Kohl roept Merkel én Orban tot de orde in migratiecrisis

Zieke oud-bondskanselier ontvangt Hongaarse premier

De voormalige Duitse bondskanselier Helmut Kohl (86) leek van het podium verdwenen. Toch wist hij de afgelopen dagen ineens weer alle ogen op zich gericht dankzij twee opmerkelijke acties. Dit weekend leverde hij om te beginnen stevige kritiek op het ruimhartige vluchtelingenbeleid van zijn opvolgster Angela Merkel. En gisteren ontving hij Merkels grootste tegenstander in het verhitte vluchtelingendebat: de Hongaarse premier Viktor Orban.

Het waren rake klappen in het gezicht van de zittende bondskanselier, met wie Kohl nog een appeltje te schillen had. Maar volgens veel Duitsers speelde er meer dan alleen een koningsdrama tussen een gewezen politicus en zijn opvolgster. Kohl, een overtuigd Europeaan, zou ook een poging hebben gedaan om de opstandige Orban meer in de Europese pas te laten lopen ¿ en daar zou hij Merkel juist een dienst mee hebben bewezen.

Aanleiding voor alle ophef is de onlangs verschenen Hongaarse vertaling van Kohls boek 'Aus Sorge um Europa' (2014). In een nieuw voorwoord, zondag gepubliceerd in Der Tagesspiegel, levert Kohl stevige kritiek op het open-deuren-beleid van Merkel. Hij schrijft dat Europa geen toevluchtsoord kan worden voor miljoenen mensen. De oplossing voor de migratiecrisis ligt volgens hem vooral in de gebieden waar mensen uit wegvluchten.

Zonder Merkel te noemen schrijft hij verder dat moderne leiders geen 'besluiten zonder overleg' horen te nemen. Het is een verwijzing naar het solistische besluit dat Merkel in september vorig jaar nam om duizenden vluchtelingen vanuit Hongarije vrije doorgang te verlenen via Oostenrijk naar Duitsland. Volgens critici lokte Merkel met deze stap de vluchtelingenstroom uit die nadien over Europa spoelde.

Bovenop dit stevige voorwoord ontving Kohl gisteren zijn omstreden 'vriend' Orban, bij hem thuis in Oggersheim (bij Mannheim). De Hongaar verfoeit Merkels wens van een verplichte verdeling van vluchtelingen over Europese landen. Hij wil dat landen hun eigen immigratiebeleid kunnen voeren en liet vorig jaar als eerste Europese leider een grenshek bouwen om vluchtelingen buiten de deur te houden.

Voor beide Merkel-onvriendelijke acties van Kohl valt een eenvoudig motief aan te wijzen: wraak. Het was namelijk Merkel die met een artikel in de Frankfurter Allgemeine Zeitung in 1999 het politieke einde inluidde van Kohl, destijds verwikkeld in een groot schandaal rond illegale partijfinanciering. Kohl viel van zijn voetstuk en verloor het erevoorzitterschap van de christendemocratische CDU, wat hij nog steeds nauwelijks kan verkroppen.

Toch is wraak waarschijnlijk niet het enige motief van Kohl. Want wie Kohls voorwoord aandachtig leest, ziet dat hij daarin ook Orban ter verantwoording roept. De oud-kanselier betoogt dat de migratiecrisis niet bestreden kan worden met 'oud, nationaal denken', maar alleen door alle landen hecht te laten samenwerken en door dezelfde grondbeginselen te koesteren. "Hongarije mag daarbij niet ontbreken", aldus Kohl. Dat klinkt als een duidelijke oproep aan Orban om zich meer te voegen naar het gezamenlijk belang.

Kohl staat bekend als uitgesproken pro-Europees. In de jaren negentig zette hij zich fanatiek in voor de Europese integratie. De invoering van de euro is aan hem te danken, en in 1998 benoemde Brussel hem tot 'ereburger van Europa'. Het zou daarom niet zo vreemd zijn, speculeren Duitse politici en journalisten, als Kohl het privébezoek van Orban gisteren heeft aangegrepen om zijn Hongaarse vriend bij te sturen.

Of dat ook gebeurd is, vertelt het verhaal helaas niet. Kohl zweeg gisteren, vanwege zijn zwakke gezondheid. Acht jaar geleden liep hij bij een valpartij ernstig hersenletsel op. Sindsdien kan hij bijna niet meer praten; alle communicatie verloopt via zijn 35 jaar jongere vrouw. Hij lichtte zijn bedoelingen dan ook niet toe. Orban legde na afloop wel een korte verklaring af. Hij zei dat Kohl hem deed denken aan de vroegere ¿ broze ¿ paus Johannes Paulus II. En hij vroeg de toegestroomde journalisten om Kohl niet in allerlei politieke speculaties te betrekken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden