Reportage

Koeienmilities in India nemen het recht in eigen hand

Beeld AFGEKOCHT – RUHANI KAUR

Zwaar geweld in naam van koeienbescherming is afgelopen jaren in India fors toegenomen. ‘Mensen die rundvlees eten, spelen met onze emoties. Zij moeten de doodstraf krijgen.’

De dunne jongen is nauwelijks verstaanbaar, zo zacht praat hij. “Ze riepen dat we rundvlees bij ons hadden”, zegt Hashim Khan (19). Eind juni zag hij zijn 16-jarige broertje Junaid voor zijn ogen doodgestoken worden. De broers waren met de trein onderweg naar huis, in een dorp op anderhalf uur rijden ten zuiden van de Indiase hoofdstad New Delhi, toen een coupé vol woedende medepassagiers hen aanviel. Zelf is hij herstellende van twee steekwonden, terwijl zijn oudere broer Shakir, taxichauffeur, met vijf steekwonden aan bed gebonden is. De twee worden thuis voortdurend omringd door rouwende familieleden en buren.

Over de reden van de aanslag is Hashim duidelijk: “Omdat we moslims zijn. Ze gooiden mijn cap op de grond en trokken aan mijn baard. Alleen omdat we moslim zijn, denken ze dat we koeien eten. Maar het was ramadan. We aten helemaal niets.”

De dood van Junaid deed veel stof opwaaien in India. Het maakt pijnlijk duidelijk dat alleen het noemen van rundvlees, het vlees van de voor hindoes heilige koe, genoeg kan zijn om een menigte op te hitsen.

Hindoes die aan hun karma willen werken, zorgen vaak voor een of meerdere koeien. Ze geven de koeien in de buurt te eten of doneren aan een van de vele opvangcentra voor oude of gewonde koeien. Voor wie dit niet genoeg is, zijn er sinds een aantal jaar milities voor koeienbescherming. Deze clubjes van voornamelijk jonge mannen staan dag en nacht klaar om met tips uit een uitgebreid whatsappnetwerk koeien te redden van vleeseters, slagers en slachthuizen. Vaak doen ze dit in samenwerking met de politie. Het slachten van koeien en het bezit van rundvlees is in de meeste deelstaten van India verboden.

Rundvlees

Dat de koeienmilities er niet voor terugdeinzen om het recht in eigen hand te nemen, is duidelijk. Zwaar geweld in naam van koeienbescherming is de afgelopen jaren behoorlijk toegenomen, zo blijkt uit een recente media-analyse van IndiaSpend. Sinds 2010 vielen bij 75 gemelde incidenten 28 doden en zeker 145 gewonden. In meer dan de helft van alle gevallen was de aanleiding enkel een gerucht.

Opvallend is verder dat van alle incidenten 97 procent plaatsvond ná mei 2014, toen de hindoe-nationalistische partij BJP van premier Narendra Modi aan de macht kwam. Dit jaar vond er vrijwel wekelijks een gewelddadig incident plaats. Vorige week nog werden zeven familieleden in elkaar geslagen, omdat ze thuis rundvlees zouden hebben gegeten.

“Sinds Modi regeert, kunnen we dit werk met meer plezier en enthousiasme doen”, zegt Ved Nagar (32), die ruim tien jaar geleden een eigen koeienmilitie begon in de omgeving van Dadri, een dorp op een uur rijden ten oosten van Delhi. Hij runt een koeienopvangcentrum op het terrein van een tempel. “Deze koeien hebben we allemaal gered uit vrachtwagens die onderweg waren naar slachthuizen”, zegt Nagar. Sommige van de ongeveer honderd runderen op het terrein loeien, terwijl op de achtergrond de tempelmuziek klinkt. Op zijn mobiele telefoon laat Nagar een video zien, waarop een stuk of vijf jongemannen een andere man met stokken te lijf gaan. “Dat is een slager”, verklaart hij. Drie tieners, vrijwilligers in de militie die hem respectvol ‘broer’ noemen, lachen om de video.

Moordpartij

Yogi Adityanath, een radicale hindoepriester die sinds maart voor de BJP premier is van de deelstaat Uttar Pradesh, waarin Dadri ligt, riep zijn volgelingen begin mei op om niet het recht in eigen hand te nemen. “Dat proberen we ook”, zegt Nagar, die een gouden armband met de tekst ‘Moeder Koe’ draagt en met veel respect over Adityanath spreekt. “Maar wij zien de koe als onze moeder. Moet jij je eens voorstellen dat je moeder naar een slachthuis wordt gebracht. Wat zou jij doen?”

In het dorp Bishara, niet ver van Dadri, werd in 2015 een man gelyncht op het dorpsplein, omdat hij een kalf zou hebben geslacht en het vlees gegeten. Of dit ook echt zo was, kon niet worden bewezen, maar zijn familie ontkent het. Volgens Nagar was de bloederige moordpartij slechts een ‘natuurlijke’ reactie van de dorpsbewoners. De bijna twintig mannen, onder wie volgelingen van hem, die voor de moord in de gevangenis zitten, noemt hij ‘onschuldige jongens’. “Mensen die rundvlees eten, spelen met onze emoties. Zij moeten de doodstraf krijgen.”

Terwijl Nagar spreekt, komen er voortdurend berichten binnen op zijn smartphone. Via zijn eigen hulplijn krijgt hij dagelijks minstens vijf bruikbare tips uit de hele regio binnen, zegt hij. Vaak gaat het om gewonde of achtergelaten koeien die hulp nodig hebben en waar hij vrijwilligers die bij het beest in nood in de buurt wonen op afstuurt. In de hoop actie te kunnen ondernemen, komen groepjes vrijwilligers elke avond samen bij de tempel.

“We waren twee maanden geleden een vrachtwagen met koeien op het spoor”, vertelt de 19-jarige Arin Bhati met een enthousiaste lach. “We achtervolgden de wagen, belden ‘broer Ved’ intussen en toen hij in de buurt was, hielden we de wagen aan bij een stoplicht. Daarna belden we de politie.” Terwijl er op de politie werd gewacht, werd de chauffeur van de wagen in elkaar geslagen. “Maar niet door ons”, benadrukt Bhati. “Dat waren omstanders die boos werden, toen ze erachter kwamen dat er koeien in de wagen zaten.”

Er wordt weleens een fout gemaakt door de koeienmilities. Regelmatig verschijnen er nieuwsberichten over geweld tegen buffelhandelaren of melkboeren. “Dat kan gebeuren”, geeft Nagar toe. “Maar de politie staat altijd aan onze kant.”

Legaal

Mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch wees er in april al op dat de koeienbeschermers inderdaad zelden worden vervolgd voor hun daden. En dat is ook de ervaring van buffelhandelaren Ashu (28), Kamil (25) en Rizwan (25), die net als veel mensen in India geen achternaam gebruiken. In april reden ze met dertien buffels van hun dorp Pataudi, twee ten zuidwesten van Delhi in de deelstaat Haryana, naar Delhi’s voornaamste veemarkt in Ghazipur. In de middenklassewoonwijk Kalkaji in het zuiden van Delhi werden ze tegengehouden door zeker twintig mannen, die hen uit de vrachtwagen trokken en in elkaar sloegen. “We riepen dat we geen koeien bij ons hadden”, zegt Ashu, die na drie maanden nog een rood oog heeft. “Maar dat kon hen niets schelen.” Het is niet moeilijk om het verschil te zien tussen koeien en buffels, een grotere en volledig donkerbruine rundsoort, die niet heilig is voor hindoes en overal legaal mag worden geslacht.

Tekst loopt door onder afbeelding

Beeld AFGEKOCHT – RUHANI KAUR

Wreedheid

Toch werd het drietal niet alleen in elkaar geslagen, maar ook gearresteerd toen de politie arriveerde. Over de exacte aanklacht, die met wreedheid tegen dieren te maken heeft, hebben ze nog geen details vernomen. Intussen zijn hun buffels, die zo’n 6000 euro waard zijn, wel in beslag genomen. Hun eigen aanklacht tegen de daders, die bij de dierenrechtenorganisatie van de hindoe-nationalistische minister Maneka Gandhi horen, is nog niet onderzocht.

“Zo gaat het meestal”, zegt Zahid Parshad, een lid van de dorpsraad in Pataudi, waar veel moslims wonen. “Meestal bellen we de politie niet eens.” In Pataudi, waar talloze mannen al generaties lang in vee handelen, barst het van de verhalen over geweld en intimidatie. De 50-jarige Gulam Mohammed gaat sinds een half jaar de weg niet meer op met zijn buffels, en beperkt zijn handel tot de omringende dorpen. “Vroeger gebeurde er nooit wat, maar nu is het te gevaarlijk geworden. Er wordt geweld gebruikt, en vaak eisen ze geld om ons met rust te laten.”

Geld speelt geen kleine rol binnen de koeienmilities, zegt Mohammed Ali, een islamitische journalist in Uttar Pradesh, die werkt aan een boek over de opkomst van het fenomeen en de lynchpartij in Bishara. “Dit begon allemaal nadat rundvlees een lucratieve exportindustrie werd, na de liberalisatie van de Indiase economie in de jaren negentig”, zegt hij. “Hierdoor is de economische status en politieke invloed van moslims, die deze industrie grotendeels runnen, enorm toegenomen. Dat heeft geleid tot jaloezie en afpersingspraktijken.”

Macht

Volgens Ali zijn het dan ook geen ‘foutjes’, zoals koeienbeschermer Veg Nagar zegt, als buffelhandelaren het slachtoffer worden van geweld. “De liefde voor koeien is bijzaak voor koeienmilities. Het is iets wat hindoes uit verschillende kasten verbindt. Maar de leden van de milities zijn uit op geld, macht en spanning. Het zijn meestal jongeren uit de grensgebieden van dorpen en steden, met een agrarische achtergrond, maar vergaande aspiraties.”

Ved Nagar, een boerenzoon, flirt inderdaad met de politiek. Hij zet zichzelf neer als een leider, door bijvoorbeeld zijn commentaar op willekeurige politieke ontwikkelingen op video op te nemen en naar zijn duizenden volgers te whatsappen. Langs de weg naar zijn dorp hangen posters, waarop hij is afgebeeld naast Yogi Adityanath, de radicale premier van Uttar Pradesh. De jeep waarin hij rijdt, heeft een sirene op het dak. En het huis waar hij met zijn ouders woont, is een van de grootste in zijn dorp. “Ik heb het vorig jaar opnieuw laten bouwen”, zegt hij trots.

Onder koeien voelt hij zich juist opvallend ongemakkelijk, zo blijkt tijdens een fotosessie in zijn koeienopvangcentrum. “Zullen ze me niet schoppen?” vraagt hij zenuwachtig, als de fotografe hem tussen twee van de beesten laat poseren.

Ondertussen heerst onder moslims verslagenheid. Niet al het geweld is tegen moslims gericht. Ook dalits, de laagste kaste van de hindoes, die traditioneel de huiden van overleden koeien aan de leerindustrie verkopen, zijn niet veilig. “Maar er is een sterke anti-moslim-ondertoon”, zegt journalist Ali. Van alle dodelijke slachtoffers afgelopen jaren was 85 procent moslim. “Het beeld van de koeieneter is onderdeel van de algehele demonisering van moslims door radicale hindoe-groeperingen. De stap naar landverrader en terrorist is gauw gemaakt. Dat maakt moslims machteloos.” Ali verwacht daarom geen grootschalige protest van moslims, zoals het protest door dalits vorige zomer. Vanwege het geweld weigerden de dalits toen enige tijd om nog dode beesten op te ruimen.

Landverrader

Junaid, de 16-jarige jongen die eind juni werd doodgestoken, werd door de daders naast ‘koe-eter’ inderdaad ook ‘Pakistaan’ genoemd, een woord dat in India gelijkstaat aan landverrader.

In het dorp waar zijn familie woont, hebben een aantal jongens hun kleding inmiddels uit voorzorg aangepast. “Als je je scheert en een westers shirt draagt, zie je eruit als een hindoe. Dat kan veiliger zijn”, zegt buurman Sabir Khan.

Maar Junaids moeder Saira is juist strijdlustig. Zij piekert er niet over om haar islamitische sluier af te doen. “Het is onderdeel van onze religie om ons traditioneel te kleden, dat gaan we niet veranderen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden