'Komt bij ons niet voor', zegt iemand die zijn naam niet in de krant wil

Het is niet makkelijk moslims te plaatsen op de morele kaart in ons achterhoofd. Voor V. S. Naipaul zit die kaart eenvoudig in elkaar. Romeinen tegen Perzen, cowboys tegen indianen, Amerikanen tegen Russen. Moslims tegen de rest van de wereld? Moeilijk te definiëren, moslims.

ABDULWAHID VAN BOMMEL

Wanneer je als moslim in Nederland net een zinvol gesprek met een christen over rechtvaardigheid (gerechtigheid) achter de rug hebt, hoor je halfwetende politici zeggen dat de moslimidentiteit wel eens zou kunnen botsen met 'de regels die voor iedereen gelden'. In hoeverre de moslimidentiteit doordesemd is van die regels blijft in ons gezamenlijk anathema van onwetendheid verborgen.

Het katholieke schoolhoofd van de islamitische basisschool Bedir zegt echter moeiteloos: “Van tevoren wist ik dat niet, maar de fundamentele waarden achter deze godsdiensten (christendom en islam) zijn bijna gelijk. Dat botst helemaal niet. Aan de islam liggen waarden ten grondslag, die sterk op de christelijke waarden lijken. Heel belangrijk zijn naastenliefde, respect voor de ander en de natuur...”

Dat het van steeds groter maatschappelijk belang wordt overeenkomsten in waarden en normen aan te tonen, vatte wethouder Van der Aa in Amsterdam, die onder andere de coördinatie minderhedenbeleid in zijn portefeuille heeft, onlangs kernachtig samen: “55 procent van de schoolbevolking in Amsterdam bestaat uit moslim-allochtonen van onder de twintig jaar oud, hebben we het dan nog wel over een minderheid? We dienen dit gegeven als een normaal aspect van het nieuwe Amsterdam te accepteren.”

Hij had natuurlijk moeten zeggen allochtone jongeren met een moslimachtergrond, van wie volgens mijn waarneming maar tien procent de moskee bezoekt, maar de boodschap komt luid en duidelijk over.

Daarmee moeten we een belangrijk discussiepunt in de gaten houden dat enigszins onderbelicht is gebleven, namelijk dat we niet de islam en moslims (en vooral hun imams) afrekenen op hun integratie- of emancipatiecapaciteit in de Nederlandse samenleving. En dat de Nederlandse samenleving snellere veranderingsprocessen doormaakt dan de mediterrane nieuwkomers. Deze nieuwkomers zijn over het algemeen mensen die de islam als een traditionele erfenis meedragen en niet altijd als motor tot emancipatie onderscheiden, hoewel hij dat in de geschiedenis van de wereld van de islam wel vaak is geweest.

De spanning tussen homofobie en xenofobie die sinds onderzoek op onder andere middelbare scholen in Den Haag duidelijk is geworden, is eigenlijk een mensenrechtenprobleem. We moeten dan een grens over, want het recht dat de relaties tussen verschillende politieke of religieuze entiteiten regelt, is niet werkelijk internationaal of supranationaal, totdat het de principes van gelijkheid voor de wet en gelijke behandeling van weerszijden heeft erkend en naleeft. Dat geldt ook voor de sjaríah-standpunten hierover, waarbij het principe van vreedzame coëxistentie dient te prevaleren boven dat van gerechtvaardigde strijd.

Het grote probleem bij 'cross-culturele' verschuivingen van waarden, of het vervangen van een lokale of groepsgebonden waarde door een universele waarde, bestaat uit de (vaak emotionele) binding met de uit eigen bronnen afgeleide geldige principes.

De stap naar: in Nederland wordt de moslimaanwezigheid aanvaard, moslims dienen ieder ander, dus ook de homo-aanwezigheid te aanvaarden, lijkt onneembaar, maar hoeft dat niet te zijn. Dat je anderen moet behandelen zoals je zelf wilt worden behandeld is een universeel principe dat door elke cultuur wordt onderschreven. Elke religie beschikt over formules met die strekking. Het is een van de moeilijkste opgaven om werkelijk in de schoenen van een ander te gaan staan. Daarbij komt dat niet iedereen bereid is de opvattingen die hij privé koestert in het openbaar te herhalen. Waarmee we bij de tweede grens aankomen: de veelbesproken binnen- buitenwereld controverse.

Naar buiten toe zullen moslims in soms extreme bewoording hun afschuw en oordeel over homoseksualiteit uitspreken, thuis lachen ze om de grapjes van een homo in een soapserie. Het gevaarlijke van deze situatie is de combinatie van onbespreekbaarheid van - en het sociaal-maatschappelijk oordeel over - afwijkend seksueel gedrag.

Dat wat er niet is, wordt in geval van ziekte of behoefte aan geestelijke zorg ook niet behandeld. De aids-folderterminologie werkt daarom niet voor moslims. Vrij veilig, betekent buiten de deur vrijen en dat komt officieel niet voor, dus is er geen bijbehorende woordenschat.

Openlijk voor je afwijkende aard of gedrag uitkomen wordt in een moslimsamenleving als fitna - het in verwarring brengen van een in de sociale structuur nageleefd moreel concept - gezien. De openbare vertegenwoordigers van een moslimsamenleving of land kunnen dan ook nooit in het openbaar erkennen dat er zoiets als homoseksueel gedrag bestaat.

Dat mensen die niet met naam en toenaam in de krant willen, zeggen dat het heel slecht is dat een moskee een gift (van slechts 50 gulden) zou geven aan een opvanghuis voor Turkse homo's, is in dat licht wel begrijpelijk. 'Komt bij ons niet voor' zegt iemand wiens naam ook niet in de krant mag.

De woordvoerder van het International platform of Turkish homosexuals, wiens naam wel in de krant mag, heeft jammer genoeg ook zijn huiswerk niet gemaakt. Er zijn wel koranpassages en authentieke overleveringen over homoseksualiteit. Ons toekomstige moslim-Kamerlid van het CDA, C.Coruz, mag aan dit onderwerp nog wel wat tijd besteden voor hij zich in zijn hemelsblauwe Kamerzetel neervlijt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden