Koerdische krant merkt weinig van Turkse persvrijheid

Turkije heeft nieuwe wetgeving voor persvrijheid, maar vervolgt journalisten nog steeds. Neem de Koerdische krant Ulkede Ozgur Gundem: 186 aanklachten.

ISTANBUL - Het is even zoeken, het gebouw van de hoofdzakelijk Koerdische krant Ulkede Ozgur Gundem. Er hangt geen bord met de naam van de krant; zelfs het huisnummer staat niet vermeld bij de ingang. Het gebouw lijkt zich te willen verstoppen na een aangestoken brand in 1994. De journalisten in het gebouw hebben andere zorgen: de eindeloze processen van de Turkse staat die hen het leven zuur maakt.

Er zijn tientallen kranten en bladen in Turkije die na vonnissen van de rechter onmogelijke geldboetes moesten betalen of zelfs voor langere periodes niet uitgegeven mochten worden, maar de lijdensweg van Ulkede Ozgur Gundem overtreft alle ervaringen van andere Turkse media. De krant moest sinds zijn eerste uitgave in 1992 onder maar liefst negen nieuwe namen verschijnen omdat de rechter de publicatie stopzette of wegens tientallen procesverbalen die het werken onmogelijk maakten.

De laatste jaren verandert Turkije zijn wetten. Op papier lijkt het land rijp voor onderhandelingen over toetreding tot de Europese Unie. Maar wat merkt de pers ervan, die in het verleden slachtoffer was van een halfmilitaristische staat die de journalisten liever onderdrukte dan dat ze in debat ging met hen?

Irfan Uçar is hoofdredacteur van de krant. Hij haalt een paar velletjes uit zijn binnenzak en begint de cijfers op te sommen:

,,Onder deze nieuwe naam Ulkede Ozgur Gundem hebben we 280 nummers gepubliceerd. In totaal heeft het openbaar ministerie 186 proces-verbalen in behandeling en zijn 175 rechtszaken gaande. Tegen 94 nummers lopen geen processen. Elf rechtszaken zijn geëindigd. Van die elf zijn we zes keer vrijgesproken en vijf keer schuldig bevonden. Nu is de hogere rechter bezig met de beroepen die beide partijen hebben aangetekend.”

De verklaring voor dit bombardement aan aanklachten ligt in het feit dat Ulkede Ozgur Gundem, die met een oplage van 25 000 een te verwaarlozen invloed heeft in een land met zeventig miljoen mensen, een krant is voor mensen die de Koerdische PKK en haar leider Abdullah ücalan een warm hart toedragen. Gezien de haat die onder de Turken leeft tegen de PKK is het voor de meeste Turken een blijk van Turkse tolerantie dat deze krant mag uitkomen. Irfan Uçar weet dan ook dat de krantenverkopers zijn krant onder de stapels van andere kranten wegstoppen. Wil je Ulkede Ozgur Gundem kopen, dan moet je er duidelijk naar vragen.

,,De Turkse overheid zegt trots dat er na de hervormingen van de laatste jaren niemand meer is die door zijn of haar afwijkende meningen in de gevangenis zit. Maar ik weet dat dit alleen mogelijk is, omdat meer dan vierduizend schrijvers en journalisten die afwijkende meningen hadden, weggepest zijn door al die rechtzaken. Een meerderheid van deze mensen zit in het westen hun asielprocedures af te wachten”, zegt Uçar.

Waar wordt de krant telkens van beschuldigd? Uçar zegt dat het voornamelijk erop neerkomt dat zijn krant verklaringen afdrukt van de PKK-leiding en Abdullah ücalan.

Volgens de Turkse rechters maakt de krant propaganda voor een terroristische organisatie. Uçar: ,,De grote kranten zoals Hurriyet publiceren ook vaak verklaringen van ücalan. Maar omdat zij hem in hun artikelen 'terroristenleider' en 'moordenaar van dertigduizend mensen' noemen, mogen ze hun gang gaan. Dat willen we niet doen. Niet alleen met ücalan, maar met niemand.”

In het laatste hervormingspakket is geregeld dat kranten niet meer uit roulatie gehaald mogen worden. Sinds drie maanden hoeven de dagbladen daar niet meer voor te vrezen. Maar wanneer de geldboetes zo hoog zijn dat de directies ze niet kunnen betalen, bereikt de openbare aanklager hetzelfde effect als sluiting.

,,Vooralsnog hebben we een boete gekregen van ongeveer 15 000 euro. Als de hogere rechter binnenkort deze boete bevestigt, kan ik die maand geen salaris uitbetalen aan mijn personeel”, klaagt Uçar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden