Koerden zijn altijd blijven houden van hun 'Apo', ondanks alles

De Koerden zouden genoeg redenen kunnen hebben om niet voor hun leider Abdullah Ocalan door het vuur te gaan. Bijvoorbeeld: hij is nooit zelf de bergen ingegaan om te vechten, en zijn zwak voor vrouwen sprak boekdelen. Bij potjes voetbal in opleidingskampen mocht hij van de militanten het hele veld doorslalommen en scoren, en na zijn zoveelste doelpunt bleef hij op het gênante af juichen. Zaken die wellicht over het hoofd gezien konden worden.

Ook toen Ocalan in 1999 Syrië moest verlaten en hij, in plaats van zich bij zijn strijders in de bergen te voegen, de hele wereld rondging voor asiel en na zijn arrestatie tegen de Turkse rechter verkondigde dat zijn moeder Turks is en dat hij zich graag in dienst van de Turkse staat wilde stellen, zou de maat voor de Koerden vol moeten zijn. Het tegendeel is waar, zij hielden toen van hem en houden nog steeds van hem.

De 64-jarige Ocalan, die door de Koerden liefkozend 'Apo' wordt genoemd, zit nu dertien jaar opgesloten op het Turkse eiland Imrali. In die tijd heeft hij nauwelijks contact gehad met de buitenwereld. Soms mochten de advocaten een keer een bezoekje brengen, of zijn jongere broer. Maar op de meeste woensdagen (op papier de bezoekdag voor Ocalan) was óf de boot kapot, óf stond de wind ongunstig. Het was duidelijk dat de autoriteiten deze man, die door de Turkse media altijd 'bendeleider' en 'babymoordenaar' werd genoemd, wilden doen vergeten.

Het resultaat van afwezigheid van dertien jaar is echter het tegenovergestelde geweest. De Koerden hebben dertien jaar lang zijn stem niet gehoord, zijn foto niet gezien en zijn daardoor als het ware meer van hem gaan houden. Want 'Apo' is weliswaar geen guerrilla in de lijn van Che Guevera of een leider zoals de charismatische Mandela, maar hij is wel degene die de Koerden de kans heeft gegeven om wraak te nemen op de Turken.

De tijd voor wraak op de Turken begon namelijk te dringen: sinds Atatürk werden ze blootgesteld aan gedwongen assimilatie, ze moesten hun moedertaal vergeten en Turks worden. Op Koerden werd neergekeken, hun cultuur was achterlijk. Na de staatsgreep in 1980 werden duizenden vooraanstaande Koerden gevangen gezet en met de vreselijkste methoden gefolterd.

De Koerden moesten dagenlang staan, de hokken van de honden van de commandanten delen en alle Turkse nationalistische liederen uit het hoofd leren. Dag in dag uit werden ze geslagen, soms moesten ze het water van de afwas opdrinken of zelfs menselijke uitwerpselen eten. Een van die Koerden liet na zijn vrijlating zijn hele gebit eruit trekken omdat de smaak van poep tussen zijn tanden maar niet verdween.

Wraak was belangrijk voor de Koerden. Die wraakactie heeft 50.000 mensen het leven gekost. Het grootste deel van deze doden betreft de Koerden zelf, die eigenlijk geen kans hebben tegen het Turkse leger met al zijn geavanceerde technologie en mankracht. Het is nu weer aan 'Apo' om een punt te zetten achter deze oorlog. Alleen hij kan een deal sluiten met de Turken. De Koerden zullen alleen naar de man luisteren die in het verleden erin is geslaagd de Koerden te verenigen. En dat hij een 'Turkse moeder' heeft is men allang vergeten.

In het nieuws omdat...
...de leider van de Koerden, die al dertien jaar opgesloten zit op het Turkse eiland Imrali, vredesonderhandelingen voert met de Turkse premier Erdogan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden