Column

Komt er een primary-uitdager voor Trump?

Larry Hogan (links), de gouverneur van Maryland. Deze maand werd Hogan beëdigd voor zijn tweede termijn, en voor wie het wilde zien, stond daar iemand met presidentiële aspiraties. Beeld AP

Terwijl de ene na de andere Democraat zich aan de start meldt om een gooi te doen naar de nominatie van de partij voor het presidentschap, van beroemdheden als Elizabeth Warren (senator uit Massachuchetts), tot nooit-van-gehoorden als Pete Buttigeig (burgemeester van South Bend, Indiana), lijkt die race aan de andere kant van de politieke scheidslijn al gelopen. De Republikeinen zullen in 2020 als hun kandidaat Donald J. Trump naar voren schuiven.

Hij was de eerste die zich meldde, in 2017, meteen nadat hij het presidentschap op zich had genomen. Dat was niet omdat hij vreesde voor concurrentie, maar omdat hij dan kon doorgaan met het onderdeel van de Amerikaanse politiek dat hem het best bevalt: juichende menigten toespreken. Hij heeft het sindsdien al een kleine zestig keer gedaan. En tot nu toe heeft niemand hem de Republikeinse nominatie betwist.

Dat hij geen concurrenten heeft, is niet zo vreemd. Weliswaar krijgt Trump van de Amerikaanse kiezers al vanaf zijn aantreden als president lage cijfers – en tijdens de meer dan een maand durende shutdown werd dat niet beter. Maar waar het bij nominaties om gaat, is populariteit binnen de eigen partij. En met de goedkeuring van zo’n 80 procent van de Republikeinen lijkt Trump nog goed te zitten.

Maar die waardering is lager dan wat je historisch gezien waarneemt bij de partijgenoten van een regerende president. En de laatste cijfers laten een daling zien onder juist de groepen die hem hielpen de verkiezingen van 2016 te winnen, zoals blanke mannen met een niet al te hoog inkomen.

Zal dat een prominente Republikein niet kunnen verleiden om het tegen Trump op te nemen?

De website Politico richtte onlangs de schijnwerpers op Larry Hogan, de gouverneur van Maryland. Deze maand werd Hogan beëdigd voor zijn tweede termijn, en voor wie het wilde zien, stond daar iemand met presidentiële aspiraties. Hij liet zijn speech schrijven door Mark Salter, die eerder werkte voor senator John McCain, en net zo weinig van Trump moet hebben als zijn vorig jaar overleden baas. In die toespraak herinnerde Hogan zijn gehoor er aan dat het zijn vader als het eerste lid van het Huis van Afgevaardigden was, die zich uitsprak voor het afzetten van Richard Nixon.

Jeb Bush

Een van de gasten die Hogans inauguratie met een toespraak opluisterden was Jeb Bush, in 2016 kanshebber op de Republikeinse nominatie voor het presidentschap – tot Trump gehakt van hem maakte in de campagne. Op de lijst van genodigden stond verder – al kwam hij niet opdagen – de conservatieve journalist en commentator Bill Kristol, die in 2016 naarstig zocht naar een Republikein die Donald Trump de pas kon en durfde afsnijden, en dat nu weer aan het doen is voor 2020.

En ook Jeffrey Taylor, directeur van de conservatieve, maar Trump-vijandige denktank Niskanen Center, lijkt Hogan te zien zitten. Tijdens een symposium in december over de toekomst van de Republikeinse partij mocht Hogan een van de sprekers zijn. Als bedankje kreeg hij een boek over de geschiedenis van New Hampshire, de staat met de vroege voorverkiezingen, waar elke gegadigde voor het presidentschap heen moet om zaaltjes toe te spreken en handen te schudden in eetcafés.

Een reis naar New Hampshire heeft Hogan nog niet aangekondigd, maar wel een naar Iowa, die andere staat die er elke vier jaar vroeg bij is. Maar dat is pas in maart.

Het is dus lang niet zeker of Hogan het wil en gaat doen. Voorlopig zegt hij van niet. Maar hij is wel degelijk iemand die kans zou maken. Wanneer Trump eenmaal vertrokken is, of dat nu is na afzetting, na verloren verkiezingen of na afloop van de hem toegestane twee termijnen van vier jaar, zullen de Republikeinen vermoedelijk niet meer kunnen winnen met alleen de groepen die hem president maakten: de fanatieke Trump-aanhangers in economisch kwetsbare gebieden, blanken die voelen dat hun land te snel van kleur verschiet en conservatieve christenen. Ze zullen ook stemmen moeten halen bij degenen die Trump beschouwen als een aanfluiting van het ambt en een ramp voor het land.

Hogan heeft bewezen dat hij dat kan door als Republikein gekozen te worden, en daarna herkozen, in een staat die bepaald geen Republikeins bolwerk is.

Daad krachtig bestuur

Een ander voorbeeld van zo’n Republikein met brede aanhang is gouverneur Charlie Baker van Massachusetts. En dat het ook daarbij weer om een gouverneur gaat, is niet helemaal toevallig. Gouverneursverkiezingen zijn in veel staten minder ideologisch geladen dan presidentsverkiezingen. Er wordt niet gedaan alsof de hele staat de vernieling in gaat als niet net de eigen man of vrouw aan het roer komt. De kiezers verwachten daadkrachtig bestuur, oplossing van praktische problemen en goede samenwerking met het parlement, welke partij daar ook de meerderheid heeft. En als een gouverneur dat levert, dan kan hij hun steun krijgen, ook al is hij van de ‘verkeerde’ partij.

Tel daarbij op dat historisch gezien het gouverneurschap altijd een goede springplank is gebleken voor een gooi naar het Witte Huis, en het is geen wonder dat de huidige bewoner van het Witte Huis het doen en laten van Hogan zorgvuldig in het oog houdt. Volgens Politico doet hij dat al maanden, en zagen medewerkers van de president de inaugurele rede van Hogan als een ‘daad van agressie’.

Als Hogan overgaat tot een werkelijke oorlogsverklaring en zich kandidaat stelt voor de nominatie, zou dat een ramp zijn voor Trump. Niet omdat Hogan dan de gedoodverfde winnaar is – het kan heel goed zijn dat Trumps aanhang bij de voorverkiezingen alle concurrenten de deur wijst. Maar als een zittende president uitgedaagd wordt door een serieuze politicus, dan gebeurt dat niet zomaar. Dan heeft grondig onderzoek aangetoond dat er onder de kiezers van zijn partij grote ontevredenheid heerst. En zelfs al kost die hem niet de nominatie, dan nog moet hij niet rekenen op een grote opkomst van die kiezers als het tussen hem en een Democraat gaat.

De Amerikaanse politieke geschiedenis kent genoeg voorbeelden van presidenten die ‘primaried’ werden, oftewel voorverkiezingen aan hun broek kregen. Lyndon Johnson kreeg Eugene McCarthy en Robert Kennedy (tot die vermoorde werd) tegenover zich en zag van herverkiezing af. Jimmy Carter wist voor zijn tweede termijn een aanval van Edward Kennedy af te slaan en verloor daarna van Ronald Reagan.

Donald Trump heeft al veel politieke wetten aan zijn laars gelapt zonder politieke schade te ondervinden. Maar voor het voorverkiezing-effect kan hij maar beter diep respect hebben.

Je kunt veel zeggen over Donald Trump, maar de Amerikaanse politiek is er na zijn verkiezing tot president niet saaier op geworden. Amerika-correspondent Bas den Hond (standplaats Boston) bespiegelt in zijn wekelijkse column op het reilen en zeilen binnen Washington.

Lees ook:

Trump zit klem na het beëindigen van de shutdown, maar hoelang?

De Amerikaanse president Donald Trump leed vrijdag een nederlaag bij het maken van een deal over het beëindigen van de shutdown van de overheid. Maar hoe zwaar telt dit verlies?

Elizabeth Warren doet als eerste een stap in het presidentiële strijdperk

Elizabeth Warren is als eerste prominente Democraat uit de startblokken gegaan in de race om in 2020 Donald Trump te mogen uitdagen voor het presidentschap van de VS.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden