Kom in India niet aan yoga

Elk land heeft zijn gevoeligheden van het type 'tot hiertoe en niet verder'. In Nederland brak in 2004 een rel uit toen een imam weigerde de toenmalige minister van integratiezaken Rita Verdonk een hand te geven, omdat hij dat volgens zijn geloofsopvatting niet mocht doen. Verdonk accepteerde dat argument niet; handen schudden, ook met personen van het andere geslacht, was volgens haar een essentieel bestanddeel van de Nederlandse cultuur.

In India is vergelijkbare opschudding ontstaan tussen hindoes en moslims over de viering van de internationale yogadag, komende zondag, 21 juni. De Indiase regering onder leiding van de nationalistische hindoepartij BJP wil bij wet alle scholen, dus ook islamitische, verplichten om mee te doen aan die manifestatie. Yoga is volgens de BJP een schitterend voortbrengsel van de Indiase cultuur en Indiase moslims zouden daar even trots op moeten zijn als hindoes. Wie aan yoga komt, komt aan India. Er zijn ook moslims die yoga zien als een prachtige Indiase gezondheidsleer, zonder een link te leggen met de hindoeïstische oorsprong.

Maar andere moslims leggen dat verband wel. Ze hebben vooral bezwaar tegen het ritueel Surya namaskar, waarbij mensen plat op hun buik gaan liggen, met hun hoofd gericht naar de zon. Veel moslims zien dat als een eerbewijs aan de zonnegod, strikt taboe omdat moslims alleen God vereren. De gekozen datum voor yogadag versterkt die indruk, op 21 juni staat de zon op zijn hoogst. Dit jaar valt tot overmaat van ramp de yogadag in de islamitische vastenmaand ramadan. Moet je dan hongerende moslimscholieren verplichten tot vermoeiende yoga-oefeningen?

Ongeveer een op de zes Indiërs is moslim. Veruit de meeste Indiërs zijn hindoes. Hoogwaardigheidsbekleders proberen de gemoederen te kalmeren, anderen gieten juist olie op het vuur. Minister van binnenlandse zaken Rajnat Singh zal op yogadag publiekelijk zijn oefeningen verrichten. Hij roept moslimgeestelijken op aanwezig te zijn en zelf mee te doen en wijst erop dat ook het islamitische buurland Bangladesh verslingerd is aan yoga. Maar hij wil niemand dwingen en zijn collega van onderwijs belooft dat weigeraars geen boete zullen krijgen. De minister van minderheidszaken, zelf moslim, hield een lofrede op yoga: "Gezondheid is rijkdom en yoga is daarvoor de sleutel." Maar BJP-parlementslid Adityanath stookte het vuur op: "Mensen die de zonnegod afwijzen moeten zichzelf verdrinken in de oceaan of de rest van hun leven doorbrengen in een verduisterde kamer."

Yoga betekent zoiets als 'weg' of 'pad' en, in zijn religieuze duiding, een poging tot eenwording met het goddelijke. Binnen de islam streven mystieke soefi's iets soortgelijks na, in trance voeren ze indrukwekkende piercings uit en als die bloedeloos verlopen is dat het bewijs dat ze zich hebben opengesteld voor het goddelijke. Een orde van soefi's heet tariqa, een Arabisch woord dat ook 'weg' of 'pad' betekent. Soefi's hebben het tegenwoordig zwaar. Fanaten van het type IS vernietigen hun heiligdommen. Al veel eerder gebeurde dat in Saoedi-Arabië, van staatswege. Het Midden-Oosten is de wieg van wereldgodsdiensten, maar niet van godsdienstvrijheid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden