'Kolonisten uit VS en Engeland hebben vaak psychosociaal probleem'

Nederzetting Migron, op de Westelijke Jordaanoever: kolonisten zoeken vaak gelijkgezinden, mensen met dezelfde levensopvatting en ideeën. © AP Beeld
Nederzetting Migron, op de Westelijke Jordaanoever: kolonisten zoeken vaak gelijkgezinden, mensen met dezelfde levensopvatting en ideeën. © AP

Waarom verruilen sommige Joden uit de Verenigde Staten en Engeland hun veilige bestaan voor een leven in een van de omstreden nederzettingen in de bezette Westelijke Jordaanoever?

De Deense socioloog en historicus Danny Raymond van de universiteit in Roskilde en het Deense Instituut voor Internationale Studies (DIIS) onderzocht de motieven van kolonisten uit die landen die na de tweede Intifada in 2000 naar de Westoever vertrokken.

Sociaal-psychologische problemen
Het was niet verrassend dat de kolonisten vooral religieuze en politieke redenen aanvoerden voor hun vertrek. Maar Raymond ontdekte dat de geïnterviewden één ding gemeen hadden. De meesten hadden te kampen gehad met een ernstig sociaal-psychologisch probleem, zoals een drugsverslaving of de gewelddadige dood van een partner of kind.

Juist dat was voor de meesten de doorslaggevende factor om te kiezen voor een radicaal ander leven. "De verhuizing was voor hen een strategische uitweg. Een manier om zichzelf opnieuw uit te vinden", vertelt Raymond op zijn kleine universitaire werkkamer in Roskilde.

Raymond bezocht ruim dertig nederzettingen op de Westoever. Hij deed diepte-interviews met veertig kolonisten in alle leeftijden. Van seculier tot klassiek orthodox. En ook met agressieve jonge bewoners van de illegale buitenposten.

Hoe paradoxaal ook, de meeste kolonisten zijn volgens de Deense onderzoeker op zoek naar veiligheid. "Het klinkt vreemd. Veiligheid in een vijandig gebied in enclaves, omringd door hekken. Maar het gaat ze om het vinden van gelijkgezinden, van mensen met dezelfde levensopvatting en religieuze ideeën. Juist in een nederzetting is de gemeenschapszin enorm groot."

Types kolonisten
Raymond maakte een indeling in vijf types kolonisten. 'De soldaat', vaak een jonge man, afkomstig uit een religieus milieu, die wil strijden voor het Heilige Land. 'De hergeborene', uit een seculier milieu, op zoek naar houvast. 'De spirituele zoeker', atijd zoekend naar de waarheid. 'De matriarch', die wil leven in een traditionele joodse gemeenschap, op zoek naar een bijbelse manier van leven. Tot slot is er nog 'de toevallige kolonist', die geen familie of vrienden in het gebied heeft, maar door een organisatie die immigranten helpt bij hun vestiging, naar de Westoever zijn gestuurd.

Raymond onderzocht de rol van een aantal van deze immigratie-organisaties. "Ongeveer eenderde deel van de nederzettingen op hun websites zijn nederzettingen op de Westoever, maar dat zeggen ze er niet bij. Thuis in Texas ziet de kolonist in spe mooie foto's op internet. Als ze dan gaan kijken, worden ze met open armen ontvangen."

Voor kolonisten die zich in de tachtiger en negentiger jaren op de Westoever hebben gevestigd, speelden financiële motieven meestal een grote rol. Zij kregen een premie van de Israëlische regering. Een regeling waar met name Russische Joden gebruik van hebben gemaakt.

Extremer in hun opvattingen
Voor de groep die na 2000 kwam, speelden deze financiële redenen geen rol. Bij hen gaat het om politieke of religieuze redenen. Volgens Raymond zijn zij in het algemeen extremer in hun opvattingen. Na hun vestiging in de nederzettingen worden ze snel nog radicaler.

"Iedereen rondom hen heeft dezelfde opvattingen en dat werkt versterkend. Palestijnen zijn hun vijand, maar ook de Israeliërs in Tel Aviv omdat die in hun ogen zondig leven."

Daarom meent Raymond dat deze kolonisten uit de VS en Engeland een gevaarlijke bedreiging vormen voor het toekomstige vredesproces. "Ze stellen zich onverzoenlijk op ten opzichte van een twee-staten-oplossing. Het wordt heel moeilijk voor Israël om met hen de dialoog aan te gaan. De groep die wil strijden en de wapens wil opnemen bij toekomstige ontruimingen groeit," aldus Raymond.

Hij benadrukt dat er sprake is van een ommekeer. De oprichters van de staat Israël waren destijds a-religieus, maar tegenwoordig zijn het juist de radicale religieuzen die een invloedrijke rol hebben.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden