichtig. „De toename in de duinen is misschien een aanwijzing dat de achteruitgang een halt is toegeroepen, maar ik wacht nog even met juichen. Je weet nooit of het virus zich nog verspreidt of muteert. Bij myxomatose zie je dat veel konijnen de ziekte inmiddels overleven. De sterke jongens hebben met elkaar gepaard en hun nakomelingen zijn bestand tegen het virus. We hopen dat dat met VHS ook gebeurt, maar daar zijn nog geen bewijzen van.”

Stichting Duinbehoud is al enkele jaren bezig met de actie ’Spaar het konijn’. Ze pleitte bij de minister van natuur voor een jachtverbod. Veerman voelde daar niets voor, zolang er landelijk gezien en dan vooral rond de steden nog redelijke populaties waren. Directeur Marc Janssen ziet geen reden de actie te stoppen. „Juist in natuurgebieden kregen konijnen een kans, doordat daar niet gejaagd wordt. Maar het virus is nog steeds aanwezig.”

Meer konijnen in duinen

Bron: CBS/NEM copyright Trouw

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden