Komt het Wichmanninstituut nu met de oproep: stem SGP?

Lilian Janse houdt haar verkiezingsposter vast. Janse uit Vlissingen is de eerste vrouw die zich namens de SGP kandidaat heeft gesteld voor de verkiezingen.Beeld anp

Menig lijsttrekker van een grote partij in bijvoorbeeld Amsterdam of Rotterdam kan slechts dromen van de aandacht die Lilian Janse van de SGP in Vlissingen heeft getrokken. Op dit moment is de SGP niet eens vertegenwoordigd in de gemeenteraad van de Zeeuwse havenstad, maar haar lijsttrekker figureert ruim een half jaar voor de verkiezingsdag prominent in de landelijke media.

Trouw
Mevrouw Janse is bepaald geen gedreven feministe die met haar lijsttrekkerschap een daad wilde stellen; zij nam slechts verantwoordelijkheid op zich toen geen mannelijke SGP'er zich voor het lijsttrekkerschap beschikbaar stelde. Het nieuwtje van een SGP-voorvrouw trok niet alleen veel aandacht maar kreeg zeker zoveel applaus. Als liberaal juich ik het natuurlijk eveneens toe dat SGP-gezinde vrouwen nu een kans van hun partij krijgen. Trouw stelde in een hoofdredactioneel commentaar: 'De SGP zou blij moeten zijn met zo'n vrouw'.

Belangrijker dan al die vreugde aan de zijlijn, is dat 70% van de SGP-leden in Vlissingen zijn zegen aan het lijsttrekkerschap van Lilian Janse heeft gegeven. De partijleden in deze havenstad zijn misschien niet representatief voor de hele SGP-achterban, toch geeft het aan dat de opvattingen in SGP-kring zelf aan het veranderen zijn. Zo vreemd is dat niet, want al in 2002 wenste 63% van de jongere SGP-kiezers een versoepeling van het vrouwenstandpunt, en acht jaar geleden gaven de leden van de SGP-jongerenorganisatie - óók de mannen - met een duidelijke meerderheid aan meer ruimte voor vrouwen in de verwante partij te verlangen.

Grondwet
Het Clara Wichmanninstituut en de andere organisaties die processen hebben aangespannen om de SGP tot wijziging van haar vrouwenstandpunt te dwingen, vieren de gebeurtenis in Vlissingen als hun overwinning. Maar het doet merkwaardig aan dat de leden van een politieke partij niet zelf zouden mogen bepalen hoe zij de eigen organisatie inrichten. Je zou denken dat dit precies is wat het grondrecht van de vrijheid van vereniging waarborgt.

Dat een staatkundig-gereformeerde vereniging daar vervolgens soms een andere invulling aan geeft dan een liberale, is volstrekt logisch: een partij als de SGP staat nu eenmaal op een heel andere grondslag. Of het uitsluiten van vrouwen voor politieke functies in of vanuit de eigen partij ontoelaatbare discriminatie is, valt juridisch te betwisten. De Raad van State oordeelde - anders dan later het Europese Hof voor de Rechten van de Mens - dat dit de SGP vrij stond op basis van grondwetsartikel 8 (de verenigingsvrijheid). Vrouwen zouden daardoor niet van een grondrecht worden afgehouden omdat degenen met staatkundig-gereformeerde opvattingen altijd de mogelijkheid hadden een eigen partij op te richten.

Amper geloofwaardig
Door de wijzigingen in het denken binnen de SGP is dat laatste niet meer nodig. Voor de meeste buitenstaanders is dit goed nieuws. De klacht van het Clara Wichmanninstituut en organisaties zoals de FNV-Vrouwenbond, deed echter nogal hypocriet aan. De FNV-Vrouwenbond staat immers niet open voor mannen, en het achtkoppig bestuur van de stichting Proefprocessenfonds Clara Wichmann bestaat uit... uitsluitend vrouwen. Hoe geloofwaardig is de klacht van organisaties die zelf een discriminerend intern beleid voeren?

Als het Wichmanninstituut en de FNV-Vrouwenbond oprecht het beste met SGP-gezinde vrouwen voor hebben, in plaats van hen voor eigen doeleinden te hebben misbruikt, behoren zij hun achterban in Vlissingen op te roepen: stem Lilian Janse.

Patrick van Schie is historicus en directeur van de Teldersstichting, het onafhankelijk wetenschappelijk bureau ten behoeve van het liberalisme gelieerd aan de VVD. Hij schrijft deze column op persoonlijke titel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden