Komt er een nieuw brexit-referendum? Labour is verdeeld

Labour-leider Corbyn (rechts) en McDonnell op het partijcongres.Beeld EPA

Als de Britten een nieuw brexit-referendum houden, welke opties moeten er dan op het stembiljet staan?

Onder leden van de Britse Labour-partij is opschudding ontstaan door uitspraken van de rechterhand van partijleider Jeremy Corbyn. Deze John McDonnell, schaduwminister van financiën, wil namelijk niet dat bij een eventueel nieuw referendum de optie om in de EU te blijven op het stembiljet komt. De partij stemt dinsdag over een motie die gaat over de vraag of de partij een nieuw referendum zal steunen.

McDonnell deed zijn uitspraken op een tumultueuze dag op het partijcongres van Labour in Liverpool. “Zo’n referendum moet alleen gaan over de deal die dan op tafel ligt”, zei hij tegen de BBC. Oftewel: een keuze tussen deal of no deal? Daarop zei hij: “We moeten de uitslag van het referendum in 2016 respecteren.”

Ook de uiteindelijke woordkeuze van de motie waarover gestemd wordt, laat nog veel ruimte. Daarin staat dat Labour het liefst nieuwe verkiezingen wil en dat wanneer dat niet lukt, alle opties op tafel liggen, inclusief een nieuw referendum. Echt overtuigend klinkt dat niet.

Betogers

McDonnells uitspraken deden veel stof opwaaien in de congreshal. Zondag gingen er nog ruim vijfduizend demonstranten de straat op in Liverpool om de druk op Labour te verhogen zo’n nieuw referendum te steunen. Die betogers pleitten juist voor een referendum dat gaat over de keuze: ofwel de deal waarover premier May nu onderhandelt, ofwel alsnog in de EU blijven.

“Dat moet echt”, zegt Labour-parlementariër Ben Bradshaw, die voor de gelegenheid een blauw ­­T-shirt met de Europese sterren draagt met de woorden: Stop brexit. “Het kan niet zo zijn dat we bij zo’n referendum campagne moeten gaan voeren voor ofwel de slechte deal die de Conservatieven mee naar huis nemen ofwel helemaal geen deal. Dan komt de partij massaal in opstand. Een meerderheid van Labour-leden en -parlementsleden zal eisen dat de optie om in de EU te blijven op het stembiljet zal staan.”

Maar McDonnell kreeg bijval van vakbondsbaas en Corbyn-vertrouweling Len McCluskey. “De meerderheid van Labour-stemmers is misschien tegen brexit, maar de meerderheid van de working class stemde voor. Dat mogen we niet vergeten. ‘Remain’ hoort niet op zo’n stembiljet.”

McDonnell weet dat in zes op de tien kiesdistricten die Labour nu vertegenwoordigt in het Britse parlement, de meerderheid van de kiezers voor brexit stemde in 2016. In totaal koos meer dan een derde van alle Labour-stemmers voor een vertrek uit de EU. Daarom durft de partijleiding zich op dit moment niet te committeren aan een nieuw referendum dat de mogelijkheid biedt om het vorige referendum terug te draaien. Het zal de Labour-kiezers die vóór brexit stemden in de handen van partijen als Ukip kunnen drijven. Zij zouden het als verraad kunnen beschouwen en de Conservatieven zullen dat er met liefde in blijven wrijven.

Chaos

Neem het noordoosten van Engeland, al sinds mensenheugenis Labour-grondgebied. Jenny Chapman vertegenwoordigt de regio rond Darlington in het Britse parlement, waar 56 procent voor brexit stemde. “Ik ben überhaupt geen voorstander van zo’n nieuw referendum. Het gaat de verdeeldheid in het land niet oplossen”, zegt Chapman. “En veel van deze kiezers zouden in een nieuw referendum weer voor brexit stemmen.”

Het laat zien dat ook de grootste oppositiepartij in Groot-Brittannië ernstig verdeeld is over de brexit. Keir Starmer, een ander prominent Labour-parlementslid en schaduwminister voor brexit, probeerde daarom de gemoederen tot bedaren te brengen. “Wij gaan nu niet voorschrijven en bepalen wat er dan op het stembiljet moet komen te staan. Dat is uiteindelijk aan het parlement.” Maar hij voegde eraan toe: “Ik ga zeker niet uitsluiten dat de optie om in de EU te blijven een keuze zal worden in zo’n referendum.”

Als Labour zo’n tweede referendum steunt, zal dat de kans vergroten dat het er gaat komen. Maar toch is het ook dan nog lang geen gelopen race. Zo’n referendum komt pas aan de orde als de deal die May met Brussel bereikt door het Britse parlement wordt weggestemd. In de chaos die dan zou ontstaan, is een nieuw referendum een serieuze optie. 

Al het nieuws over de brexit leest u op trouw.nl/brexit.

Lees ook:

Theresa May: 'We zitten in een impasse'

De Britse premier Theresa May was een dag na haar nederlaag op de Europese top in Salzburg, nog steeds stomverbaasd over de reactie van andere EU-landen op haar brexit-plan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden