Komt die deal met Iran er vandaag dan wel?

De Amerikaanse minister John Kerry ziet, tijdens een pauze in de besprekingen, ook nog geen witte rookBeeld afp

Het slechte nieuws is dat de deadline gisteren verstreek, zonder dat er witte rook was opgestegen boven de nachtelijke hemel van Lausanne. Er is dus nog steeds geen akkoord over het nucleaire programma van Iran.

Maar het goede nieuws is dat de deadline bij nader inzien toch geen deadline bleek. Hotelreserveringen werden verlengd, vluchten verzet, en vandaag praten de delegaties van Iran, de vijf permanente leden van de Veiligheidsraad en Duitsland door over een akkoord. Kennelijk ligt dat toch onder handbereik.

Wat er ongeveer op het spel staat: de internationale gemeenschap, met name het Westen, wil dat Iran geen nucleaire wapens krijgt, Iran wil dat de internationale sancties worden opgeheven. Zo simpel zal een mogelijk akkoord vanavond overigens sowieso niet verwoord worden. Op de agenda staat een zogeheten 'raamakkoord', waarin het kader wordt vastgesteld voor de onderhandelingen die later, in juni, tot een definitief akkoord moeten leiden.

Tegenoffensief
De onderhandelingen gaan nu dus over waar de onderhandelingen straks over moeten gaan. Dat klinkt theoretisch en abstract, maar dat er na jaren van impasse nu toch vooruitgang geboekt wordt, blijkt bijvoorbeeld wel uit het feit dat de Israëlische premier Netanyahu, tegenstander van toenadering tot Iran, een luidruchtig tegenoffensief begonnen is.

Omzwachtelde bewoordingen
Vandaag had Netanyahu bijvoorbeeld zijn bondgenoot John Boehner op bezoek, de Republikeinse voorzitter van het Amerikaanse congres. In een toespraak op televisie, in het Engels, waarschuwde Netanyahu de internationale gemeenschap dat het nog niet te laat is om een 'betere deal' met Iran te sluiten.

Als we de Russische minister van buitenlandse zaken Lavrov, afgelopen nacht na afloop van de onderhandelingen, moesten geloven, was dat akkoord al bijna gesloten, maar dat werd later weer ontkend door verschillende bronnen bij andere delegaties.

De Duitse bondskanselier Merkel liet zich vandaag in omzwachtelde bewoordingen uit over de voortgang van het proces. "Ik hoop en ik wens dat er vandaag een compromis bereikt wordt dat overeenkomt met de voorwaarden die we vastgesteld hebben - namelijk dat Iran geen toegang krijgt tot nucleaire wapens." Er zou veel vooruitgang zijn geboekt, maar "dit soort onderhandelingen eindigen alleen als er overeenstemming is op alle punten."

Balkonfoto's
Verder moeten waarnemers hun interpretatie van de voortgang vooral baseren op de spaarzame foto's die naar buiten komen, bijvoorbeeld van de Amerikaanse minister John Kerry die de hemel af lijkt te speuren naar een oplossing.

Er zal hem veel aan gelegen zijn om nu nog een akkoord te bereiken. In de VS is de invloed van de lobby van Netanyahu sterk. Die werd onlangs zelfs door de Republikeinen uitgenodigd om in het Congres een speech te komen houden tegen het akkoord. Datzelfde Congres dreigt later in april nieuwe wetgeving aan te nemen die het sluiten van een akkoord zal bemoeilijken.

Angst voor oorlog
Wat de onderhandelingen verder bemoeilijkt, zo schreef Trouw gisteren al, is dat geen enkel akkoord de zekerheid kan bieden dat Iran nooit kernwapens zal produceren. Die is er "alleen als het land zijn hele nucleaire programma ontmantelt. En dat gaat niet gebeuren, erkende de Amerikaanse president Obama begin deze maand."

Toch is die onzekerheid misschien wel beter te verdragen dan de onzekerheid die intreedt als er géén akkoord wordt gesloten. "Wat de wensen en bezwaren ook zijn, er is een reden waarom de onderhandelende partijen elkaar kunnen vinden: de vrees voor het alternatief: oorlog."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden