Knuffelburgemeester Berlijnser dan alle Berlijners

'Berlijn begrijpen.' Met die simpele slogan voert de Berlijnse SPD campagne voor de al ruim tien jaar zittende burgemeester Klaus Wowereit. Billboards tonen Wowereit met allerlei Berlijners. Bejaarden, jongeren en een kind dat een speelgoedkrokodil in zijn gezicht duwt. De 57-jarige Wowereit is een knuffeldier voor alle burgers, zeggen de affiches.

En zo is het ook. Als hij op verkiezingstour door de straten loopt, roepen mensen amicaal "Hé Wowi!" Hij grapt met de mensen in plat-Berlijns, laat zich met hen fotograferen en staat toe dat ze hem omarmen. En als ze kritiek uiten, komt hij met een grap waar iedereen om moet lachen. Wowereit is Berlijner onder de Berlijners, nee, Berlijnser dan alle Berlijners.

Hij heeft zijn levensgeschiedenis mee. Geboren en getogen in West-Berlijn, in de schaduw van de Muur. De jongste van vijf kinderen van een arme, werkende moeder; de vader woonde in de DDR. Als eerste in de familie mocht hij naar het gymnasium. Daarna volgde een rechtenstudie en een politieke carrière langs alle stations tussen wijk, stadsdeel en het Rode Raadhuis.

Goed voor de knuffelfactor is ook dat hij jarenlang zijn doodzieke moeder verzorgde, terwijl hij al hoog was opgeklommen in de politiek. Voeden, wassen, op de wc zetten, het hele programma. Geholpen door zijn vriend, de neurochirurg Jörn Kubicki, door zijn moeder liefdevol 'het studentje' genoemd. "Dat ik homo ben, was voor haar geen thema."

Zijn homoseksualiteit leverde hem dé uitspraak van 2001 op. Bij het aanvaarden van zijn kandidatuur voor het burgemeesterschap sprak hij de beroemde woorden: "Om alle ergernis te voorkomen, zeg ik het nu luid en duidelijk: ik ben homo en daar is niets mis mee." ("Ich bin schwul und das ist auch gut so.") De partijgenoten antwoordden met gejuich.

Wowereit won. En hij maakte een gewaagde keuze. Onder geen beding wilde hij met de CDU regeren. Die had in de jaren negentig de stad met dubieuze financiële transacties bijna in het bankroet gestort. Hij koos voor een brug naar het oosten. Hij ging een coalitie aan met de PDS, nu Linkspartij, die in Oost-Berlijn bijna de helft van de stemmen kreeg.

Zo bedrijft Wowereit politiek. Puur op intuïtie. Het heeft er enorm toe bijgedragen dat de ooit gedeelde stad een eenheid werd met een nieuwe identiteit en een geweldige internationale uitstraling. De zogeheten 'rood-rode coalitie' werd zelfs economisch een succes: de hoogste economische groei van heel Duitsland en een substantiële daling van de werkloosheid.

Die werkloosheid is echter nog altijd 13 procent. Dat verleidde Wowereit tot de gevleugelde woorden: "Berlijn is arm maar sexy." De werkloosheid is een gevolg van het instorten van de industrie na de val van de Muur. De werkgelegenheid die ervoor in de plaats kwam, zit in de sexy dienstverlening: kunst, media, mode, internet, design, dat soort dingen.

De omschakeling van industriestad naar creatievenstad is ondenkbaar zonder Wowereit. In het begin kwam hem dat op kritiek te staan. Hij heette de 'partyburgemeester', die de ene vernissage na de andere bezocht. Inmiddels hebben de Berlijners zich met dat beeld verzoend. Hij heeft de stad een gezicht gegeven dat de hele wereld charmeert.

De Piraten komen
Peilingen laten zien dat de huidige 'rood-rode' coalitie haar meerderheid in het Berlijnse parlement verliest. Wowereits SPD kan weliswaar op een kleine winst rekenen, maar de Linkspartij lijkt opnieuw veel aanhang te verliezen. Grote winnaars worden waarschijnlijk de Groenen onder leiding van het politieke zwaargewicht Renate Künast, maar de winst valt kleiner uit dan die dit voorjaar leek. Künast kan haar ambitie om burgemeester te worden, gerust opgeven.

De Groenen liggen nu ongeveer gelijk met de CDU: rond de 20 procent. De FDP zal haar zetels moeten afstaan aan de Piratenpartij, die volgens de peilingen met meer dan 6 procent het Berlijnse parlement zal 'enteren'. Een coalitie van SPD met de Groenen, onder leiding van Klaus Wowereit, is volgens betrokkenen de meest waarschijnlijke uitkomst.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden