Knopen tellen

Dat er voor 'gewone' protestanten eigenlijk geen toekomst is, verder de 21ste eeuw in, lijkt geen aangename boodschap voor wie juist nu na veertig jaar zwoegen het beloofde land van de Protestantse Kerk in Nederland binnentrekken. Toch was dat wat de Britse theoloog en succesauteur Alistair McGrath niet lang geleden betoogde. De protestantse toekomst ziet hij klip en klaar bij de evangelischen, de evangelicale stroming, pinkstergelovigen, minder vleiend: de halleluja-christenen.

In het Gereformeerd Weekblad (gereformeerde bond) valt ds. W. van Gorsel McGrath bij in zoverre ook hij geen toekomst ziet voor een protestantisme met alleen maar kennis van het hoofd, letterkennis zonder ervaring van wedergeboorte en bekering. Maar ds. Van Gorsel heeft ook zorg over de evangelicalen. Bij de evangelicalen ziet hij het idee van 'hoe vromer hoe beter'. De ware protestant echter leert dat niet de vrome, maar de goddeloze wordt gerechtvaardigd. Bij de evangelicalen merkt de zware dominee weinig besef van het 'tegelijk gerechtvaardigd én zondaar', - ,,de goeden niet te na gesproken'', vult hij aan, een slippertje van de pen waarschijnlijk, want wie heet er nu ineens 'goed'?

Met zijn opvattingen heeft McGrath al velen te denken gegeven. Zo ook de bekende Amerikaanse kerkhistoricus Martin Marty. In het Amerikaanse blad Christianity Today (breed evangelicaal) ziet hij de 'winning mood' van dit christelijk segment als hun grootste probleem. Met de geslaagden in het christendom loopt het meestal niet goed af.

Waarom is het evangelicale succes in de kerkdiensten, in de media en in de politiek zo groot? Volgens Marty omdat ze heel goed hebben gekeken naar de fouten van 'gewone' rooms-katholieken en protestanten in de jaren zestig en daarvoor, die zich aanpasten aan de moderne cultuur; haast stiekem keken de evangelicalen hoe het niet moest.

Nu zijn ze op het toppunt van hun roem. Ze zitten in het Witte Huis, de evangelicale popmuziek-markt heeft een omzet van een miljard dollar per jaar, zij steunden de oorlog in Irak, bezitten talrijke radio- en tv-zenders, grossieren als enigen in reli-celebrities, de paus van Rome niet te na gesproken.

Dus, winnaar, wat klaagt gij nog? Of zijn de druiven te zuur? Volgens Marty doen op grond van de kerkgeschiedenis de evangelicalen er nu goed aan zich af te vragen wat er gebeurt als je 'gewonnen' hebt.

Het eerste dat je moet doen is nogmaals je knopen tellen. Dan blijkt dat het blitse succes van de evangelicalen in Amerika beperkingen heeft: hun kroonjuwelen als 'stop de abortus', 'herstel het schoolgebed' en 'verbied pornografie' willen maar niet gaan schitteren.

,,De evangelicalen'', constateert Martin Marty, ,,zijn bij uitstek de steunpilaren van de 'burgerlijke religie' en de 'markt-ideologie' geworden.'' Met een ondertoon van 'als dat maar goed gaat' wil Marty verder zien hoe dit afloopt.

Eind deze week begint de Maand van de Filosofie en het blad Jonas (spiritueel, maatschappelijk) stelt de 'stand-up filosoof' voor. Een cabaretprogramma, maar niet leuk.

In ons land nemen filosoof Roland van Vliet en theatermaker Johannes Kemkens de brandende vragen van hun publiek als grondstof. Een avondje nadenken, niet lachen en humor. Van Vliet schijnt theatraal van zichzelf. ,,Wat muziek, een vleugje rook en een lichtspotje volstaan'', zegt zijn partner op het toneel die rondloopt voor de vragen en zorgt ,,dat Roland niet te veel gaat zweven''.

Roland van Vliet: ,,We zijn eigenlijk allemaal strevend en niet meer dan dat. Het gevoel dat wij allemaal strevend zijn is het ervaren van de engel in je leven. Denk ik.''

Ach was het maar alvast de maand van de filosofie, ook voor al die andere brandende vragen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden