KOFFIE IN LISSABON

Als het om koffie gaat, mag Portugal zich een bevoorrecht land noemen. Hoewel Vasco da Gama 500 jaar geleden meer aan zijde en specerijen dacht toen hij via de Kaaproute naar India voer, heeft Portugal een uitstekend koffieklimaat dankzij de koloniale erfenis. Angola, Mozambique, Brazilië en Timor bieden tenslotte een veelheid aan variëteiten. Nu het in Portugal goed gaat met de economie, gaat het ook goed met de koffie. In Expo-stad Lissabon ruik je dat. Naast de traditionele koffiehuizen zijn nu moderne koffiebars gekomen waar de geur bijna bedwelmend is.

Koffie drinken in Lissabon is een intens genoegen. De kwaliteit is hoog, de varieteit in sommige zaken groot. Wat de keus kan beûinvloeden, is de plek. Zo ga je meer voor het uitzicht dan voor de koffie naar het terras van de liftkooi van Santa Justa. Maar een espresso daar, terwijl je de Taag in de verte ziet, is leuk meegenomen. In het Casa de Alentejo telt het interieur en de echte sopa de alentejo in het restaurant. Maar niets stemt gelukzaliger dan daar een stevige lunch af te maken met een espresso en een aguardente velha.

Een kopje koffie bestellen in Lissabon lijkt een simpele handeling maar vergt enige studie. Elke ober weet waarover je het hebt als je om café of espresso vraagt. Maar wie echt wil genieten vraagt om 'uma bico'. Dan krijg je de glimlach gratis. Een nog sterker kopje koffie voor het omhoog jagen van de adrenaline heet 'um italiano'. Wie smaak en aroma zoekt, moet oefenen op 'uma carioca'. Wat in Spanje een 'cortado' is (espresso met een beetje melk) is hier 'um garoto escuro'. Een glas koffie met veel melk heet 'um galao'. Iets minder koffie en wat meer melk wordt 'um galao claro'. De prijzen variëren van 150 tot 450 escudo's ( 1,80 tot 5,40).

Het meest bezongen en beschreven lokaal is zonder twijfel A Brasileira (Rua Garrett 120). Nog steeds zit Fernando Pessoa (gebeeldhouwd) op het terras alsof hij er gisteren nog nadacht over de laatste regel van een nieuw gedicht. Binnen heerst een klassieke sfeer. Lange bar met tegen de spiegelwanden de zitjes. Het rococo-plafond (met tropische propel- lers) is hier een metafoor voor hemels geluk. Ooit, tijdens de Anjerrevolutie, was dit een intellectueel broeinest. Omdat het midden in de Barrio Alto ligt en bovendien naast het populaire hotel Borges is het er doorgaans druk. Maar daarvoor ben je dan ook op bezoek bij 'O Melhor Cafe' zoals het binnen op de wand staat geschreven. Inderdaad, de koffie is hier superieur. De bica is goed op sterkte en heeft een geurend aroma. En waarom hier de dag niet beginnen met een galao en een croissant? Een negen.

Aan de andere kant van hotel Borges ligt Bernard (Rua Garrett 104), ook met terras maar binnen wat meer afgestemd op bezoek uit hogere sociale sferen. De koffie is er iets minder sterk. De melk zou wat warmer kunnen. Maar de obers zijn in frak en vlinderdas en de kleine gebakjes zijn van een superbe kwaliteit. Probeer 'nozes galamares' eens. Een zevenenhalf.

Café Nicola (Praca Dom Pedro IV 26) is ook al een begrip in de Portugese hoofdstad. Binnen roept het decor herinneringen op aan Jugendstil en Catalaans modernisme, buiten trekt het leven van alledag voorbij. Verkeer, straatverkopers en voorbijgangers maken het knap rumoerig maar het is wel net een film. De galao die ik er nam, was goed op temperatuur maar voor een rustgevende bica is het toch beter om hier binnen te zitten. De pastels (kleine cakejes) hebben enige faam. Proberen dus. Een zeven.

Echte Pessoa-adepten gaan voor hun bica uiteraard even aan de bar staan van café-restaurant Martinho da Arcada (Praca da Comercio 3). Gelijk links is Pessoa afgebeeld in de witblauwe tegeltjes. Het sfeertje doet denken aan een schipperskroeg. Omdat het lunchtijd was bestelde ik eerst ameijoas â buhao pato, d.w.z. kleine mosselen met een boter- en peterseliesaus. Het kopje Delta-koffie daarna viel goed. Niet te sterk en toch geurig. Een kleine acht.

Wie rust zoekt, moet het proberen op het terras van Café Rosso in de Patio Chiado (ingang Rua Garrett 57). Meer voor de rust dan voor de koffie, want de bica die ik er kreeg had een te neutrale smaak. Bovendien liet de bediening te wensen over. Daar staat tegenover dat ze daar buitengemeen lekkere broodjes hebben. De patio ligt overigens in het gedeelte van de Chiadowijk dat afbrandde. Inmiddels zijn de huizen daar al weer hersteld. Boek meenemen. Een zesenhalf.

Vlak daarnaast aan de Rua Garrett is het nog maar pas geopende café Delta Gourmet. Dat is dus andere koffie. Daar kun je maar liefst negen verschillende espresso's bestellen, met varianten uit Hawaii, Jamaica, Timor, Angola en Costa Rica. Modern ingericht, zitjes, bar, gouaches aan de wand en bovendien een vitrine waar de koffie ligt die je kunt meenemen. Een negen.

Wie koffie nog als een reisbelevenis wil ervaren, moet de tram pakken naar Belém. Daar, tussen presidentieel paleis en het Jeronimo-klooster bevindt zich (sinds 1837) Pareis de Belém ook wel het Antiga Casa dos Pastéis de Belém genoemd (Rua de Belém 90). Fantastisch etablissement maar o, wat is het er druk. Niet alleen toeristen komen er groepsgewijs binnenvallen maar ook complete Portugese gezinnen. Bovendien is het dringen aan de bar want daar staan tientallen vrouwen in de rij om er hun kakelverse gebak af te halen, de specialiteit van dit volkscafé. Toen ik na enig wachten tussen de fraai betegelde wanden eindelijk een tafeltje had veroverd, kreeg ik een bica voorgezet die smakelijk en aromatisch was maar nou ook weer niet om over naar huis te schrijven. Een zeven. Maar wel een dikke acht voor de sfeer.

Tenslotte mag niet verzuimd worden om koffie mee te nemen voor thuis. Casa Pereira da Conceicao aan de autovrije Rua de Augusta is het proberen waard. Maar het beste adres daarvoor is koffiewinkel A Carioca (Rua da Misericórdia 9; vanaf A Brasileira de Rua Garret naar boven uitlopen, rechtsaf en gelijk aan de overkant). Dat is nou een schoolvoorbeeld van kruidenierstraditie en specialisatie. Alles wat met koffie te maken heeft (maar ook met thee) is hier te vinden. Bovendien word je er bediend door heuse heren die het elke dag weer als een exotisch voorrecht beschouwen om in de geur van koffie de klant op zijn wenken te kunnen bedienen door in begrijpelijk Portugees uit te leggen waarom de koffie uit Nicaragua en Costa Rica aromatischer is dan die uit Angola en Timor en waarom de koffie uit Santo Tomé de duurste is. Bovendien zijn ze diplomatiek aangelegd. Toen ik vroeg welke koffiesoort de voorkeur heeft van de Portugezen, was het antwoord even simpel als ontwapenend: “Alle koffie die wij hier verkopen, is muito bom.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden