Opinie

Koerswijziging

Heeft wat men na 11 september Het Debat is gaan noemen wel zin gehad? Ik doel op al die essays, columns, boeken en discussies op radio en tv waarin de multi-etnische samenleving centraal stond. Soms lees ik bijdragen van collega’s die al die jaren veilig aan de zijlijn huppelden en nu het halflege veld willen bestormen.

Zie je wel, schrijven ze, het was allemaal lucht en pose. Verspilde energie die tot niets leidde. Het bewijs daarvoor is dat de aanstichters van het fameuze debat tegenwoordig over andere onderwerpen schrijven. Of naar het buitenland zijn vertrokken. Naar mijn weten is er in de door publicisten en opinieleiders bevolkte microkosmos geen andere discussie die zo lang heeft geduurd als het debat rond ’het multiculturele drama’, zoals Paul Scheffer het in 2000 noemde.

Je kunt natuurlijk een leven lang dezelfde klok blijven luiden. Maar je kunt ook constateren dat er al zoveel is gezegd en geschreven dat de essentie van dit debat nu wel duidelijk moet zijn. En vooral dat er beweging is gekomen in een situatie die decennialang door correctheid werd geblokkeerd. De confrontaties waren soms heftig, soms ronduit vijandig. Maar dat deze polarisatie aan de basis ligt van een nieuw bewustzijn bij prominente Nederlanders van buitenlandse komaf valt vandaag niet meer te ontkennen. Met eigen ogen zien kinderen van migranten dat Nederland niet het verderfelijke stukje grond is dat ze ooit verfoeiden omdat je hier als minderheid zou worden geminacht, beschimpt en onderdrukt.

Ze zien dat je hier je kansen kunt grijpen en burgemeester, staatssecretaris, nieuwslezer, of beroemd rapper kunt worden. In het debat werd vaak gehamerd op het feit dat emancipatie ook met kritiek gaat gepaard en dat het het best is wanneer die kritiek van binnenuit wordt geformuleerd. Het was vloeken in de kerk. In eerste instantie leek het slachtofferisme hierdoor alleen maar te worden aangewakkerd. De boosheid was groot na al die jaren van vertroeteling, onverschilligheid en hypocrisie.

Daar is nu een eind aan gekomen. De zelfkritiek of kritiek op de eigen groep heeft de plaats van het gemakzuchtige slachtofferschap ingenomen. De voorbeelden zijn talrijk. Het laatste voorbeeld is de oproep van Nederlandse Marokkanen aan ’probleemjongeren’, zeg maar relcapuchons, om in te binden. Niet alleen hartverwarmend, maar ook symbolisch. Ik las die open brief, die in Sp!ts werd gepubliceerd en waarin men de eigen reljeugd opriep om zich niet meer achter stigmatisering en slachtofferschap te verschuilen, en dacht aan een andere open brief. Die van 49 prominente Marokkanen die in 2003 onder de titel Manifest Koerswijziging werd gepubliceerd.

Toen werd de oproep aan autochtonen en media gericht. De teneur was dat de negatieve berichtgeving over en de stigmatisering van Marokkanen moest stoppen. Geen spoor van zelfkritiek. Toen ik gisteren beide teksten naast elkaar legde, constateerde ik dat in die vijf jaar een hele afstand is afgelegd. En dat vele van de ondertekenaars van de huidige oproep dezelfde waren die het manifest van de 49 uit 2003 hadden gelanceerd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden