Kolkgat kan zowel 'het' als 'de' wiel heten

Langs de kust en vooral in het rivierenland zijn her en der 'wielen' te vinden: diepe plassen die vlak achter een dijk zijn ontstaan doordat water na een doorbraak door het gat in de dijk kolkte.

Het zijn kenmerkende landschapselementen, waarvoor behalve wiel diverse andere namen in omloop zijn, zoals doorbraakkolk, kolkgat, waai, waal en weel.

Volgens Van Dale is wiel een het-woord, maar diverse lezers denken daar anders over. Terecht, want in bepaalde delen van Nederland wordt zo'n kolkgat niet aangeduid als 'het wiel', maar als 'de wiel'. Een voorbeeld daarvan is de eigennaam 'de Wiel van Beneden-Leeuwen'. Er zijn ook kolkgaten die gewoonlijk als 'het wiel' worden aangeduid, zoals 'het Wiel van Uitweg'. Sommige wielen worden door de een 'de wiel' en door de ander 'het wiel' genoemd. Een voorbeeld daarvan is het grootste kolkgat van Nederland, nabij Leerdam. Afgaande op internetbronnen noemt een op de vier mensen dat 'de Wiel van Bassa', maar drie op de vier 'het Wiel van Bassa'.

Voor het diepste kolkgat van Nederland geldt hetzelfde. Dat heet afwisselend 'het' of 'de' Haarsteegse Wiel. Er zijn geen duidelijke regionale verschillen tussen het- en de-zeggers als het om wielen gaat, maar in het algemeen lijkt 'het wiel' iets gewoner dan 'de wiel'.

Dat 'wiel' met zowel 'het' als 'de' gebruikt wordt, is niet nieuw. Ook vroeger was dat al het geval.

Vroeger is in dit geval ook echt vroeger. 'Wiel' dateert namelijk uit de 13de eeuw en is een variant van 'waal', dat verwant is met 'wellen' (opborrelen) en al uit de 10e eeuw dateert.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden