Koelbloedige computer houdt Utrecht mobiel

Geautomatiseerde verkeerscentrale leidt automobilisten bij drukte op de snelweg naar een provinciale weg

File op de snelweg? Neem de provinciale weg. Dat advies klinkt simpel, maar kan consequenties hebben voor omwonenden. Toch zal zo'n advies rondom Utrecht, 'de draaischijf van Nederland', door wegbeheerders vaker gegeven worden. In Nederlands grootste verkeerscentrale, die vandaag in Utrecht heropend wordt, gaat de provincie nauw samenwerken met omliggende gemeenten.

De aanpak in Midden-Nederland lijkt op die bij de stormvloedkering bij Hoek van Holland. Staat het water 2,99 meter hoger dan normaal? Dan houdt een computer het hoofd koel en laat de Maeslantkering open. Komt het water tot drie meter? Dan gaat de kering dicht.

De wegbeheerders in de provincie Utrecht hebben niet één, maar honderden verkeerscenario's bedacht en die door elkaar laten ondertekenen. Is een file bijvoorbeeld langer dan 5,5 kilometer? Dan reageert de computer koel en adviseren matrixborden langs de snelweg de automobilist om een secundaire weg te nemen. Omdat de gemeenten alleen extra verkeer moeten verwerken als het op de snelweg erg druk is, wilden zij meedoen. "Normaal zijn zij bang dat hun belang vergeten wordt", zegt de Utrechtse gedeputeerde Remco van Lunteren. Aanvankelijk stelden alleen Amersfoort en Utrecht hun wegen ter beschikking voor het project, maar de overige 24 Utrechtse gemeenten willen nu ook meedoen.

Henk Meurs, hoogleraar mobiliteit aan de Radboud Universiteit in Nijmegen: "Ook Amsterdam en Eindhoven beginnen ermee. Het lijkt een trend. Omdat Utrecht het drukste verkeerspunt is, zijn de uitkomsten hier erg interessant."

Zijn de omwonenden van, zeg, de N225 door de Utrechtse heuvelrug blij met het project? "We hebben spijkerharde afspraken gemaakt", zegt Van Lunteren. "Wonen er weinig mensen? Dan leiden we auto's daar langs. Is het druk? Dan zetten we de stoplichten naar die weg langer op rood. Als iemand daar een paar keer moet wachten, bedenkt hij zich wel."

Hoewel deze manier van werken nog nooit is onderzocht, heeft Tijs Rolle, wethouder verkeer in de gemeente Leusden er vertrouwen in. Net als zijn collega's ziet hij de noodzaak van een bereikbare gemeente. Een volle snelweg hoort daar niet bij. Wel spreekt hij over een tijdelijke oplossing. "Als spitsstroken op de A28 straks af zijn, zal dit niet meer nodig zijn", denkt hij.

In 2008 is de provincie stapsgewijs met de aanpak begonnen. Inmiddels zijn tweehonderd stoplichten van afstand te bedienen. Voor het hele project trokken de wegbeheerders 45 miljoen uit. De resultaten worden betrokken bij het landelijke project Beter Benutten, waarvoor minister Schultz tot 2023 bijna 800 miljoen uittrekt.

Het is in de wereld van verkeersstromen vaak lastig om het resultaat van maatregelen te bepalen. Van Lunteren: "Uit modellen is al gebleken dat een betere afstemming tussen overheden leidt tot tien procent minder file-uren. Bij wegwerkzaamheden ligt dat nog veel hoger."

Uiteindelijk wil de drukste provincie van Nederland toe naar een 'totaaladvies', waar ook actuele reisdata van ov-bedrijven en zelfs afspraken uit digitale agenda's worden meegewogen. Hoe dat er in 2020 uitziet? "Dat je, als het druk is, bijvoorbeeld het advies krijgt om een half uur later te vertrekken, met de auto naar een station rijdt, waar de trein meteen vertrekt", zegt Van Lunteren. "Maar zover is het nog niet."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden