Koerden zetten oliecontracten op internet

Regionale regering in Irak breekt met traditie binnen Opec om 'in donkere kamertjes te opereren'

"Het is een unieke stap in de oliegeschiedenis'', zegt de olie-adviseur van de Koerdische premier Barham Salah. "Andere landen publiceren hun oliecontracten meestal pas na twintig jaar. Sommige van de onze zijn net een half jaar oud."

De Koerdische regionale regering heeft deze week alle oliecontracten met buitenlandse bedrijven in Iraaks Koerdistan op internet gezet. Daarmee hebben de Koerden gebroken met de gewoonte binnen het oliekartel Opec om 'in donkere kamertjes te opereren', aldus Salahs adviseur Ahmed Mufti.

Iraaks Koerdistan is rijk aan olie en gas, maar onder Saddam was het verboden om daar naar te zoeken. Met een geschatte grootte van 45 miljard vaten is het het zesde oliegebied ter wereld. Na 2003 deelde de Koerdische overheid haar regio op in 42 blokken, en gaf daarvoor concessies af aan buitenlandse oliebedrijven. Dat leidde tot een conflict met de centrale Iraakse overheid in Bagdad. Volgens de Iraakse grondwet zijn natuurlijke grondstoffen van het hele Iraakse volk. Bagdad noemt de Koerdische contracten illegaal, legde de olie-export uit Koerdistan in 2009 stil en voerde met verwijzing naar mogelijke corruptie de druk op om de contracten openbaar te maken.

Volgens Mufti speelt bij de openbaarmaking vooral mee dat burgers er recht op hebben. "Het gaat erom dat je laat zien dat je transparant bent en zelfvertrouwen hebt." Hij voorspelt een domino-effect als burgers elders in de regio, waaronder die in Bagdad, dezelfde openbaarheid eisen.

Zijn opmerking is opvallend in een land dat geen openbaarheid van bestuur kent. Irak staat bovendien hoog op de lijst van corrupte landen. Wellicht daarom ook zijn de reacties in dit politiek ernstig verdeelde land opvallend eensgezind. Zelfs Bayazid Hassan, die lid is van het parlement in Bagdad voor de Koerdische oppositiegroep Goran, noemt het 'een goede stap'. "Aangezien negentig procent van het Iraakse budget afhankelijk is inkomsten uit de olie, is transparantie van groot belang." Hassan meldt dat de parlementscommissie voor Olie en Gas in Bagdad - waar hij hij lid van is - enkele weken geleden, na vier jaar zeuren, van de Iraakse overheid al haar oliecontracten heeft gekregen. "Dat zal de Koerdische regering wel hebben gestimuleerd om de hare op internet te zetten."

Volgens oliedeskundige Ben Lando, hoofdredacteur van de website Iraqi Oil Report, zullen de Koerden hierdoor de overhand krijgen in de onderhandelingen met Bagdad over de verdeling van de olie-inkomsten, die zich toespitsen op twee ontwerpen voor een nieuwe Iraakse oliewet die bij het parlement liggen. "Ze hebben opeens een monopolie op transparantie. Transparantie is wit, óf zwart, er zit niets tussenin. En in Irak lijkt het al heel snel of je iets verbergt."

Een van de conflictpunten is de oliestad Kirkoek. De Koerden eisen de stad op die buiten hun federatieve staat ligt. Maar gezien het snel afnemen van de voorraden in de bodem onder Kirkoek, en de vondst van grote olierijkdommen in Koerdistan, voorspellen sommige analisten dat het conflict uiteindelijk oplosbaar zal zijn omdat de Kirkoekse olie minder belangrijk wordt.

Uit de contracten blijkt dat grote spelers als Shell afwezig zijn in Koerdistan, uit angst slachtoffer te worden van het conflict tussen de Koerden en Bagdad. "De grote oliebedrijven hebben een misrekening gemaakt door zich tot Zuid-Irak te beperken", meent Mufti. Middelgrote bedrijven als Marathon en Repsol hebben zich inmiddels in het Koerdische spel gemengd, net als zeer onlangs ex-BP-voorman Tony Hayward. Die nam voor zo'n 2 miljard dollar een klein Turks oliebedrijf en zijn consessie op een veelbelovend veld over, en noemt Koerdistan "een van de laatste grote onontgonnen olie- en gasgebieden".

De Koerdische olie- en gasvoorraden zijn niet alleen veelbelovend - er is een gasveld gevonden dat groter is dan de totale Nederlandse aardgasreserves - de geografische ligging is ook interessant. Ahmed Mufti verwacht dat Koerdistan een grote rol zal gaan spelen voor de energiebehoefte van Europa, waarbij Koerdische olie en gas via internationale pijpleidingen zal worden aangevoerd. "De toekomst van de olieindustrie in Irak zit in de Koerdische bodem."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden