Komt het ebolavirus onze kant op?

Artsen maken zich klaar om ebolapatiënten te behandelen. Beeld afp
Artsen maken zich klaar om ebolapatiënten te behandelen.Beeld afp

Een epidemie met ongekende omvang. Zo omschreef Artsen Zonder Grenzen de recente uitbraak van het ebolavirus in West-Afrika gisteren. Al 78 mensen lieten het leven en er zijn nog eens 122 slachtoffers geteld. De medische noodhulporganisatie  vreest voor erger. Kan het virus ook richting Europa komen?

Het begon in de wat kleinere plaatsen Gueckedou, Macenta, Kissidougou en Nzerekore. Maar nu heeft de dodelijkste variant van het ebolavirus miljoenenstad Conarky, de hoofdstad van Guinee, bereikt. Ook in buurlanden Liberia en Sierra Leone zijn er vermoedelijk slachtoffers gevallen. Zorgelijk, vindt Artsen Zonder Grenzen. Want deze geografische verspreiding maakt beheersing van de epidemie moeizaam.

Bij eerdere uitbraken verliet het virus zelden de afgelegen gebieden en kleine dorpen. De organisatie heeft 60 internationale artsen ingezet in de getroffen gebieden om zieken actief op te sporen en te behandelen. Een goede ontwikkeling, vindt viroloog Bob Colebunders van het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen. "Een epidemie in zo'n grote stad vraagt om veel traceerwerk", aldus Colebunders.

Kan het virus ook naar Europa overwaaien?
Dat kan, maar het ebolavirus komt nooit ver. Over het algemeen worden zieken snel opgespoord en geïsoleerd. Wie ziek is of in contact is geweest met besmette personen mag niet reizen en wordt thuis of in het ziekenhuis geïsoleerd. Europeanen lopen daarom niet direct kans op besmetting. Het wordt pas gevaarlijk als we niet weten dat het virus zich onder de mensen bevindt, maar dat is nu niet het geval. Toch is er wel ooit een Nederlandse toeriste geweest die besmet is geraakt in Oeganda.

Hoe ging dat dan?
Dat was een paar jaar geleden. Ze is toen opgenomen in het ziekenhuis, geïsoleerd en behandeld. Uiteindelijk is ze overleden. Maar ondanks haar besmetting heeft ze niemand anders aangestoken. Dat komt omdat wij hier in Europa veel hygiënischer werken. We gebruiken handschoenen en ontsmetten onze handen na de behandeling. Zolang je dat blijft doen is het risico op besmetting zo goed als nul.

Wat zijn de beschermende maatregelen die moeten worden getroffen?
Het virus wordt verspreid door lichaamsvochten, zoals braaksel en diaree. Als je daarmee in contact komt, kun je besmet worden. Maar waar het in Afrika ook vaak misgaat, is op begrafenissen. De overledene wordt opgebaard, het lijk wordt aangeraakt en er wordt bij gegeten. Tijdens dat soort rituelen raken velen besmet. Zodra het virus uitbreekt worden mensen daarover ingelicht. En in ziekenhuizen worden artsen geïnstrueerd om handschoenen te dragen.

U bent als arts zelf ook afgereisd naar Congo om patiënten te behandelen. Hoe ging dat?
Moeilijk. Zeer moeilijk. Je kunt als arts eigenlijk niets doen. Medicatie voor ebola is er niet. Het enige wat je kunt doen is mensen antibiotica bieden en ze hydrateren, omdat ze zoveel vocht verliezen. Het is meer palliatieve zorg die je levert. Veel belangrijker dan het behandelen van de patiënten is ervoor zorgen dat je zelf niet besmet raakt en dat de ziekte zich verder verspreid.

Het virus is laat ontdekt, gaf u aan. Hoe worden mensen precies opgespoord?
Via radio en televisie. Ziekenhuizen worden op de hoogte gesteld en binnen de kortste keren melden mensen zich aan. Het is een levensgevaarlijke ziekte. Dat weten ze. Tachtig tot negentig procent van de mensen sterft eraan. Er is een incubatietijd van tien tot twintig dagen. Maar zodra de symptomen zichtbaar zijn- hoofdpijn, koorts, braken en diarree- gaat het snel. Vaak zijn getroffenen binnen een week of veertien dagen al overleden. Daar vrezen mensen wel voor, dus ze hebben wel gehoor voor de informatiecampagne.

Is deze epidemie te vergelijken met uitbraken in het verleden?
Bij de uitbraak in het Congolese Kikwit in 1995 werden 345 mensen besmet en stierven er 245. Een mortaliteit van 81 procent dus. Nu zijn er al 78 mensen gestorven. Veel minder dan toen, maar de epidemie is niet voorbij. Het lijkt een van de ernstigste epidemieën tot nu toe te worden. Er zullen nog een boel doden vallen. Artsen Zonder Grenzen trok terecht aan de bel. De mensen in Guinee lopen veel gevaar.

Hoe lang duurt het voordat alles onder controle is?
Dat kan nog enkele maanden duren. Op het moment dat de zieken getraceerd zijn, zal het virus zich minder snel verspreiden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden