Koeien met vrouwenkalfjes geven meer melk! Maar waarom?

JOEP ENGELS en REDACTIE WETENSCHAP

Als het aan de boer lag, kregen zijn koeien alleen vrouwtjeskalveren. Dat scheelt in de melkproductie. Niet alleen omdat stierkalfjes later niet gemolken kunnen worden, koeien geven ook meer melk als ze zwanger zijn geweest van een dochter. Tot wel 500 liter meer, melden Amerikaanse biologen op de website van Plos One.

Eigenlijk is dat vreemd, schrijven ze erbij. Een stiertje heeft veel meer voedingsstoffen nodig om volwassen te worden. Bovendien kost het de moederkoe erg veel energie om haar jong te zogen en een veelgebezigde evolutionaire gedachte zegt dat ze die het beste in haar zonen kan steken. Daar heeft ze, als het gaat om het doorgeven van haar genen, de meeste baat bij.

Maar kalfjes krijgen tegenwoordig helemaal geen melk van hun moeder. Ze worden bijgevoerd en de melk verdwijnt naar de zuivelindustrie. Dat heeft weer als voordeel dat de melkproductie van koeien goed is te turven, bedacht Katie Hinde van de universiteit van Harvard, die de evolutie van het zogen onderzoekt. Samen met collega's van de landbouwuniversiteit van Kansas bestudeerde ze bijna 2,5 miljoen zoogperiodes van anderhalf miljoen Amerikaanse melkkoeien.

Gemiddeld gaf een koe in haar eerste zoogperiode (driehonderd dagen) zo'n 7500 liter melk en als ze een dochter had gebaard, gaf ze 150 liter meer dan na de geboorte van een stiertje. In de kwaliteit van de melk zat geen verschil. Het effect werd versterkt na de geboorte van een tweede kalfje, maar het verdween grotendeels na het gebruik van - in Europa verboden - groeihormonen. "Het lijkt daarom een aantrekkelijke methode voor biologische boeren om hun melkproductie op te krikken", zegt Hinde. Voor de hele VS zou de aanpak 200 miljoen dollar aan extra zuivelinkomsten per jaar kunnen genereren.

De onderzoekers gissen naar een verklaring. Wellicht speelt er een ander evolutionair mechanisme: stieren hoeven maar heel even in hun leven actief te zijn om zich succesvol voort te planten, maar voor koeien vergt het een langdurige investering. Dan is het van belang dat ze zo snel mogelijk volwassen zijn, en dus goede voeding meekrijgen.

Of het is iets hormonaals. Misschien zetten de hormonen van het vrouwelijke kalfje de melkklieren van haar moeder aan het werk. Zoiets vermoedt ook Johan van Arendonk, hoogleraar fokkerij en genetica van de Wageningen Universiteit. "Biologisch is het heel interessant, maar voor de boer maakt het niet zo veel uit. Jaarlijks vijftien euro extra per koe, dat is hij al kwijt aan 'gesekst' sperma, dat alleen vrouwtjes oplevert. Nee, dit zet de zuivelindustrie niet op zijn kop."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden