Taal

Komma's zijn niet heilig. Ze zijn bedoeld voor ons gemak.

Beeld Wikipedia

Middeleeuwse scholastici worden vaak geridiculiseerd door te stellen dat zij discussieerden over de vraag hoeveel engelen er konden dansen op de punt van een naald. 

Waarschijnlijk heeft die discussie nooit plaatsgevonden (al filosofeerde Thomas van Aquino over de mogelijkheid dat er meerdere engelen op een plek aanwezig konden zijn), maar het voorbeeld illustreert de combinatie van een absurde mate van detail en een totaal gebrek aan wezenlijke relevantie.

Het voorbeeld schoot door mijn hoofd toen ik binnen een week twee spellingkwesties voorgelegd kreeg. Allereerst tikte een lezer mij op de vingers omdat ik in mijn rubriek een komma vóór een aanhalingsteken had gezet (de lezer had gelijk), en later kreeg ik een vraag van een eindredacteur die telkens 'een bijna-doodervaring kreeg' (hij schreef het echt zo) als een journalist een komma achter een gedachtestreepje plaatste.

Het moet voor de mensen over 500 jaar ongelooflijk lijken, maar deze kwesties worden inderdaad tegenwoordig ondubbelzinnig en officieel beregeld. Als de komma een functie heeft binnen het citaat dat door de aanhalingstekens begrensd wordt ('Aha,' sprak hij, 'dat snap ik!') dan moet hij voor het aanhalingsteken, anders ('Ik', sprak hij, 'snap het!') erachter. En komma's bij gedachtestreepjes mogen nooit, omdat de tussengevoegde gedachte juist de functie van de komma overneemt (een scheiding in de intonatie van de zin).

Scherpslijpers kennen diverse voorbeelden van komma's die 'van levensbelang' zijn ('Zullen wij, opa, gaan eten?'), maar dit betekent niet dat ze heilig zijn. Ze zijn bedoeld voor ons gemak.

Wilt u ook een prangende taalkwestie voorleggen aan Peter-Arno Koppen? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden