Kom maar eens aan nieuws uit de hoofdstad van het kalifaat

Straatbeeld van de door IS veroverde Syrische stad Raqqa. Op het billboard staat: 'We zullen overwinnen, ondanks de internationale coalitie'.Beeld afp

IS doet er alles aan om de informatiestroom uit Raqqa te controleren. Wat de gevolgen zijn van de bombardementen van de internationale coalitie, is daardoor nauwelijks te achterhalen.

Toen Syrië nog gewoon Syrië was, ging de grap dat zelfs de weerman moeite had om Raqqa op de kaart te vinden. Ooit was de stad hoofdstad van het machtige kalifaat van de Abbasiden. Maar in het Syrië van Bashar al-Assad was het vooral een onbetekenende provinciehoofdstad. Nu spreekt de Franse president Hollande over het executieplein Al-Nain alsof het even bekend is als de Champs-Elysées in Parijs.

Sinds deze week regent het bommen op het sinds januari 2014 door Islamitische Staat veroverde Raqqa. Op de website van televisiezender Al Jazeera sprak een 'media-activist' vanuit de stad over 'extreem heftige nachten'. Voornamelijk leegstaande gebouwen zouden zijn getroffen; de water- en elektriciteitsvoorziening zou niet langer functioneren.

Lange arm
De media-activist sprak op basis van anonimiteit en zijn woorden zijn lastig te verifiëren. IS doet er alles aan om de informatiestroom die de stad verlaat te controleren. Zo is internetten alleen toegestaan in streng bewaakte internetcafés. Wie zich op eigen houtje op het web waagt, speelt met vuur. Hoe lang de arm van IS is, bleek eind oktober in de Turkse stad Urfa. Twee Syrische activisten, Ibrahim Abd al-Qader en Fares Hamadi, werden in hun hotelkamer op beestachtige wijze afgeslacht. Door IS, naar later bleek.

Abd al-Qader was mede-oprichter van 'Raqqa is being slaughtered silently' (RBSS), een collectief dat zo goed en zo kwaad als het gaat probeert om de buitenwereld te tonen wat er zich in Raqqa afspeelt. Met gevaar voor eigen leven dus. Een andere bron is het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten (SOHR).

Maar harde informatie blijft een schaars goed. Zo weet het SOHR dat het leiderschap van IS, voorzover in Raqqa aanwezig, inmiddels de wijk richting Mosul genomen heeft. RBBS spreek dat op Twitter tegen. Wie te geloven? En waarom?

Sharia
Maar wanneer je alle snippers informatie bij elkaar legt, ontstaat er wel degelijk een beeld hoe het er in de stad aan toegaat. Wat direct opvalt, is dat tot de bommen vielen het gewone leven min of meer door leek te gaan. Mensen gingen naar hun werk, taxi's reden, winkels waren open en er vertrokken dagelijks bussen richting Damascus. Tegelijk gaat de bevolking gebukt onder een primitieve en zeer hardvochtige variant van de sharia, de islamitische wet.

Wat dat betekent, bleek uit een filmopname die een vrouw eind vorig jaar in de stad wist te maken. Vrouwen lopen zonder uitzondering in boerka, zelf werd ze door 'religieuze politie' terechtgewezen omdat ze er niet ingetogen genoeg bij zou lopen. We zien een internetcafé waar een in het zwart geklede Française op Skype aan haar huilende moeder uitgelegd dat ze er niet op hoeft te rekenen dat ze ooit nog naar huis terug zal komen.

Straffen
Kerken werden van hun kruisen ontdaan, al mogen ze wel diensten organiseren. Overgebleven christenen (en die zijn er) mogen diensten houden, mits ze een speciale belasting af dragen.

En natuurlijk zijn er de straffen. Een document van de Franse justitie dat dagblad Le Monde mocht inzien, bevatte een veelzeggende getuigenis van een teruggekeerde Franse jihadist. Sigaretten- en cannabisverkopers krijgen met de zweep; harddrugsverkopers, homoseksuelen of mensen die zijn beschuldigd van tovenarij of overspel worden midden op straat terechtgesteld. Hun lijken worden enkele dagen tentoongesteld, voorzien van een papier waarop de reden van hun executie staat vermeld. Daarbij worden scholen onderworpen aan een beperkt curriculum; arme gezinnen worden met dollars verleid om hun zonen op te laten leiden tot mujahed (strijder).

Het doet denken aan de manier waarop moslimextremisten gedurende negen maanden de stad Timboektoe, in het noorden van Mali, terroriseerden. Het maakt dat veel bewoners zijn gevlucht, al is onduidelijk hoeveel precies. 200.000 inwoners telt Raqqa. Maar dat was toen er nog weleens een grap afkon.

Mosul

Begin 2014 kreeg Islamitische Staat Raqqa volledig onder controle. Het was de eerste belangrijke strategische overwinning van de terreurgroep en daarom wordt de stad nog weleens aangeduid als de 'hoofdstad' van het kalifaat. Maar als het kalifaat al een hoofdstad heeft, zou dat eerder het Iraakse Mosul zijn. Het was immers hier dat Abu Bakr al-Baghdadi zich vorig jaar tot 'kalief' uitriep. Het is ook hier dat het militaire leiderschap van Islamitische Staat zich ophoudt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden