Koerden krijgen iets meer rechten

Turkse premier Erdogan presenteert democratiseringspakket

ISTANBUL - Met veel tamtam heeft de Turkse premier Tayyip Erdogan gisteren een democratiseringspakket voor zowel de Turken als de Koerden bekendgemaakt. De vraag is of de reeks democratiseringsstappen van de Turkse regering de Koerdische PKK van het slagveld zullen houden.

In het nieuwe Turkije mag de Koerdische minderheid een streep trekken door de Turkse namen van hun dorpen en steden en mogen de originele Koerdische namen terugkomen. Het is niet meer verboden om de letters w, q en x te gebruiken (letters waarmee Koerden de voor de Turken ongebruikelijke Koerdische klanken aanduiden). En wat betreft het onderwijs in de moedertaal: voortaan mag dat ook, maar alleen op privéscholen.

De Turkse premier is de eigen AKP-achterban niet vergeten en heeft gisteren ook aangekondigd dat het voor vrouwelijke ambtenaren mogelijk wordt om op het werk hoofddoeken te dragen. Bovendien kan de Roma-minderheid zich met een taalinstituut rijk rekenen. De christelijke Asyrische minderheid krijgt een door de staat in beslag genomen stuk grond terug.

"De regering heeft maandenlang gedaan alsof de inhoud van dit pakket een staatsgeheim was. Nu we eindelijk weten wat er gaat veranderen in Turkije, moet ik concluderen dat deze stappen het grote doel om voor altijd vrede te sluiten met de PKK niet kan waarmaken. Erdogans eigen achterban zal wel verheugd zijn, maar de Koerden niet", zo stelt politiek-analist Engin Aydin.

Hij somt op wat volgens hem ontbreekt in het pakket: "De zeer ondemocratische, omstreden terreurwet is ongewijzigd gebleven. De duizenden Koerdische politieke gevangenen zullen niets hebben aan deze veranderingen. Een eerlijk democratisch pakket zou onderwijs in de eigen taal op openbare scholen moeten behelzen. Ook niet onbelangrijk is dat Erdogan de extreem hoge kiesdrempel van tien procent in stand heeft gehouden. Die drempel is er alleen maar om de Koerden buiten het parlement te houden."

De aan de PKK gelieerde Koerdische partij BDP heeft snel na de toespraak van Erdogan laten weten teleurgesteld te zijn over de inhoud van het pakket. De PKK trok haar strijdkrachten in Turkije sinds het voorjaar langzaam terug uit Turkije. Die terugtrekking gebeurde naar aanleiding van de onderhandelingen tussen de Turkse regering en de gevangen PKK-leider Abdullah Ocalan. De 'magere' democratiseringsstappen van Erdogan kunnen er mogelijk toe leiden dat de PKK-leiding een halt toeroept aan de terugtrekking en de strijd zelfs hervat.

Ook de Turkse alevieten hadden hoge verwachtingen van het pakket van Erdogan. De alevieten (die een liberale vorm van de islam aanhangen) hadden onder meer gehoopt dat hun gebedshuis, cemevi genaamd, dezelfde status kreeg als die van een moskee. Ali Balkiz, voorzitter van de alevietenvereniging ABF: "We zijn enorm teleurgesteld. Erdogan heeft met geen woord gerept over de rechten van onze grote, achtergestelde minderheid."

'Ik ben een Turk, eerlijk en ijverig'
Eén beloofde hervorming van Erdogan viel gisteren op: de eed die schoolgaande kinderen elke ochtend moeten opdreunen, moet van hem worden afgeschaft. De eed is vooral een doorn in het oog van Koerden en andere minderheden, vanwege het ongebreidelde Turkse nationalisme dat eruit spreekt:

'Ik ben een Turk, eerlijk en ijverig. Mijn principes zijn het beschermen van de jongeren, het respecteren van de ouderen, en meer van mijn moederland en van mijn volk houden dan van mijzelf. Het is mijn ideaal om hogerop te komen en om het ver te schoppen.

'Oh, geweldige Ataturk! Ik zweer dat ik het door jouw geëffende pad zal volgen.

'Ik zweer dat ik onafgebroken naar de doelstellingen zal streven die jij hebt aangewezen. Mijn hele bestaan zal toegewijd zijn aan de Turkse natie. Wat is degene een geluksvogel die kan zeggen: Ik ben een Turk.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden