Kolentijdperk lijkt nu echt voorbij

©Reyer Boxem Beeld
©Reyer Boxem

De bouw van de nieuwe kolencentrale van Essent in de Eemshaven is al een eind op streek en kostte het energiebedrijf inmiddels al miljarden euro's. Wat gaat er gebeuren nu de Raad van State de bezwaren van de milieubeweging (deels) terecht vindt en vergunningen zijn vernietigd?

Energiebedrijf Essent was er stellig van overtuigd dat hun kolencentrale het definitieve fiat zou krijgen, zo liet topman Peter Terium van Essent dit voorjaar nog aan Trouw weten. "We hebben al 2,1 miljard euro geïnvesteerd in die centrale. Stoppen zou een enorme kapitaalvernietiging zijn."

Nu de Raad van State daar gisteren toch een stokje voor heeft gestoken - de rechter vindt sommige milieumaatregelen te matig - moeten de emoties in de Bossche bestuurskamer hoog zijn opgelopen. De teleurstelling bij Essent is zeer groot, laat het concern in een summier persbericht weten.

Het energieconcern wijst er, ietwat verslagen, toch nog op dat een aantal milieumaatregelen wel zijn goed bevonden. Op andere punten is verduidelijking vereist, aldus het persbericht. Het concern wil onderzoeken hoe dat te doen, maar gaat eerst de ingewikkelde uitspraak bestuderen.

Bouw moet gestaakt worden
De vraag blijft of Essent de tijd is gegund om op redelijke termijn zijn milieumaatregelen te verbeteren. Volgens de Tilburgse hoogleraar milieurecht Jonathan Verschuuren moet ook de bouw direct worden gestaakt. Zo staat dat in de Natuurbeschermingswet. "De vergunningen zijn niet alleen vernietigd, ze zijn geweigerd." Er gaan jaren overheen voordat een nieuwe vergunning kan worden verleend.

Er moet nog veel onderzocht worden. Zo blijft onduidelijk wat voor effect de uitstoot van de kolencentrale - bijgestookt met biomassa - heeft op de zeehonden in het gebied, stelt de rechter. Volgens de provincie en energiecentrale zou daarover niets bekend zijn. Maar de Raad van State stelt wel dat dit probleem opgelost moet worden.

Overwinning milieuorganisaties
"Je kan zelf bedenken wat het betekent. Er moeten ecologen naar het gebied worden gestuurd. Die moeten minimaal een jaar onderzoek doen omdat ze dan pas goed in kaart kunnen brengen hoe de zeehonden foerageren. Hetzelfde geldt voor de vissen in het gebied.'' Een overwinning dus voor de milieuorganisaties, stelt ook Verschuuren. Maar er zit een addertje onder het gras. "Op de kernpunten krijgen de milieuorganisaties namelijk geen gelijk", zegt hij. "Want de Raad van State is van mening dat de kolencentrale de Nederlandse natuur geen significante schade toebrengt. Er moet meer onderzoek gedaan worden, en ook de Duitse Waddeneilanden, die dicht bij de Eemshaven liggen, moeten daarbij betrokken worden.

"Maar met deze uitspraak is niet aangetoond dat een kolencentrale slecht is voor het milieu. En dat is toch waar het milieuorganisaties om gaat", zegt Verschuuren.

Einde tijdperk
Volgens Ron Wit, teammanager klimaat en energie Natuur&Milieu, een van de aanklagende partijen, markeert de uitspraak van de Raad van State mede het einde van een tijdperk. "Je ziet dat overal ter wereld kolencentrales niet meer worden toegestaan of op zijn minst worden bemoeilijkt in hun activiteiten.

"In de Verenigde Staten komen kolencentrales niet meer van de grond. In Canada is recent een wet aangenomen waarbij de toegestane uitstoot van schadelijke stoffen van dat soort centrales is gehalveerd ten opzichte van wat nu normaal is. In Antwerpen is onlangs de bouw van een kolencentrale tegengehouden. In Duitsland worden de regels aangehaald. Het is een oude technologie. Op al die plekken worden natuur en milieu er door aangetast. De rechters vinden dat onacceptabel."

Politieke reacties
De reacties in politiek Den Haag op de rechterlijke uitspraak lopen langs de geëigende lijnen. De grootste regeringsfractie, VVD, ziet hierin een kans voor een versnelde invoering van kernenergie.

"Wij zijn nooit voorstander geweest van nieuwe kolencentrales. Dat is toch een ouderwetse technologie. Alternatieven komen door deze uitspraak meer op de voorgrond. Kernenergie heeft daarbij onze voorkeur, aldus Kamerlid René Leegte, woordvoerder energiezaken.

Volgens de grootste oppositiepartij, PvdA, toont de uitspraak aan dat kolengestookte centrales uit de tijd zijn, zegt energiewoordvoerder Diederik Samsom. Het PvdA-Kamerlid trekt de uitspraak van de rechter breder. Nu is de tijd echt rijp om na te denken over een nieuwe energiestrategie.

"Het is een welkom moment voor herbezinning", zegt Samsom. Het Kamerlid pleitte voor de zomer al voor een nieuw energieakkoord waarin bedrijven en de politiek de handen ineen slaan. "Energie is al lang geen links-rechtsprobleem meer. Je hebt een overgang nodig om van fossiele brandstoffen over te stappen naar alternatieven. Daar is iedereen het over eens."

Dit is een verkorte versie van het artikel Kolentijdperk lijkt nu echt voorbij in Trouw van 24 augustus

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden