'Kolenexit' vraagt om nieuwe banen

Baanverlies | Kolencentrales opdoeken is een zegen voor het milieu, maar het kan 1350 banen bij energiebedrijven kosten. FNV pleit voor een speciaal steunfonds.

Net als bij het dichtgooien van de Limburgse steenkoolmijnen in de jaren zestig, moet het Rijk met gerichte ondersteuning komen voor werknemers die hun baan verliezen door sluiting van kolencentrales. Daarvoor pleit vakbond FNV.

Een speciale pot met 600 tot 800 miljoen euro is volgens de vakbond nodig voor mensen die door de beoogde 'kolenexit' werkloos raken, bij de energiecentrales en in de keten eromheen. Dat geld is bedoeld om pensioengaten op te vullen en een aanvulling te bieden op de WW. En vooral: om personeel om te scholen en aan nieuw werk te helpen.

De kosten hiervoor liggen per persoon tussen de 222.000 en 296.000 euro. Een reëel bedrag, denkt FNV-bestuurder Ruud Cornelisse. "Dat zijn zaken die normaal door een bedrijf geregeld worden als mensen thuis komen te zitten na een interne reorganisatie." Dat ligt nu anders. Het zijn nu niet de energiebedrijven die mensen de laan uit sturen. Die bedrijven stoken liever door. Kolencentrales sluiten is een politiek besluit.

Het kabinet zoekt naar manieren om de CO2-uitstoot terug te dringen. Dat is hard nodig, omdat de rechter in de 'klimaatzaak' bepaalde dat de uitstoot moet dalen met 25 procent in 2020. En ook het mondiale klimaatakkoord dat vorig jaar werd gesloten in Parijs vraagt om vermindering van broeikasgassen die de lucht in gaan. Sluiting van kolencentrales, berekende het gerenommeerde bureau CE Delft, is een snelle en relatief goedkope manier om schoner te worden.

Minister Henk Kamp (VVD, economische zaken) kondigt in oktober waarschijnlijk aan dat de laatste twee kolencentrales uit de jaren negentig voor 2020 sluiten, 'Hemweg' van Nuon in Amsterdam en 'Amer 9' in Geertruidenberg van Essent/RWE. De resterende drie nieuwe Rotterdamse kolencentrales van Uniper en Engie en die van Essent/RWE in Groningen wil hij openhouden. Maar ook voor die centrales, die miljarden kostten, moet Kamp van de Tweede Kamer een idee presenteren voor 'uitfasering'.

Uit een onderzoeksrapport in opdracht van minister Kamp, waar FNV vandaag ruchtbaarheid aan geeft, blijkt dat er honderden banen vervallen bij de sluiting van kolencentrales. Als ze allemaal dichtgaan, verliezen 1350 medewerkers bij energiebedrijven hun baan en nog eens 300 werknemers op bijvoorbeeld overslagplekken in de haven. Na doorrekening van alle activiteiten staat de teller zelfs op zo'n 2700 sneuvelende banen, staat in het rapport.

Wanneer in eerste instantie alleen de centrales Hemweg en Amer 9 sluiten, zoals Kamp aankondigde, dan kost dat 474 directe banen en nog eens dik 100 in de keten. Vindt FNV sluiting van kolencentrales wel acceptabel? Ja, zegt Cornelisse, mits werknemers niet de dupe worden.

De discussie brengt FNV in een spagaat. "Natuurlijk willen wij ook een schone economie", zegt de FNV-bestuurder. "En ja, dan is het ook logisch dat er naar deze centrales wordt gekeken." Maar politiek Den Haag wil volgens hem wel erg grote stappen zetten. Het doek van vijf oude centrales viel in 2013 al, via afspraken in het energieakkoord waar ook FNV voor tekende. Cornelisse: "De inkt is nog niet droog of de politiek kondigt nieuwe stappen aan. Dan moet je wel goed kijken naar de gevolgen."

De moeilijkheid is volgens de bond dat medewerkers in de kolenketen niet zomaar een nieuwe job vinden. Ze doen gespecialiseerd werk. "Met omscholing is veel mogelijk", zegt Cornelisse, "maar het idee van milieuorganisaties dat deze mensen direct weer aan de slag kunnen in de zonne- of windenergiebranche is niet reëel."

In sommige gevallen kan personeel aan de slag bij een kolencentrale over de grens, omdat de Duitse concerns RWE en Uniper daar ook centrales hebben. Maar in het geval van een Nederlandse 'kolenexit', zegt Cornelisse, kan dit slechts voor een enkeling soelaas bieden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden